Bang voor de wolf? Dat is de schuld van Roodkapje

Onze angst voor de wolf, na 150 jaar terug in Nederland, is de schuld van Roodkapje. Hij wordt in het bekende sprookje als het kwaad neergezet. Onterecht, blijkt uit herlezing. De mens kan beter naar zichzelf kijken.

Wie de grote boze wolf zegt, zegt Roodkapje. De wereldliteratuur kent meer verhalen over incidenten met dit roofdier, onder meer met drie biggetjes en zeven geitjes, maar onze angst voor het beest en het draaiboek dat klaarligt voor de na anderhalve eeuw herintredende predator, duidt op een verstoorde relatie tussen mens en dier. De basis daarvoor is gelegd in het bekende sprookje.

Gebroeders Grimm

In de versie van de Gebroeders Grimm en bijna alle andere 57 varianten wijzen de vingers naar de wolf. Het dier staat voor het kwaad. Maar dat is wat te kort door de bocht. Ietwat flauw ook. Immers, je mag een reiger niet verwijten dat hij de visjes uit jouw vijver pikt, of een lama dat hij je in het gezicht spuugt.

Een herlezing van Roodkapje leert dat het beeld inderdaad nuance behoeft. Want in het voortraject van en tijdens de fatale wandeling gaat bij de mens zowat alles mis wat mis kan gaan.

Het begint al met de vraag van de moeder van Roodkapje of zij haar zieke grootmoeder, die in een huisje diep in het bos woont, wat lekkere dingen wil brengen.

Waar is de vader?

Vraag één: waar is de vader? Wordt met geen woord over gerept. Zijn de ouders gescheiden, wordt de man opgeslokt door het werk? Een onterecht onbelicht aspect. Want een vader had zijn dochter gebracht en dan was er helemaal geen dossier Wolf – Roodkapje geweest. Zonder een manfiguur als klankbord doet de moeder maar wat.

Merkwaardig ook de woonsituatie van oma. Hoezo, een huisje diep in het bos? Het is vragen om problemen. De behoefte van senioren om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen moet uiteraard gehoord worden, maar waar zijn de instanties, waar is de zorgschil? Ligt dat hier serieus op het bordje van een meisje?

Op dit punt kan reeds geconcludeerd worden dat niet alleen de wolf de schuldige is, ook de politiek. Dit is een gevolg van verkeerde keuzes maken. Falend beleid.

De kat op het spek binden

Ook daarna zijn dingen mis blijven gaan. De moeder waarschuwt wel: op het pad blijven, maar zij kent haar dochter en had moeten weten: die gaat bloemetjes plukken. Een typisch geval van de kat op het spek binden. Dan is het niet zo gek dat de wolf ten tonele verschijnt.

Opmerkelijk is dat dan al wordt gerept van de BOZE Wolf. Terwijl het dier nog niets heeft gedaan. Integendeel, hij wijst Roodkapje zelfs op een plek waar mooiere bloemetjes staan. Een opmerking die voor hem pleit. Had de wolf in het begin kwaad in de zin gehad, had hij haar direct verscheurd.

Hongerig

Maar dat deed hij niet. Hij is gaandeweg van gedachten veranderd. Waardoor is helaas onduidelijk. Er is nooit onderzoek gedaan. Aannemelijk is dat de wolf, hongerig van al dat gesjouw, of geadviseerd om in zijn eigen kracht te gaan zitten, besluit het meisje toch op te eten.

Het kan natuurlijk dat Roodkapje iets heeft gezegd. Ze lijkt een lief kind, maar ook lieve kinderen kunnen keihard zijn. Misschien ligt er een ander verhaal onder. Een langlopend conflict over erfscheiding tussen de familie van Roodkapje en de dieren in het bos. We weten het niet.

Door het lint

Is het vervolgens raar dat de wolf naar het huisje van grootmoeder rent en haar opeet? Nee. Wat hij doet is niet goed te praten, maar het kan niet anders of Roodkapje, of iemand uit de kringen rond het meisje, heeft gezorgd dat de wolf door het lint gaat.

En goed ook. Want de wolf gaat in de kleren van grootmoeder in bed liggen. Een opmerkelijke actie. Het kan duiden op een labiele geest. Wie jarenlang alleen in het bos zwerft gaat gekke dingen doen.

LHBTI

Of hij worstelt met zijn seksualiteit. Opnieuw een gemiste kans. Al staat LHBTI pas in de 21e eeuw echt op de agenda, gender-flexibiliteit is inherent aan de dierenwereld. Ik noem het zeepaardje, waarbij het mannetje de eitjes draagt, denk aan geslachtsverandering bij anemoonvissen en baardagamen en vrouwelijke gevlekte hyena’s hebben een penis en van gevlekte hyena naar wolf is een kleine stap. Ook dit had bij een instantie op de radar moeten staan.

Wat daarna gebeurt lijkt zich volgens het voorspelbare scenario Boze Wolf – onschuldig Roodkapje af te spelen, maar ook dat is een te simpele interpretatie.

Roodkapje, neergezet als blond, laat zich kennen als wel heel blond. Je kunt zeggen: het is een lief kind. Je kunt ook zeggen: erg naïef.

VAM-berg

De wolf ligt in het bed van de grootmoeder, verkleed als grootmoeder, maar Roodkapje heeft dat niet door. Het kan zijn dat ze slechtziend is, ouders wachten doorgaans te lang met een bril voor hun oogappels, maar de wolf stinkt uit zijn straatje als de VAM-berg bij Wijster op een hete zomerdag.

Zij merkt evenwel niks. Sterker, het kind focust in eerste instantie op de armen. Inderdaad, ook apart. Hoeveel procent van de wereldbevolking kijkt daar als eerste naar? Borsten en billen, ja, een bobbel in een strakke Levis 501 oké, maar armen?

Bij de reacties op haar observaties, ‘wat heeft u grote oren’, ‘wat heeft u grote ogen’, enzovoort, had Roodkapje onraad kunnen, ja, moeten ruiken en weg kunnen rennen, maar dat deed zij niet en ja, dan is het niet zo gek dat de wolf ook haar opeet.

Op staande voet

De jager die Roodkapje en grootmoeder uiteindelijk redt, wordt gezien als een held, maar er zijn mensen voor minder op staande voet ontslagen.

Want hij is

A: niet op de hoogte van het feit dat er een meisje alleen door het bos wandelt,

B: kent de thuissituatie van Roodkapje niet en

C: weet dus niet dat er een lone wolf in zijn werkgebied zit.

De jager loopt toevallig bij het huis van de grootmoeder langs en hoort het gesnurk van de verzadigde wolf. Wat hij daarna doet is goed, de buik opensnijden en de twee bevrijden, maar laat het vervolgens wéér liggen.

Oostvaardersplassen

In plaats van de wolf meteen te doden, stopt hij zijn buik vol stenen zodat het dier, dorstig door de volle maag, voorover in een put valt. Een manier van onnodig lijden waarbij zelfs het lot van de grote grazers in de Oostvaardersplassen in het niet valt.

Opnieuw een verkeerde inschatting. Zijn idee was: zo heeft niemand ooit nog last van de wolf, maar als dat zo was, lag er geen draaiboek klaar voor zijn herintreding.

In- en in slecht

Roodkapje is funest geweest voor onze relatie met de wolf. Het dier is neergezet als in- en in slecht. Onterecht. Een wolf is een wolf. De mens moet het bij zichzelf zoeken. Nu het beest na 150 jaar weer onze kant op komt kunnen we alsnog het juiste doen. En dat is uit de buurt blijven. Dat is beter voor ons en beter voor de wolf.

DvhN-columnist Herman Sandman las dit verhaal voor op maandag 16 april 2018 tijdens het DvhN-spoeddebat over de wolf in de Schaapskooi van Balloo

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven