Opinie: Geef ons onderwijs de ruimte!

‘Onze kinderen verdienen beter’ luidde de kop boven een analyse van de staat van het onderwijs in ons land. Een reactie vanuit veld: daar zijn we al lang mee bezig.

De onderwijsinspectie vindt dat het onderwijs in Nederland is afgegleden. Dit las ik toen ik afgelopen donderdag de krant uit de bus haalde voor ik aan mijn werkdag begon. Mijn aandacht als onderwijsprofessional in het basisonderwijs werd meteen getrokken door de kop ‘Onze kinderen verdienen beter’. Het raakte mij direct in mijn hart. Ik besloot eerst maar eens te gaan lezen en daarna mijn emotie te temperen. Maar na het lezen werd mijn gevoel voor rechtvaardigheid alleen maar meer onder druk gezet.

Hand in eigen boezem

De inspectie constateert dat het onderwijs is afgegleden. Minister Slob steekt de hand in eigen boezem. De inspectie constateert..., maar houdt zichzelf geen spiegel voor! Althans niet in dit artikel. Iets meer dan tien jaar geleden begon de inspectie met het redden van het onderwijsniveau in het Noorden. Daar, en vooral in Drenthe, presteerden te veel scholen onder het landelijk gemiddelde. De bezem is er flink door gehaald, en nu is het beter!

Drive

Wat was het effect op de scholen toen de inspectie zo streng controleerde? Een groot aantal scholen werd zeer zwak of zwak en deed er minimaal twee jaar over om los te komen van de strakke controle van de inspectie. Na vertrek was de rek er bij de medewerkers volledig uit. Er werd een aantal jaren alleen maar gefocust op resultaten, vooral voor lezen en rekenen en spellen. Er werden uren besteed en het kostte veel energie om alles op papier te zetten en te verantwoorden. Tijd en energie die ten koste ging van de drive voor waar het allemaal om gaat in het onderwijs: kinderen laten leren! Leerkrachten voelden zich niet meer vrij in hun werk, want het product was belangrijker dan het proces! Ook leerkrachten leerden niet meer! De onderwijsontwikkeling is door de cultuur van controle in het afgelopen decennium stil blijven staan, terwijl de maatschappij en de wereld om ons heen dagelijks enorm veranderen.

Controlecultuur

Veel leerkrachten zijn afgeknapt door de controlecultuur en de grote aandacht voor het product en verantwoording en hebben het onderwijs verlaten. Zonder ontwikkeling verdween de passie bij de leraren. Er was geen tijd en energie voor inspiratie en daardoor ook te weinig motivatie. Zonder passie en uitstraling kwamen er ook steeds minder potentiële professionals voor het onderwijs. Concluderend is er door de scherpe controle van inspectie te weinig ontwikkeling mogelijk geweest, is de passie verbleekt, is het imago van het beroep verkleurd. Maar is uiteindelijk aldus de inspectie het onderwijs afgegleden.

Motivatie

Dat was tot kort geleden. Sinds een jaar of drie is er binnen mijn werkomgeving Stichting Baasis op eigen kracht wel weer ontwikkeling! Er ontstaat weer passie en bevlogenheid. Uiteraard blijven de opbrengsten van belang, het product. Maar er is nu ook weer aandacht voor het proces! Vanuit een theoretisch kader (ondersteund door wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld breinleren) zijn wij samen, als teams en als scholen, bezig met wat kinderen nodig hebben om uit te groeien tot wereldburgers. Waarbij zowel leerlingen als leerkrachten leren en ook gemotiveerd zijn om te leren. We verdiepen ons in hoe kinderen leren, hoe we ze optimaal kunnen betrekken bij wat ze moeten leren en wat ze willen leren. We vragen ons af wat de succesfactoren zijn waardoor kinderen beter presteren. En dan is de cirkel rond.

Tijd

Ook scholen willen dat kinderen het beste uit zichzelf kunnen halen. En ja, onze kinderen verdienen beter! Maar daar zijn we volop mee bezig! Het kost alleen tijd, misschien wel enkele jaren om de verandering te doorlopen van controle en focus op product en verantwoorden naar exploreren en ontwikkelen met focus op het proces, wat uiteindelijk ten goede zal komen aan de opbrengsten. Leren wordt weer boeiend, voor leerlingen en leerkrachten. En dat zal hopelijk mensen weer doen besluiten in het onderwijs aan het werk te gaan.

Inhaalslag

De inspectie heeft dit uiteindelijk gezien en maakt ook een ontwikkeling door. Het toezicht verandert. Ruimte voor ontwikkeling van de scholen zelf neemt toe. Wat zou het mooi zijn als inspectie dan ook de hand in eigen boezem steekt en niet simpelweg concludeert dat het onderwijs is afgegleden. Als scholen zijn we bezig met een enorme inhaalslag om het onderwijs weer te laten aansluiten bij de ontwikkelingen in de maatschappij en de wereld. Geef ons de kans en de tijd!

Aleid Saaltink-Norbruis is intern begeleider van Stichting Openbaar Onderwijs Baasis

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.