Opinie: Jongeren verdienen meer inspraak

Nu de middelbare schookeuze voor de meeste kinderen een feit is, wordt het tijd om vooruit te kijken. Kinderen moeten de kans krijgen om terug te komen van hun voorkeur.

De meeste achtstegroepers weten inmiddels naar welke middelbare school ze gaan. Het feit dat een kind zijn school kan kiezen klinkt mooi, maar is er echt sprake van keuze? En wat houdt die keuze feitelijk in? En: hoeveel invloed heeft een jongere hierin? Het antwoord is naar mijn idee: nul.

Minderwaardig

In mijn ogen ben je daarom tot je achttiende niet alleen minderjarig, maar ook minderwaardig. Kinderen moeten tot die leeftijd naar school en al die tijd wordt tot op de minuut voor hen bepaald wat ze moeten doen. Wie uit de pas loopt, heeft een probleem. En na je achttiende? Dan mag je helemaal alles zelf bepalen en is er totale vrijheid. Ik vind dat een 18-minner gelijkwaardig moet zijn. En dat betekent dat die invloed en keuzevrijheid moet hebben. Zeker keuzevrijheid in onderwijs.

Nu vinden veel mensen dat die keuzevrijheid er al is: Vrije School, Montessori, het klassieke model… Maar deze scholen lijken steeds meer op elkaar. Dat komt door het strakke kader dat van bovenaf wordt opgelegd. Er lijkt nu vooral te kiezen op locatie, vrienden, status, fietsafstand. Feitelijk valt bijna alles binnen het eenheidsworstsysteem. En dat past niemand.

Verschillend

Wat voor systeem past kinderen dan wel? Bij 18+ erkennen we dat we verschillend zijn. De zakelijke bankmanager is niet hetzelfde is als de inlevende verpleger. De extraverte popmuzikant is niet hetzelfde is als de introverte schrijver, die liefst alleen thuis is. Op zoveel vlakken kunnen we verschillen.

Kinderen zijn natuurlijk net zo. Verschillende type mensen, anders in smaak, sociale contacten, beweeglijkheid, interesses, manier van leren. Daarom horen aangeboden systemen ook verschillend te zijn. Er moet te kiezen zijn.

Puberjaren

Stel dat scholen qua leersysteem en aanbod wel echt verschillen. Is het dan in orde? Hoe kunnen we van jonge kinderen (en hun ouders) verlangen om op voorhand, zonder ervaring, de juiste keuze maken voor de komende puberjaren? Jaren waarin ze de grootste overgang doorgaan die we in ons mensenleven meemaken. Van kind naar volwassene.

Als je moet emigreren zonder ooit de grens over te zijn geweest, zou het vreemd zijn om vooraf definitief een keuze te maken. Wordt het een appartement in Tokio of landelijk wonen in Duitsland? Lastige keuze, zeker wanneer je niet weet hoe je gaat veranderen.

Keuzevrijheid

Ik denk dat de enige manier om recht te doen aan de ontwikkeling van kinderen echte keuzevrijheid is: keuzevrijheid in leersystemen, niveaus, vakken, bewegingsmogelijkheid en meer. Alleen zo kan een kind proeven en proberen en de ruimte voelen om te switchen. ‘Ik heb een kwartaal Duits geprobeerd maar wil niet verder’ of ‘Een kwartaaltje timmeren bevalt me wel, dat ga ik nu een jaar doen’. Bij dat alles moet de jongere ook invloed hebben. Alleen dan is de 18-minner gelijkwaardig.

Daarvoor moet het kind leren over zijn rechten. Zo moet het kind weten dat het systeem er voor hem is en niet voor de docent, niet voor de ouder, niet voor het Cito-instituut. Hij hoort te weten dat hij inspraak op alle schoolzaken heeft. Bijvoorbeeld op de schooltijden.

Privacy

Wetenschappelijk is aangetoond dat pubers meer slaap nodig hebben en later in slaap vallen. Met echte inspraak zal de schooltijd al snel naar 10.00 uur verschuiven. Op deze manier kan de docent trouwens rustig voorbereiden in het stille gebouw en krijgt die frissere, meer gemotiveerde leerlingen. Tel uit je winst. Het kind hoort te weten dat hij recht op privacy heeft (geen cijfers delen, geen Magister) en recht op vrije tijd (dus geen huiswerk).

Dat deze rechten nauwelijks worden onderwezen is niet zo gek, want veel rechten staan haaks op het systeem. Van bovenaf zal de verandering niet snel komen. Ouders en vooral jongeren zullen zelf moeten opstaan. En dat gebeurt ook steeds vaker. Recentelijk zijn er bewegingen als ‘Ouders voor goed onderwijs’ en ‘Laat me leren’ opgestaan. Dus hou dit alles in de gaten en sluit je aan zodra het kan!

Helcia Cino is kunstenaar en publicist, lid van ‘Laat me leren’, een beweging die opkomt voor de belangen van het kind in het Nederlandse onderwijs.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.