Opinie: Kloosters kunnen ons weer de weg wijzen

De moderne mens doolt rond in een jachtige, luidruchtige wereld. Stilte kan helpen om weer richting in het leven te vinden.

Afgelopen weekeinde was het zover. Ik ging met vijf andere vrouwen een weekeinde het klooster in. Zes mondige dames met een multireligieuze achtergrond deden een poging stil te worden. Onbegonnen werk natuurlijk. Het boek van Erling Kagge, Stilte, jezelf staande houden in een wereld vol lawaai, hadden we meegenomen om over na te denken en te praten.

Maar wij zijn niet de enigen die zo’n weekeinde weg plannen. Kloosters en retraiteweekeinden zijn in trek. En binnen de literatuur is het thema stilte veelvuldig terug te vinden. Wat is stilte? Waar kun je het vinden? Waarom is het nu belangrijker dan ooit?

Kakofonie

De wereld is een kakofonie. Overal geluid, lawaai, prikkels en appèls waar je op moet reageren. Er is altijd iets te doen, te zeggen, te kopen, te kijken of te weten. Je moet overal wat van vinden en overal op reageren. Er is een dictatuur van prikkels, geluid, afleiding en entertainment ontstaan.

We zijn innerlijk verslaafd geworden en hebben het zelf niet meer door. Enjoying yourself to death. Een maatschappij vol grote en kleine bezige bijtjes die niet goed meer stil kunnen staan en stil kunnen zijn.

Het gevolg? We zijn opgejaagde wezens die van hot naar her rennen zonder ooit thuis te komen. Vragen die ons zouden moeten helpen om zinvol te leven, duwen we weg. Wie ben ik? Waar leef ik voor? Hoe staat het met mijn relaties? Is er een God? Ben ik klaar om te sterven?

We durven niet werkelijk het gesprek met onszelf aan te gaan, omdat we bang zijn voor wat het oproept. En intussen raken we verder en verder van onszelf en anderen verwijderd.

Meewarig of geïnteresseerd

Als ik dit fenomeen benoem, krijg ik vaak twee reacties. Of men kijkt mij meewarig aan en denkt dat ik in een oudheidkundig museum thuishoor. Of men is geïnteresseerd en verlangt ook naar meer rust en stilte.

Deze laatste groep proeft iets wat Kagge benoemt. Stilte is een luxe voor elk wezen. De stilte zelf is een luxe. Het gaat over het herontdekken van de dingen die ons vreugde brengen. In de twintig jaar dat ik kloosters bezoek, kan ik dat alleen maar beamen.

Wat gebeurt er in die stilte? Door stil te zijn krijg ik mijn gedachten, emoties, drijfveren en verlangens weer helder voor ogen. Mijn ziel wordt als het ware geheiligd, in de oude betekenis van het woord: afgezonderd van en toegewijd aan.

Stilte is daarin een middel en niet zozeer een doel op zich. Een middel om opnieuw te bezinnen over God, medemens en maatschappij.

„Dat is makkelijker te ervaren in een klooster’’, zo beaamde een zuster die ik sprak. „In de wereld zou ik het niet redden om een contemplatief leven te leiden. Ik zou me altijd laten afleiden. Juist omdat mijn relatie met God uit liefde en vrijheid bestaat, kan ik Hem elke keer snel kwijtraken.’’

Rust

Kagge daarentegen heeft niet per se een klooster of een plek nodig. Na zijn vijftig dagen rondzwerven op Antarctica in totale afzondering kwam hij tot de conclusie dat de stilte uiteindelijk in hemzelf zit. Er is wel discipline voor nodig om haar te vinden.

Zoals er in het klooster gezette tijden zijn voor werk, zijn er ook gezette tijden voor gebed en contemplatie. Hierin kunnen kloosters ons opnieuw de weg wijzen. Om onze opgejaagde zielen tot rust te brengen, is het goed om zowel in verbondenheid als in afzondering te durven leven.

Elise Alkema schrijft/spreekt als publieke theoloog en woont in Nieuw-Weerdinge.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven