Opinie: Als de insecten weg zijn, jeukt ons niets meer

Na weidevogels lijken ook luchtvogels in rap tempo te verdwijnen. Voor alle vogels geldt dat nestplekken en eten schaars worden.

Wulp, grutto, tureluur, scholekster en zelfs de kievit. Al deze vogels zijn de afgelopen jaren uit het weiland voor mijn huis verdwenen. Eerst verdwenen de insecten uit het verdroogde land, daarna als vanzelf de weidevogels. De vraag is of dat erg is.

Want het gras groeit op drijf- en kunstmest tegen de klippen op en wordt al ver voor de langste dag gemaaid. Dat gaat met donder en geweld, daar kan geen vogel tegenop. Al was het maar omdat vanwege dat mechanische geweld het land kurkdroog moet zijn. Zodat de machines niet wegzakken, met als bijkomend effect dat geen grutto nog een snavel in de keiharde grond krijgt.

Verhakselde muizen

Nadat het gras is ingekuild zoeken zwarten kraaien, ooievaars, blauwe reigers en een enkele buizerd, zeg maar de nieuwe weidevogels, naar de resten van verhakselde muizen en jonge hazen. Dat is erg, maar het is realiteit.

De koeien staan 365 dagen per jaar op stal. ‘s Winters kleuren ganzen de weide bruin. Als er geen afrastering om een weiland staat ziet zo’n gans immers niet dat hij daar niet geacht wordt te komen.

Als de tjif-tjaf en de fitis eind maart, begin april uit Afrika terugkeren duurt het niet lang meer voordat het tjilpende gekwetter van een boerenzwaluw weerklinkt. Ik gooi het hoofd in de nek, kijk met mijn oren en mijn ogen zien een donkere, dwarrelende flits met een lange, gevorkte staart voorbijschieten.

Eén zwaluw maakt geen zomer, maar brengt die wel dichterbij.

Insectensterfte

Zwaluwen zouden het zwaar hebben deze zomer. Als oorzaak wordt de massale insectensterfte genoemd. Driekwart van de insecten zou zijn verdwenen. Daar merk ik buiten op het terras niets van, maar in Groningen verhongeren jonge zwaluwen door voedselgebrek.

De insectensterfte wordt geweten aan bestrijdingsmiddelen die de boeren gebruiken. Overigens spreekt een boer niet van bestrijdings- maar van gewasbeschermingsmiddelen.

Op de site van Nieuwe Oogst verdedigen Groningse en Friese boeren zich door te zeggen dat het in hun stallen en schuren stikt van zwaluwen en insecten. Een woordvoerder van Sovon (vogelonderzoekers) zegt geen meldingen te hebben gekregen van massale zwaluwsterfte. Het zou gaan om een klein gebied. ,,Om echt uitspraken te kunnen doen moet in een groter gebied over langere tijd onderzoek worden gedaan.’’

De waarheid zal, als altijd, ergens in het midden liggen.

Geen ruimte

En als het voedsel niet op raakt, zorgen wij mensen er wel voor dat er geen nestgelegenheid meer is. Huismussen zijn al jaren niet meer onder de pannen. Moderne dakpannen sluiten zo strak op elkaar aan, dat er voor een mus geen ruimte blijft. Wat trouwens ook geldt voor een holenbroeder als de gierzwaluw.

De huis- en boerenzwaluw bouwen hun nesten onder daklijsten en -spanten. Vogelbescherming verspreidt folders met eerste hulp bij huisvesting van huiszwaluwen. Naast een geschikte nestelplaats is modder is een onmisbaar ingrediënt voor een zwaluwnest, maar welk erf is nog onverhard met modderplassen?

Te netjes

Het probleem is ook dat mensen te netjes zijn. Wie zwaluwnesten aan zijn huis gedoogt, moet over een groot hart beschikken, want de jonge zwaluwen besmeuren de gevel met ontlasting. Wat vies wordt gevonden, wordt niet getolereerd. Wij maken onze wereld steriel. Onze huizen zijn zo kierdicht dat geen vogel daar nog tussen komt. Onze tuinen versteend, want bloemen halen we wel bij de bloemist en modder loopt zo in. Geen insect kan er nog leven.

Voedselgebrek en onvoldoende nestgelegenheid zijn een dodelijke combinatie voor welke vogelsoort dan ook. Aan de afwezigheid van weidevogels ben ik vreemd genoeg gewend geraakt en dat een boer zelf graast in plaats van een koe, dat zal ook nog wel eens wennen.

Onvoorstelbaar

Maar een zomeravond zonder kwetterende boerenzwaluwen is onvoorstelbaar. Een zomer zonder zwartkoppen, roodborsten, heggenmussen, winterkoninkjes, tjif-tjaffen en fitissen, vogels die hun jongen grootbrengen met insecten, dat is werkelijk onbestaanbaar.

Maar als er geen insecten meer zijn, dan houdt alles op. Dan jeukt ons straks niets meer.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.