Opinie: Bredere visie op digitalisering nodig

De visie van het kabinet op digitalisering schiet tekort. Digitalisering vereist nieuwe vaardigheden en een betere bescherming van de burger.

Er ontbreekt een brede visie over de digitaliserende samenleving en economie. Het regeerakkoord riep op dit terrein gemengde reacties op. Het was het meest ambitieuze ICT- regeerakkoord ooit volgens sommigen. Er is echter veel meer ambitie nodig. Een goede totaalvisie ontbreekt en het akkoord is vooral gericht op bescherming (privacy en cyber security) in plaats van op innovatie en structurele wijzigingen in de economie.

Door de digitalisering van de economie is een digitale transformatie van veel bedrijven en organisaties nodig. Bedrijven die daar niet in meegaan zijn in een digitaliserende en globaliserende economie de verliezers. De neergang van verschillende traditionele retailbedrijven toont dat aan. Maar ook de recente problemen bij bijvoorbeeld de RTL-groep laten zien dat digitalisering een grote impact heeft. Wanneer bedrijven niet juist reageren, kan dat leiden tot hun ondergang. Dit zal een grote impact hebben op de werkgelegenheid bij deze bedrijven en hun toeleveranciers.

Door verdergaande digitalisering zullen steeds meer traditionele banen verdwijnen. Hierbij gaat het niet alleen meer om banen die repetitieve taken uitvoeren. In de dienstverlening zijn bijvoorbeeld baliemedewerkers al jaren steeds minder nodig. Maar de verwachting is dat door artificiële intelligentie ook complexere taken, waarbij denkkracht nodig is, steeds meer overgenomen kunnen worden door computers. We hebben altijd gedacht dat je met voldoende opleiding in deze kenniseconomie wel een baan blijft houden. Heel veel administratieve taken voor mensen met een middelbare beroepsopleiding (denk bijvoorbeeld aan boekhouden) zijn al vervangen door software, maar geldt dat straks ook voor meer complexere taken uitgevoerd door hbo- en wo-opgeleiden?

De digitalisering leidt tot andere markten en concurrentiestructuren. Digitale bedrijven denken vanuit technologie en klanten in plaats vanuit producten. Google is allang niet alleen een online retailer met een zoekmachine, maar is ook zeer actief op het gebied van sociale media, winkels (Google Shop) en telefonie (Android). Daarnaast zien zij in hun technologie en kennis op het gebied van data-analyse mogelijkheden om ook andere markten te betreden, zoals mogelijk de markt van zelfrijdende auto’s. Er ontstaan hiermee digitale giganten (denk ook aan Amazon) die veel invloed op de consument en de maatschappij hebben. De vraag is hoe we daar mee om moeten gaan en of we zo afhankelijk willen zijn van een aantal zeer dominante partijen. Het vraagt ook om een herbezinning op marktdefinities en marktmacht.

Door digitalisering hebben we andere vaardigheden nodig. Er is vooral een sterke behoefte aan mensen met datawetenschap en IT-kennis. Opleidingen in Nederland spelen daar nog onvoldoende op in. Maar ook zullen bestaande werknemers omgeschoold moeten worden, om zo de digitale transformatie bij bestaande bedrijven te versnellen.

Digitalisering kan zorgen voor uitsluiting van bepaalde groepen in de samenleving die niet mee kunnen komen. Dit kan doordat de werknemer niet heeft geschakeld in de veranderende wereld en daardoor niet meer de juiste kennis en vaardigheden heeft. Bepaalde groepen burgers worden ook steeds minder bediend dankzij de digitalisering. Zo communiceert de overheid steeds vaker digitaal.

Digitalisering is dus veel meer dan cybersecurity, privacy en zelfrijdende auto’s (hoe belangrijk ook). De regering zal drie thema’s centraal moeten stellen: 1. stimulering van nieuwe digitale initiatieven, innovaties en start-ups, 2. transformatie van bestaande bedrijven en instellingen en werknemers zodat ze blijvend kunnen concurreren in een digitale wereld, en 3. bescherming van burgers en bedrijven voor digitale uitdagingen met betrekking tot privacy, cybersecurity en digitale uitsluiting.

In Noord-Nederland zien we duidelijk dat zowel de provincie als de gemeente samen met bedrijven (denk aan de Noordelijke Online Ondernemingen en Samenwerking Noord) de digitale sector wil versterken. We doen digitaal zeer goed mee met hier ontstane bedrijven als Catawiki, Frank, Belsimpel en Bencom. Maar ook hier is de uitdaging hoe bestaande bedrijven zich digitaal moeten transformeren. En hoe zorgen we hier voor voldoende werknemers voor de digitale sector? En kunnen we burgers in een digitaliserende wereld goed blijven bedienen, zodat er geen mensen buiten- gesloten worden? Volop werk aan de winkel.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.