Opinie: Een slachting van onschuldigen

Ik ben een dokter op Lampedusa. In de Middellandse Zee zijn we getuige van een slachting van onschuldigen. Ik heb het lijden gezien, en ik schaam me voor de reactie van de Italiaanse regering.

Lange tijd was ik trots op mijn land. Ik werk als arts op het kleine eiland Lampedusa, middenin de Middellandse Zee, een plek die een symbolische poort is tussen Afrika en Europa. De afgelopen tientallen jaren liet Italië menselijkheid zien; door het woord ‘welkom’ een nieuwe betekenis te geven, zonder ooit muren te bouwen of prikkeldraad langs de grenzen uit te rollen.

Mensensmokkelaars

Maar ik voel me niet meer trots om een Italiaan te zijn sinds onze regering, in weerwil van alles dat eerder was gedaan, besloot om een overeenkomst te sluiten met Libische groeperingen in Tripoli – dat wil zeggen, direct of indirect, met mensensmokkelaars. Ik weet nog hoe mijn land zich in 2016 aansloot bij de verontwaardiging over het Europese besluit om de Turkse president Erdogan om te kopen met 6 miljard euro opdat hij de migratiestromen uit Syrië zou stoppen. Italië zwoer toen bij dit standpunt. Maar op de een of andere onverklaarbare manier handelt mijn land nu in volstrekte tegenspraak daarmee.

Horrorkampen

Er is slechts één dramatisch verschil tussen wat Europa toen met Turkije deed en wat Italië nu doet met Libië. De in Turkije opgezette vluchtelingenkampen zijn min of meer efficiënt. Maar in Libië worden mensen vastgehouden in horrorkampen waar ze worden verkracht, gemarteld en vermoord. In plaats van de muur die Italië niet op het eigen grondgebied bouwde, hebben we elders twee muren opgericht. De ene, in Libië, heeft ervoor gezorgd dat er 70 procent minder mensen aankomen aan onze kusten. De andere muur, in onszelf, stelt ons in staat net te doen alsof we niet zien wat er gebeurt met die 70 procent.

Marteling

Welnu, ik kan u vertellen wat er met deze mensen gebeurt. Op mijn werkplek, de kliniek op Lampedusa, is hun lot duidelijk zichtbaar. Ze zijn dagelijks gemarteld, op afschuwelijke wijze, jarenlang. Ze zijn bijna altijd uitgedroogd, onderkoeld en zo ondervoed dat ze bijna instorten. Ze doen je denken aan het lijden in een concentratiekamp, ja, een concentratiekamp. Niet bepaald de asielzoekerscentra met sportvelden en recreatiefaciliteiten waar sommige mensen ons in willen doen geloven.

Kunstgrepen

Er is een massale afleidingsoperatie aan de gang. En die wordt geheel onderbouwd met behendige, retorische kunstgrepen. Let op: in plaats van mensen – een term die nooit gebruikt wordt – horen we over migranten, vluchtelingen, asielzoekers. Het verschil is enorm. Want op die manier zien we niet meer dat we spelen met mensenlevens, levens van vrouwen, mannen en kinderen, mensen zoals wij, met dezelfde gevoelens, dezelfde plannen, dezelfde dromen. Zij zijn alleen op de verkeerde plek geboren.

Schaamte

Ik voel walging en schaamte wanneer ik de leugens hoor die uit de monden komen van mensen in de regering, dezelfde mensen die het iedere dag over hun eigen gezinnen en kinderen hebben. Misschien beschouwen ze de gezinnen en kinderen van anderen als vreemdelingen, monsters of minderwaardige wezens die kunnen worden ‘verworpen’ en overgelaten aan de genade van mensen zonder een schijntje menselijkheid, die ze tot slaven reduceren en niet aarzelen ze te vermoorden.

Sociale bom

Een permanente en zeer gevaarlijke soort van verkiezingscampagne is gaande in Italië, en de sociale en culturele schade die het kan veroorzaken is onberekenbaar. Het is net als een oorlog. De armen tegen de armen. De uitgestotenen tegen de uitgestotenen. De laatsten tegen de laatsten. Ik noem dit ‘mediaterreur’: de werkelijkheid misvormen om mensen bang te maken en hun stemmen te winnen, zonder te denken aan de sociale bom die dit zou kunnen laten afgaan.

Retoriek

Laten we duidelijk zijn: deze retoriek heeft niets met de werkelijkheid te maken. 2016 was het jaar dat de grootste uitdaging vormde, toen iets meer dan 180.000 mensen op onze kusten aankwamen. Ik weiger te geloven dat 180.000 mensen een invasie zijn, laat staan ‘de invasie van de eeuw’: 180.000 migranten in een land met 60 miljoen mensen kom op, dat is belachelijk!

Lijfjes

Ik zal nooit vergeten wat er gebeurde op 3 oktober 2013, niet ver van de haven van Lampedusa. Op die dag verloren 368 mensen hun leven – slechts honderden meters van hun redding verwijderd. Velen waren kinderen. Toen ik lijkschouwing verrichtte op hun kleine lijfjes viel me op hoe goed gekleed ze waren, met kleine schoentjes, het haar in vlechtjes. Hun ouders hadden hen met zorg gekleed zodat ze een nieuwe wereld konden binnengaan en een nieuw leven beginnen, een leven dat eindelijk zonder zorgen zou zijn. Die wereld hebben ze nooit gezien. En mijn hart breekt als ik eraan denk dat ik nooit hun verhaal zal horen. Die dag is een keerpunt in mijn leven. Vaak zijn die kleine gezichtjes mijn nachtmerrie.

Politici

Rond die tijd sprak ik met veel politici in veel commissies, die naar het eiland kwamen om met de inwoners te praten en met hen die hun best hadden gedaan om levens te redden en lichamen te bergen. Maar toen de politici het eiland eenmaal verlaten hadden, wisten zij het uit hun geheugen.

Schuld

Natuurlijk kunnen we niet alle schuld leggen bij Italië, Griekenland of het kleine Malta. Het verschijnsel migratie (noem het alstublieft geen ‘probleem’) gaat heel Europa aan. Iedereen heeft de plicht en de verantwoordelijkheid deze mensen te helpen, te verwelkomen en bij te staan – zonder uitzondering. De kusten van Italië, Malta en Spanje zijn de kusten van Europa. De EU is opgericht om een verenigd continent te creëren, gebaseerd op de waarden van beschaving, co-existentie en, bovenal, respect voor mensenlevens.

Slachting

Wat zich nu in Libië en de Middellandse Zee ontrolt is een slachting van onschuldigen. Mensenrechten worden ontkend door dezelfde Europese landen die deze volken hebben geëxploiteerd, beroofd en tot slaaf gemaakt en hun landen hebben gekoloniseerd. Italië is een ouder wordend land in een ouder wordend continent. Italianen hebben tegenwoordig minder kinderen en onze samenleving gaat onverbiddelijk achteruit. Daarom stel ik voor dat we opnieuw gaan profiteren van deze mensen, maar nu in omgekeerde richting. Laat ze hun cultuur, hun tradities, hun kinderen, hun nalatenschap naar ons toe brengen. Laten we ons met elkaar vermengen, met wederzijds respect en gezond verstand. Ze zullen ons laten groeien, sterker en beter maken.

Mensen

Ik wil een pleidooi houden bij alle Europeanen, van oost tot west, en in het bijzonder bij diegenen die vandaag de dag stelselmatig weigeren anderen welkom te heten en die grenzen willen sluiten: laat je niet misleiden door de leugens van politici. Bedenk met je eigen verstand en vooral met je hart we zijn allemaal wereldburgers en we hebben allemaal recht op een waardig leven. Het motto van Lampedusa staat geschreven op een grote muurschildering op de Favaloro-pier op het eiland. Daar staan deze woorden: ‘Bescherm mensen, geen grenzen’.

Pietro Bartólo schreef samen met Lidia Tilotta het boek Tranen en Troost over zijn ervaringen op Lampedusa. Dit jaar was hij ook te gast in Groningen. Dit verhaal werd voor het eerst gepubliceerd in de Britse krant The Guardian, op 11 juli 2018.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.