In de serie 'Het werk van' vertellen noorderlingen over hun werk en leven. In deze aflevering Jelle Zwiers uit Roden. Als saunameester verzorgt hij een groot deel van de opgietingen, de Aufguss, in saunacentrum Thermen De Waterlelie in Zevenhuizen.

Wie

Jelle Zwiers (61)

Opleiding

Saunameester basis en Saunameester A

Werk

Saunameester en masseur bij Thermen De Waterlelie in Zevenhuizen

Wie ben ik?

'Al sinds mijn twintigste sta ik naar de sauna. Vrienden nodigden me destijds uit mee te gaan. Veertig jaar geleden was het niet iets waar je openlijk over praatte. Het was nog lang niet zo geaccepteerd als tegenwoordig. Naar de sauna gaan werd geassocieerd met viezigheid. De mooie saunacomplexen die er nu zijn, bestonden nog niet. De sauna die we bezochten bestond uit één cabine. Na mijn eerste saunabezoek was ik verkocht. Ik vond het heerlijk, dat opwarmen en weer afkoelen. Toen een vriend van me 22 jaar geleden Thermen De Waterlelie begon, was ik nog chef-kok in een verzorgingstehuis. Ik hielp hier af en toe mee in de bediening en zat ook bijna dagelijks zelf in de sauna. Op mijn 54ste ben ik met de vut gegaan, omdat ik het werk niet meer leuk vond. Ik deed een massageopleiding en begon hier als masseur. Niet lang daarna ben ik ook saunameester geworden. Ik heb het nu drukker dan vroeger, maar ik zou nooit meer terug willen. Voor een saunafreak als ik is dit een wereldbaan."

Wat is mijn werk?

'Als saunameester verzorg ik het opgietingsritueel, ook wel aangeduid met het Duitse woord Aufguss. Tijdens een Aufguss gooi ik ijs of water met etherische oliën op de kachel in het midden van de sauna. De geurende damp die ontstaat, verspreid ik vervolgens door de ruimte door met een handdoek te wapperen. Daarvoor zijn allerlei wappertechnieken. Het rondzwaaien van de handdoek boven je hoofd heet helikopteren. Andere technieken zijn onder meer de ‘toreador' en ‘vrouw holle', hierbij beweeg ik de handdoek meer voor de gasten langs. Door het verspreiden van de damp, stijgt de luchtvochtigheid, waardoor het lijkt of het flink warmer wordt in de cabine. Na een kwartier gaan we even afkoelen buiten met wat fruit om het suikergehalte aan te vullen. Daarna volgt binnen nog een toegift van tien minuten. De sauna is zeventig graden. Dat is niet heel warm en dat is prettig, want het werk is erg intensief. Met iedere Aufguss ben ik, inclusief voorbereiding en opruimen, een uur bezig. Tussen de vijf of zes opgietingen per dag rust ik uit, anders is het niet vol te houden. Zeker na zes op een dag ben ik 's avonds kapot."

Met wie werk ik?

'Ik ben hoofd Aufguss. In mijn team werken nog vijf andere saunameesters. De oudste is 65 en de jongste 19. In Zevenhuizen werken we alleen met professionals. Als je het goed wilt doen, moet dat ook, vind ik. Er zijn ook sauna's die met vrijwilligers werken of die ander personeel tussendoor de Aufguss laten doen. Dat werkt niet. Onze saunameesters hebben er alle tijd voor. Op een dag dat ik de Aufguss verzorg, masseer ik dus niet. Dat gaat niet samen, daarvoor is het doen van meerdere Aufgussen ook veel te intensief. Een vereiste voor een saunameester is dan ook een goede conditie. Je moet fit zijn. Natuurlijk moet je ook saunaliefhebber zijn en je moet iets kunnen overbrengen. Het draait namelijk ook een beetje om entertainment. Onze negentienjarige saunameester raakte helemaal enthousiast van de Aufguss toen ze hier stage liep als schoonheidsspecialiste. Ze heeft een tijdje met mij meegelopen en de opleiding gedaan en nu verzorgt ze zelf ook opgietingen. Naast het doen van de Aufguss, maak ik als teamleider de roosters, ben ik aanspreekpunt voor de collega's en zorg ik zorg ik voor de bestellingen. Er gaat hier behoorlijk wat fruit en honing doorheen. Met honing kunnen gasten zich insmeren. Eens in de zoveel tijd bestel ik vijfhonderd potten honing bij de supermarkt."

Wat is mijn inspiratie?

'Als het bezoeken van de sauna je hobby is en je daar op zo'n manier iets mee kunt doen, zoveel gasten kunt vermaken, is dat hartstikke leuk. We hebben voor de Aufguss een speciale saunaruimte voor laten bouwen. Nog altijd komen er gasten vanuit heel Nederland voor de Aufguss naar Zevenhuizen. We doen er dertig per week, die in totaal door ongeveer duizend gasten worden bezocht. Ik heb er de afgelopen jaren dan ook duizenden vrienden bij gekregen, haha. Gasten zijn laaiend enthousiast. Waar ik ook kom, ik kom bijna altijd wel iemand tegen die me herkent van de sauna! Omdat tegenwoordig bijna alle sauna's aan Aufguss doen, proberen wij er door middel van entertainment iets extra's van te maken. We werken met thema's. Een collega van me doet bijvoorbeeld een Chinese Aufguss. Hij past zijn kleding, achtergrondmuziek en geuren erop aan en gebruikt ook klankschalen. De meest intensieve Aufguss om te doen is de ‘banja'. Daarbij gooien we veel meer water op de kachel en zwaaien we niet met een handdoek maar met berkentakken. Na afloop kan de gast zich daarmee laten masseren."

Wat heb ik ervoor moeten doen?

'Met de vriend, die deze sauna is begonnen, bezocht ik ooit een grote sauna in Bremen. Daar hebben we kennis gemaakt met de Aufguss. We waren meteen enthousiast, omdat het zo lekker was. De saunaeigenaar heeft ons er van alles over verteld en de volgende dag stond ik hier met een handdoek te zwaaien. We waren één van de eerste Nederlandse sauna's die opgietingen verzorgde. We hebben ook veel andere sauna's bezocht om te kijken hoe ze het daar doen. Uiteindelijk ben ik de saunameesteropleidingen gaan doen om me te professionaliseren. In de twaalf jaar dat ik saunameester ben, heb ik meer dan vijfduizend opgietingen gedaan."

Wat doe ik verder nog?

Toen ik op mijn 54ste stopte met werken en zelfstandig werd als sportmasseur en ook als saunameester aan de slag ging, vroeg ik me af hoe ik moest beginnen om voldoende werk te hebben. Een paar jaar later kwam ik tot de conclusie dat ik wat vaker ‘nee' moest zeggen, zo druk had ik het. Ik heb ook wel opgietingen in andere sauna's gedaan. In Zevenhuizen werk ik twee dagen als saunameester en twee als masseur. Daarnaast heb ik nog een massagepraktijk aan huis. Ook werk ik als masseur bij het Noord-Nederlands Danstheater en ben ik docent sportmassage aan het Noorderpoort College in Groningen. Verder zit in in het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Saunameesters. Die is in 2008 opgericht met de achterliggende gedachte om het niveau van de Aufguss in Nederland omhoog te brengen. Jaarlijks organiseren we Aufguss-wedstrijden die in een aantal sauna's in ons land worden gehouden."