In de serie Het werk van vertellen noorderlingen over hun werk en leven. In deze aflevering: Sameeh Said, de directeur van Singelland Internationale Schakelklassen (ISK) in Drachten

Wie

Sameeh Said (54) uit Drachten

Opleiding

Psychiatrische Gezondheidszorg aan de universiteit van Jeruzalem, HBO Verslavingszorg Amsterdam, Bestuurskunde aan de RUG

Werk

Directeur van Singelland Internationale Schakelklassen (ISK) in Drachten

Wie ben ik?

'Ik kom van buiten het onderwijs. Toen ik hier als teamleider op de ISK begon, had ik nog geen benul van roosters of de inhoud van de onderwijsprogramma's. Ik kende wel de doelgroep vanwege mijn vorige baan in de psychiatrische hulpverlening aan vluchtelingen. En ik wist het nodige van veranderkunde om de school aan een duidelijke structuur en toekomstperspectief te helpen. De ISK bestond bij mijn komst drie jaar geleden uit een heterogeen gezelschap van betrokken, hardwerkende docenten die elk min of meer vanaf een eigen eilandje opereerden. Daaronder lag verscholen een schreeuw om een gemeenschappelijke noemer, ontdekte ik in gesprekken: hoe stemmen we al onze inspanningen op elkaar af om er voor te zorgen dat de leerlingen ook krijgen waar ze recht op hebben? Veranderingen roepen weerstand op, maar ik had als buitenstaander een streepje voor waardoor ik vanuit mijn onbevangenheid simpele vragen kon stellen als: wie zijn we, wat doen we en wat willen we eigenlijk?"

Wat is mijn werk?

'Wij geven onderwijs aan asielzoekerkinderen van 12 tot 18 jaar, zij verblijven hier met of zonder hun familie. Nieuwkomers spreken de taal nog niet, anderen zijn al aardig op weg; de verschillen lopen door alle leeftijdsgroepen en nationaliteiten heen. De ene keer herbergt de school 300 leerlingen, het andere moment blijven er 70 over. Dat alles heeft een grote impact op de organisatie. Wij moeten flexibel inspelen op de kwantiteit, maar we willen de leerlingen ook de kennis bijbrengen waarmee ze zo snel mogelijk naar het regulier onderwijs kunnen overstappen, of die hen helpt, waar in de wereld ze ook terechtkomen. Waarom geven we dan vakken als biologie en geschiedenis, heb ik gevraagd. Wat heeft een potentiële mbo leerling uiteindelijk nodig om aan de eisen te beantwoorden? Zo hebben we het aanbod teruggebracht naar slechts enkele kernvakken die er werkelijk toe doen: Nederlands, wiskunde, ICT, gezondheidszorg en sport. Die programmakeuze heeft geleid tot rust en structuur en we hebben nu meer tijd voor diepgang. De leerresultaten hangen minder nauw samen met de inbreng van de individuele docent. Verhuist een van de kinderen plots naar Maastricht, dan weten zij daar aan de hand van het volgdossier direct hoe de leerling er voor staat. De leerlijnen bieden ook de kinderen houvast, de overgangscriteria en uitstroomprofielen zijn begrijpelijker en dat stimuleert hun motivatie en leergierigheid."

Met wie werk ik?

'Door mijn toedoen moeten docenten en leerlingen tot hun recht komen; niet alleen wat betreft onderwijs, maar ook in begeleiding en zorg, faciliteiten en behuizing. De ISK maakt deel uit van OSG Singelland en onze filosofie steunt op dezelfde kernwaarden als van de rest van de scholengemeenschap. Ook onze leerlingen leveren budget op, maar als je er niet om vraagt krijg je het niet. Dat doe ik dus wel, waardoor we nu onder andere een prachtig schoolplein hebben. Dat straalt af op de leerlingen, die voelen zich gewaardeerd: Wij zijn een echte school, zeggen ze. Afgelopen jaar heb ik een verzuimcoördinator aangesteld die dagelijks contact onderhoudt met de mentoren op het AZC en de persoonlijke coaches hier op school. Met name AMA's hebben traumatische ervaringen te verwerken of ze zijn verwikkeld in gerechtelijke procedures die verzuim in hand werken. Door intensief hun gangen te volgen, hebben we het aanwezigheidpercentage kunnen bijstellen tot 85 procent, vorig jaar lag dat nog beneden de zestig. Mijn eigen afkomst versterkt ook de sfeer van vertrouwen en veiligheid, ik spreek Arabisch en ik deel voor een part dezelfde achtergrond. Daar speel ik mee door hen af en toe uit te dagen, zonder het gezag echter te verliezen. Bij onderlinge onenigheid nodig ik ze even uit in mijn kamer. In Nederland slaan we er niet op los, vertel ik dan, maar doen we aan hoor en wederhoor. Jullie krijgen van mij wat te drinken en dan praten jullie dingen uit."

Wat is mijn inspiratie?

'Kennis is macht, dat heeft mijn familie geleerd van de joodse gemeenschap. Ik kom uit een Palestijns – Arabisch gezin, ons dorp in Galilea lag op zo'n twintig kilometer van Nazareth. Mijn opa, een verlichte geest, heeft de toon gezet: hij stuurde zijn kinderen naar de universiteit. Ook zijn dochters, voor die tijd hoogst uitzonderlijk en wat hem dan ook op hoon en onbegrip van zijn omgeving kwam te staan. Maar als je papieren hebt kun je overal overleven, kennis houdt je op de been en maakt het bestaan leefbaar, juist in complexe situaties. Ik geef die wijsheid weer door aan mijn eigen kinderen en aan de leerlingen hier op school."

Wat heb ik er voor moeten doen?

'In de tijd dat ik studeerde en later werkte in het academisch ziekenhuis, woonde ik in de joodse wijk van oud Jeruzalem. Ik was gefascineerd door het complexe maatschappelijke verkeer tussen de verschillende bevolkingsgroepen, toeristen en vrijwilligers. Ik wilde hun psychologische verhaal doorgronden. Als gevolg van al die contacten besloot ik tot een wereldreis om te zien waar zij vandaan kwamen. Zo ontmoette ik na driekwart jaar mijn vrouw Marjon in Amsterdam. Voor haar was het leven in Israël in de jaren tachtig te zwaar, ik kon me makkelijker aanpassen in Nederland. Ik solliciteerde in het Engels naar een baan in mijn vakgebied en kreeg een keurig briefje in het Engels terug: je moet eerst de taal leren. Dat heb ik dus gedaan, en daarna nog verschillende studies om carrière te kunnen maken."

Wat doe ik verder?

'Geld verdienen heeft mij nooit aangesproken, je leeft naar je inkomsten. Ik hang een meer socratische zienswijze aan: hoe kan ik mijn kennis inzetten voor anderen. Daar zit niet alleen een altruïstische kant aan, maar ook welbegrepen eigen belang. Wellicht voert dat terug op wie ik ben en waar ik vandaan kom. Ik besta bij de gratie van de anderen, daar ben ik van doordrongen."