In de serie 'Het werk van' vertellen noorderlingen over hun werk en leven. In deze aflevering: veilingmeester Machiel Dijkstra.

Machiel Dijkstra (43), IJlst

Opleiding: Middelbare detailhandelsschool

Werk: Veilingmeester, eigenaar van veilinghuis Ald Fryslân in IJlst

Wie ben ik?

'Ik houd van mooie dingen. Niet zozeer om zelf te bezitten maar om het zoeken ernaar, je weet nooit van tevoren wat je tegenkomt, dat maakt dit vak spannend. Achter elk object dat door mijn handen gaat, steekt een verhaal. Over mensen die het ooit in bezit hadden, maar ook de dingen zelf vertellen iets over de tijd waar zij deel van uitmaakten. Ik omring me graag met die verhalen, al is het maar tot de eerstvolgende veiling, daarna breng ik de geschiedenis weer aan het rollen. Laatst kwam ons veilinghuis in het nieuws omdat we een SS pas van een Duitse kampbewaarder wilde veilen, of we dat ethisch gezien wel konden maken. De handel in nazi-parafernalia bestaat, of je daar nu bezwaren tegen hebt of niet, ik denk juist dat je de discussie erover niet onder tafel moet vegen. Ik heb zelf op de identiteitspas geboden en zal die deze zomer naar het kampmuseum van Dachau brengen, daar hoort het naar mijn gevoel thuis."

Wat is mijn werk?

'Wij houden zes veilingen per jaar, dat is wel het maximum. Voor elke veiling brengen we 3000 tot 3500 kavels bij elkaar: kunst, antiek, curiosa, sierraden, en andere opmerkelijke objecten. Ik taxeer elk veilingstuk vooraf en spreek met de aanbieder een zogenaamde estimate af, een limiet, daaronder verkopen we niet. Voor de juiste taxatie moet je een aangeboren gevoel voor kwaliteit hebben, en ervaring natuurlijk, je kan het niet echt leren. Schat ik de waarde te laag in dan doe ik de klant tekort, en mezelf, want ik werk op provisie. Zit ik te hoog, dan verkopen we niet en zijn de gemaakte kosten voor mij. Het is dus in ieders belang om in de buurt van de gangbare waarde uit te komen, de prijs zal uiteindelijk worden bepaald door de hoeveelheid mensen die tijdens de veilingavonden willen kopen. Midden tussen de spullen hier in de veilinghal zit ik dan op de verhoging met de notaris naast me. Het bieden gaat snel, want elke avond passeren zo'n vijfhonderd kavels de revue. Het vereist de nodige oplettendheid om alle biedingen in de gaten te houden, sommige verzamelaars geven slechts met een nauwelijks merkbare wenk aan dat zij meedoen, ze hebben liever niet dat de concurrentie hen opmerkt. Bekende verzamelaars blijven om die reden helemaal uit het zicht en kiezen ervoor om telefonisch mee te bieden, ik draag dan ook een headset. De adrenaline die bij het veilen naar boven komt, houdt me scherp tot en met de laatste kavel, daarna voelen die tweeënhalf uur aan als een dag werk."

Met wie werk ik?

'We organiseren de veilingen met zijn vijven. In de grofweg acht weken die we hebben om de collectie samen te stellen, zorgen twee man ervoor dat de stukken na de taxatie ook daadwerkelijk hier ter plekke komen. Zij maken alvast een ruwe opstelling in de veilinghal, die aangroeit naar mate de veilingdatum dichterbij komt. Simone, mijn vrouw, en een medewerkster bemannen de telefoon en doen de administratie. Twaalf jaar geleden zijn we al begonnen met het digitaliseren van de inkomende stukken. Elk item wordt bij binnenkomst apart gescand, omschreven en van een uniek nummer voorzien. Daarom kunnen we zo snel werken op de veilingavonden zelf, de foto's van de kavels vertonen we via de beamer op een groot scherm, we hoeven niets meer omhoog te houden. Door de digitalisering hebben we ook weer een eigen database om op terug te vallen bij de beoordeling van de objecten. In de week voordat de kijkdagen beginnen, stallen we vervolgens met zijn allen de collectie uit."

Wat is mijn inspiratie?

'Ik kom uit het juweliersvak, Simone en ik hadden twee winkels; eentje in Sneek en wat later een chique zaak in Heerenveen. Zes dagen in de winkel en op zondag de boekhouding, altijd binnen. Af en toe wipte ik er tussenuit om veilingen te bezoeken, naar Sotheby's of Christie's voor klassieke sierraden. Maar ja, dan kom je zomaar een Ids Wiersma tegen en die nam ik dan ook maar mee, verkocht ik weer door in Friesland. Aardewerk, ook mooi, zo ging het van kwaad tot erger. Ik heb mijn vrouw wel tot waanzin gedreven als 's morgens de gang weer eens volstond met allerlei kunstobjecten. Toen hebben we de knoop maar doorgehakt, we verkochten de winkels en ik ben gaan stagelopen bij het veilinghuis aan de Leidsegracht in Amsterdam. Daar hingen door ruimtegebrek de stoelen aan het plafond, zo kan het dus ook, dacht ik, het gaat om de sfeer. Ik huurde een pand aan de drukste kruising van Sneek en heb voor de eerste veiling een open dag gehouden met bekende taxateurs. Een soort Kunst&Kitsch avant la lettre, na een veiling of vijf was de ruimte al te klein. De oude eigenaar van het veilinghuis in IJlst heeft me een paar jaar gevolgd en vond ik zijn bedrijf maar moest overnemen."

Wat heb ik er voor moeten doen?

'Voor de juiste taxatie moet je gevoel voor kwaliteit hebben, je kunt dit vak niet echt leren. Het gaat om de herkenning van stijl en techniek, een oog hebben voor verhoudingen. Verder lees ik alles wat los en vast zit over kunsten en ambachten, ik reis musea af, en ik bezoek andere veilinghuizen om waardeontwikkelingen te volgen. Je bouwt ook een vertrouwensband op met mensen die regelmatig bij je kopen, verzamelaars zijn dikwijls de grootste deskundigen. Als ik bij een taxatie een detail ontdek dat ik niet direct plaatsen, dan bel ik even met mijn netwerk voor overleg. Niemand krijgt echter voorrang, onderhands wordt niets verkocht. Zoiets werkt op termijn altijd tegen je; de aanbieder blijft met een onbevredigend gevoel zitten en de veiling mist een interessante kavel. Ook als ikzelf ergens weg van ben, bied ik gewoon mee, de veilingprijs is de eerlijkste."

Wat doe ik verder?

'Mijn vader is vorig jaar overleden en liet mij zijn sloepje na. Ik wilde iets van het bootjesplezier dat hij altijd heeft beleefd doorgeven aan anderen. Met het geld dat het sloepje opbracht heb ik een honderd jaar oude steilsteven gekocht en die als open schip met een klein roefje laten restaureren. Een nieuwe stoommachine op hout drijft het scheepje aan. Een stichting van vrienden en bekenden zorgt voor het beheer, en vrijwilligers bemannen de boot. Het is de bedoeling om mensen met een handicap, die anders nooit op het water komen, een dagje uit varen te nemen, samen met hun familie."