‘Dode Zeerollen-onderzoek floreert’

Het Qumran Instituut in Groningen, waar onderzoek wordt gedaan naar de Dode Zeerollen, bestaat 55 jaar. De afgelopen dagen was een groep vooraanstaande wetenschappers op bezoek voor een congres.

De vraag is simpel’’, zegt Benjamin Wright. ,,Voegt het wat toe aan het onderzoek om deze teksten samen te lezen?’’ Wright is hoogleraar Geschiedenis van het Christendom aan Lehigh University in Bethlehem, Pennsylvania. De teksten waar hij op doelt zijn Hebreeuwse fragmenten van Dode Zeerollen en Griekse geschriften uit ruwweg dezelfde tijd, zoals brieven van de apostel Paulus. ,,Bij Paulus is de link met het hellenisme vanzelfsprekend, maar bij Qumran-teksten wordt dat verband doorgaans niet gelegd. Waarom eigenlijk niet?’’

Wrights workshop is de aftrap van de tweede dag van een internationaal congres in het Qumran Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Al 55 jaar wordt daar onderzoek gedaan naar de ongeveer duizend manuscripten die (in snippers en grotere fragmenten) tussen 1947 en 1956 werden gevonden in grotten bij Qumran, aan de oevers van de Dode Zee. De boekrollen die die oudst bekende Bijbelse teksten bevatten, maar ook veel andere, tot dan toe veelal onbekende joodse geschriften hebben de geschiedenis van het jodendom en christendom ingrijpend herschreven.

De tweedaagse bijeenkomst heet officieel de ‘Groning-Leuven ontmoetingen over de Dode Zeerollen’, die sinds 2012 jaarlijks worden gehouden. Maar de enorme groei die het Groningse onderzoeksinstituut de laatste jaren heeft ondergaan, trekt deelnemers uit de hele wereld onder wie autoriteiten als John Collins van Yale University en Albert Baumgarten van de Israëlische Bar-Ilan University. ,,De aantrekkingskracht van Groningen is de laatste jaren flink toegenomen’’, constateert Mladen Popovic, directeur van het Qumran Instituut.

Bij zijn aantreden in 2008 was Popovic zo’n beetje de enige onderzoeker in vaste dienst. ,,Nu hebben we 5 PhD’s rondlopen en morgen heb ik gesprekken met kandidaten voor nog vier onderzoeksplaatsen’’, vertelt hij. ,,En we hebben Steve natuurlijk.’’ Steve is de Canadese hoogleraar Steve Mason, die sinds augustus deel uitmaakt van de staf van het Qumran Instituut. ,,Hij is een leidende onderzoeker in het veld en zijn aanwezigheid hier is een soort kwaliteitskeurmerk. Bovendien geeft het een signaal dat je hier in Groningen met Engels terechtkunt. Ook belangrijk.’’

De opmars van het Qumran Instituut begon in 2013 met de grote Dode Zeerollen-expositie in het Drents Museum, waarvan Popovic de initiatiefnemer en gastconservator was. ,,De tentoonstelling was supersuccesvol’’, zegt Popovic. ,,Maar ook de steun van de universiteit, die onder meer de komst van Steve mogelijk heeft gemaakt, is een belangrijke factor geweest. En de onderzoeksgelden die we de afgelopen jaren hebben binnengehaald natuurlijk. En niet te vergeten het Ubbo Emmiusfonds, dat de aanstelling van nog een postdoc heeft mogelijk gemaakt. Het is een combinatie van factoren.’’

Het gevolg is dat er met ingang van het nieuwe academische jaar 13 mensen bij het onderzoeksinstituut aan het werk zullen zijn. Popovic: ,,En dan zijn er ook nog de tijdelijke aanstellingen, zoals de tweejaarlijkse Dirk Smilde Fellowship, die top-onderzoekers in staat stelt een paar maanden in Groningen onderzoek te doen.’’ Dit jaar is dat Benjamin Wright, die na zijn workshop opgelucht concludeert dat zijn experiment om zeer afwijkende teksten in elkaars context te lezen in elk geval ‘geen totale mislukking’ is.

Het succes van zijn instituut is volgens Popovic zeker niet alleen te verklaren uit het feit dat de Dode Zeerollen aan de bakermat van de Westerse beschaving staan en dat het belang ervan wijd en zijd wordt ingezien. ,,Het is ook een kwestie van entrepreneurschap. Natuurlijk, de rollen hebben veel potentie, maar je moet er wel wat mee doen.’’ Hij is trots op wat bereikt is. ,,De menswetenschappen hebben het overal moeilijk, maar dit instituut floreert.’’

Toch is er wel een trend waarneembaar, zegt Eibert Tigchelaar, een van de deelnemers aan het congres. ,,De laatste 10 jaar heeft het Qumran-onderzoek zich flink uitgebreid’’, zegt de professor uit Leuven. Tigchelaar begon zijn loopbaan in Groningen bij het Qumran Instituut en geldt nu wereldwijd als een van de leidende onderzoekers naar de Dode Zeerollen. ,,Vroeger kende ik iedereen in het onderzoeksveld, maar tegenwoordig zijn er mensen die zinvol onderzoek doen met wie ik nog nooit contact heb gehad.’’

In het kader van het 55-jarig bestaan van het Qumran Instituut is er in juni weer een meerdaags congres. Tussen 21 en 23 juni buigen wetenschappers zich over het thema ‘Nationhood and Religion in Hellenistic-Roman Judaea’.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven