Bij de Roden Girl Choristers draait alles om vertrouwen

Iedereen kent het Roder Jongenskoor. Maar de Roden Girl Choristers? ,,Het jongenskoor bestaat langer en is een gevestigde naam”, zegt Sietze de Vries. ,,Daarom staan de meiden een beetje in de schaduw van de jongens. Maar dat is niet terecht.”

Sietze de Vries kan het weten. Hij is sinds 2006 de vaste organist van beide koren, die zijn ondergebracht in de Koorschool Noord Nederland. Dat jaar nam Rintje te Wies de koorschool over van oprichter Bouwe Dijkstra, de man die de Engelse jongenskoorcultuur naar Nederland haalde. Sietze de Vries zegt het met grote stelligheid: ,,De meisjes doen bepaald niet onder voor de jongens.”

Als bewijs is er nu een nieuwe cd, A Song of Trust. ,,Ik ben er heel blij mee”, zegt Sonja de Vries. ,,We zitten met de meiden op een niveau dat we nog niet eerder haalden. Dat hebben we op dit album kunnen vastleggen, dankzij enkele genereuze giften.” Sonja de Vries, echtgenote van Sietze, is sinds 2008 de artistiek leider en dirigente. Onder haar leiding professionaliseerde het koor. ,,Rintje kreeg het destijds steeds drukker met het Roder Jongenskoor. En hij had het Martini Jongenskoor Sneek er ook nog bij. Hij vroeg mij het meidenkoor over te nemen.”

Foto: Alfred Oosterman

‘Er bleven twaalf meiden over en de oudste was 11 jaar’

Toen ze na de zomer van 2008 begon, stopte de helft. ,,Met de wisseling van de wacht besloten de oudere meiden er mee op te houden”, zegt Sonja. ,,Achteraf ben ik daar heel blij mee. Er bleven twaalf meiden over en de oudste was 11 jaar. En ik moest het ook nog leren. Dat gaf me de gelegenheid er echt mijn eigen koor van te maken, met een eigen klank. Het was wel pittig, omdat ik voor een heel klein groepje stond en toch iets moest waarmaken.”

Ze was destijds al enkele jaren betrokken bij de Koorschool Noord Nederland, via haar man. ,,Ik was organist en ze ging met mij mee”, zegt Sietze. ,,Rintje vroeg op een gegeven moment: ‘Kan Sonja geen koormoeder worden van het Roder Jongenskoor?’ Er was een soort traditie: Bouwe Dijkstra’s vrouw, Janke, was vroeger de koormoeder: beetje organisatie, haren kammen, toga’s regelen – zorgen dat het allemaal klopt. Maar Rintje ontdekte al snel dat Sonja ook een vakmusicus is, die veel meer kan. Zo is ze er gaandeweg ingerold.”

Een ontmoeting in de Sint Bavokerk

Sonja de Vries-Van der Linden (1980) is in haar geboorteland Zuid-Afrika opgeleid als pianist, klavecinist en organist. ,,Ik zat in het laatste jaar van mijn orgelstudie toen mijn docent zei: ‘Als je orgel studeert moet je in Europa geweest zijn.’ Hij raadde me aan om naar Haarlem te gaan, waar elke twee jaar ’s zomers een orgelacademie is. Mijn vader moest als directeur van een houtbedrijf vaak naar het buitenland om hout in te kopen. Hij stelde toen voor om eerst een weekje samen in Nederland op vakantie te gaan, mooie orgels bekijken. Hij is ook orgelgek.”

Aldus geschiedde. ,,Mijn vader had al eerder contact gehad met Sietze om aan bladmuziek te komen. Hij stuurde hem een mail met de vraag: ‘Bij welke orgels kunnen we makkelijk terecht?’ Maar Sietze doet niets liever dan andere mensen net zo gek maken op orgels als hij zelf is. Dat is nog steeds zo. Hij zei: ‘Ach, ik heb niet zoveel te doen die week, ik neem jullie wel op sleeptouw.’ We hadden afgesproken om elkaar in de Sint Bavokerk te ontmoeten. Onder het orgel, om 11 uur ’s morgens, maandag 2 juli 2002.”

Wat als we hem niks vinden? Zit je een week aan zo iemand vast!

Sietze: ,,Ik was in Haarlem om mee te doen aan een internationaal improvisatieconcours.” Sonja: ,,Ik had tegen mijn vader gezegd: ‘Wat als we hem niks vinden? Zit je een week aan zo iemand vast!’ Maar na die week was het gewoon dik aan. Ik heb niet veel meegekregen van de orgelacademie. Sietze, de smiecht, zei steeds: ‘Je kunt net zoveel leren van de orgels hier in Nederland. Dus als je meekomt naar mijn concerten…’ Hij won trouwens dat improvisatieconcours, dat maakte ook wel indruk.”

‘Het sociale aspect is minstens zo belangrijk in een meisjeskoor’

Ze ging nog een half jaar terug naar Zuid-Afrika om haar studie af te maken, maar kwam daarna definitief naar het Noorden. ,,Ik heb twee jaar orgel gestudeerd bij Theo Jellema aan het conservatorium in Groningen.” In 2005 trouwde ze met Sietze de Vries. Ze wonen met hun twee kinderen, Hannah en Daniël, in de voormalige vrijgemaakt gereformeerde kerk van Niezijl. ,,De kerk is ons aangeboden”, zegt Sietze. ,,We hebben hem helemaal verbouwd.”

Foto: Geert Job Sevink

De Roden Girl Choristers repeteren twee keer per week. ,,Alle 25 meiden krijgen ook individueel zangles”, zegt Sonja. ,,En sinds een jaar of drie, vier hebben de oudste meiden – in de leeftijd van 14 tot 18 jaar - ook een eigen ensemble: de Roden Girl Voices. Die repeteren hier in de kerkzaal op vrijdagavond. Dan eten we eerst samen. Het sociale aspect is minstens zo belangrijk in een meisjeskoor. We hebben hier ook elk jaar een koorkamp. Dan stampen we nieuw repertoire er in. De oudere meiden verzinnen leuke activiteiten, iedereen neemt een luchtbed mee en dan slapen ze in de kerkzaal.”

Sonja: ,,Meiden doen dingen voor jou als persoon. Daarom is het belangrijk dat je ze toelaat in je leven, dat ze je als persoon leren kennen en zich aan jou gaan hechten. Dat is prachtig, maar het is ook een hele verantwoordelijkheid. Je kan meiden heel makkelijk onbedoeld kwetsen. Dat creëert een spanningsveld. Ik ben heel consequent en duidelijk als het om de groep gaat. Maar individueel moet je ook een mentor zijn. Als je dat goed doet, dan dragen ze je op handen.”

De mentale gesteldheid van de meiden bepaalt of een concert een succes is of niet.

Sietze: ,,Een groot verschil met het jongenskoor. Daar is meer onderlinge competitie. Het sociale element eromheen is er wel, maar het is lang niet zo belangrijk. Bij meiden is de sfeer in de groep veel belangrijker.” Sonja: ,,De mentale gesteldheid van de meiden bepaalt of een concert een succes is of niet.” Sietze: ,,Als bij de jongens blijkt dat het niet zo goed loopt bij een repetitie, dan zet Rintje ze op hun nummer en dan gaan ze ervoor. Als je dat bij meiden doet, barst een deel in huilen uit.” Sonja: ,,Nou, dat valt wel mee. Maar er moet wel vertrouwen zijn. Het begint met zelfvertrouwen, en daarna het vertrouwen in elkaar.”

Foto: Alfred Oosterman

Met een tentje langs de kathedralen

Ze genieten van het samenwerken. Sonja: ,,Het komt wel eens voor dat Sietze niet kan, omdat hij ook andere dingen doet.” Sietze: ,,Ik ben concertorganist en heb ruim 100 concerten per jaar, waarvan dik 50 soloconcerten. Variërend van Canada tot Australië en alles wat daar tussen in zit. Dat is een redelijk druk bestaan. Ik geef ook les op het conservatorium in Groningen en ik ben sinds deze maand organist van de Martinikerk in Groningen. Ik ben wel bewust aan het kijken of ik de soloconcerten wat kan minderen.”

Hij is er mede verantwoordelijk voor dat de Roden Girl Choristers tegenwoordig vooral Anglicaanse kerkmuziek zingen, al staan op het nieuwe album ook werken van Britten, Fauré en Mendelssohn. Sonja: ,,Toen ik Sietze leerde kennen, had hij altijd Anglicaanse koormuziek opstaan. Hij ging als student elke vakantie naar Engeland.” Sietze: ,,Ik ben er altijd idolaat van geweest. Met Edwin Velvis - een medestudent, die groot is geworden in het Roder Jongenskoor - ging ik twee, drie keer per jaar met een tentje naar Engeland. Al die kathedralen bij langs, al die koren beluisteren.”

Alles kwam samen toen ze elkaar ontmoetten. Sonja: ,,Ik heb in Zuid-Afrika altijd in heel goede koren gezongen. Het land is jarenlang in Britse handen geweest dus er zijn ontzettend veel Engelse invloeden. Bijna alle scholen hebben er een heel goed schoolkoor en daaruit is landelijk een jeugdkoor ontwikkeld. Daar zong ik bij. Niet per definitie Anglicaanse muziek, maar ik denk dat ik er wel op voorbereid was door al die Britse invloeden.”

‘Niet alleen de muziek, ook de klank pakte me’

Toen ze in 2008 aantrad als artistiek leider gooide ze het dan ook over een andere boeg. ,,Omdat de Anglicaanse muziek echt mijn hart heeft, is het meisjeskoor qua repertoire en uitstraling veel meer op het Roder Jongenskoor gaan lijken. Niet alleen de muziek, ook de klank pakte me. Anglicaanse jongens- en meisjeskoorklank is heel boventoonrijk, helder en kernachtig. Dat ontroert mij altijd erg.” Sietze: ,,Het heeft iets heel puurs. En je leert kinderen professioneel te zingen, je leert ze echt hun stem ontwikkelen. Dat is zo bijzonder.”

Sonja: ,,De professionaliteit die je kunt uitstralen met kinderen, wat je kunt bereiken binnen een strakke discipline, dat heb ik van mijn schoolopleiding meegekregen. En dat betaalt zich nu terug.” Sietze: ,,Het is heel on-Nederlands, want hier moet een kinderkoor vooral leuk zijn. Bij dit meisjeskoor komt enorm veel discipline kijken, meerdere keren per week repeteren, commitment, thuis studeren. En kinderen vinden het heerlijk. Het is zo’n misverstand dat het altijd leuk en aardig moet zijn.”

Het is zo’n misverstand dat het altijd leuk en aardig moet zijn.

Sonja de Vries heeft in haar beleidsplan opgenomen dat de Roden Girl Choristers elke twee jaar een studiereis naar Engeland maken. Sonja: ,,Anders wordt het zo snel een kunstje. Je moet wel geworteld blijven in hoe het daar gaat.” In juli waren ze nog in Engeland. ,,Alleen al zo’n kerk binnenkomen en zien dat er een choir-gedeelte is… In Nederland zing je waar je je lessenaar neerzet, maar daar heb je speciale koorbanken. En als je dan zo’n mis van Britten tijdens de ochtendmis zingt, waarbij de muziek is opgenomen in de liturgie - dat maakt zo’n indruk op die meiden.”

Muzikaal is het in veel kerken ronduit pet

Want wat in Nederland wel eens wordt vergeten: al die kerkmuziek wordt geschreven om in kerkdiensten te gebruiken. ,,Als je in Engeland bent en meemaakt hoe die muziek bedoeld is, dan grijpt het puzzeltje ineens in elkaar en dan ben je weg. Dat is onbetaalbaar.”

Sietze: ,,Wij zijn zelf niet Anglicaans, maar lid van de Protestantse Kerk Nederland. Helaas heb je in Nederland de merkwaardige situatie dat je vaak in de wat behoudender kerken komt als je gaat voor serieus christen zijn. En muzikaal is het daar over het algemeen ronduit pet. Ga je voor mooie muziek dan kom je in kerken terecht waar ze een filosofisch verhaal hebben, maar waar de christelijke achtergrond bijna is verdwenen.”

In Engeland is dat anders. ,,De Anglicaanse kerk is een serieus kerkgenootschap met fantastische muziek en een prachtige liturgie. Dat willen we ook in Nederland en dat is een deel van onze missie. Daarom doen we hier veel Evensongs, kerkdiensten met veel muziek. En in de Martinikerk organiseren we nu eens per maand een Psalmenvesper.” Sonja: ,,Ik heb het komende half jaar met de meiden zes Evensongs. Dat is best veel. Die organiseer ik niet zelf, we worden ervoor gevraagd. Er is dus echt behoefte aan een zinvolle invulling van de zondagmiddag, met goede muziek.”

Zoon als inspiratiebron

Het is overigens niet zo dat je gelovig moet zijn om bij de Roden Girl Choristers te zingen. Sonja: ,,Wij zijn overtuigd christen, maar het is niet iets dat ik het koor opleg. Ik vind zelf niks mooier dan de muziek in een liturgische context brengen. Maar voor een deel van de meiden is het de ervaring ‘hier gebeurt iets heel bijzonders’ en gaat het niet verder dan dat.” Sietze: ,,Terwijl ze dus alleen maar kerkmuziek zingen.”

Die muziek is bij meisjeskoren trouwens een verhaal apart. Sietze: ,,Voor jongenskoren heb je een vracht aan muziek, want die staan in een lange traditie. Meisjeskoren zijn relatief nieuw, ook in Engeland. Het repertoire is beperkt. En als je bij een Evensong steeds een nieuw Magnificat en Nunc Dimittis nodig hebt…” Gelukkig componeert Sietze de Vries zelf ook en schrijft hij regelmatig nieuwe werken voor het meisjeskoor. Op A Song of Trust staan een prachtig Magnificat en Nunc Dimittis van zijn hand, die hij schreef naar aanleiding van de geboorte van hun zoon Daniël, in januari van dit jaar.


,,Toen hij net geboren was, kon ik de eerste nachten toch niet slapen. En ik had nog een paar ideetjes. Leuke verrassing voor Sonja. Dat Magnificat heb ik grotendeels in een nacht geschreven.” Sonja: ,,En ik dacht: Man, je hebt toch wel wat anders aan je hoofd in die eerste week na de geboorte van je zoon dan steeds de studio in te duiken.” Sietze: ,,Ik heb toen een tijdje de repetities gedaan met de meiden, want ze mocht van niks weten natuurlijk.” Sonja: ,,Echt fantastisch.”

‘Reinbert de Leeuw was weg van de meiden’

Het gaat overigens wel de goede kant op met muziek voor meisjeskoren. Sonja: ,,In Engeland zijn sinds de negentiger jaren steeds meer meidenkoren ontstaan. Er zijn nu nog maar drie kathedralen zonder meisjeskoor.”

Vorig jaar zongen de Roden Girl Choristers afwisselend met het Roder Jongenskoor de Matthäus Passion van Bach, in de uitvoering van het Nederlands Kamerkoor onder dirigent Reinbert de Leeuw. Cherry Duyns maakte er een veelgeprezen documentaire over. Sietze: ,,De Leeuw was helemaal weg van de meiden. Jammer genoeg zijn in de documentaire alleen de jongens te zien. Het was mooie reclame geweest.” Sonja: ,,Heel vaak zit je in samenwerkingsconcerten wat onder je niveau. Nu moesten de meiden echt op scherp staan om het Nederlands Kamerkoor bij te benen. Dat geeft zo veel energie. Daar zijn ze zo door gegroeid.”

Een meisjeskoor is voor veel mensen gewoon een kinderkoor

Sonja: ,,We zijn heel blij dat we samen met het Roder Jongenskoor in een stichting zitten, dat heeft veel meerwaarde. We liften mee op hun naamsbekendheid. Maar de aanvragen voor medewerking aan een Matthäus Passion komen meestal voor het jongenskoor. Als zij niet kunnen, komen wij in beeld. En dan nog moet je jezelf verkopen, want een meisjeskoor is voor veel mensen gewoon een kinderkoor. We moeten ons iedere keer weer bewijzen. Het is lastig om er tussen te komen. Jammer, vooral voor de meiden.”

0 euro subsidie, 20 concerten per jaar

Het is soms frustrerend, zegt Sonja de Vries. ,,Aan de andere kant: we hebben wel gewoon 20 concerten per jaar en hoeven niet te knokken voor plekken om te zingen.” Als er een ding is dat ze echt anders zou willen zien, dan is het dit: structurele subsidie. ,,We krijgen nu nul euro.” Sietze: ,,Dat zou echt anders moeten, want de koorschool is zo belangrijk voor de ontwikkeling van jong talent.” Sonja: ,,Maar het mag niet om de centen draaien. Als het commercieel wordt, ga je de verkeerde keuzes maken.”

In de toelichting bij het nieuwe album, dat niet voor niets A Song of Trust heeft, spreekt Sonja de Vries van ‘het zoeken naar vertrouwen in een toekomst’ en ‘een vertrouwen dat we ons te binnen zingen’. ,,Ik ben christen en voor mij hangt dat heel erg samen met godsvertrouwen. Maar iedereen kent het: dat je het wel weet, maar niet voelt. Zang is bij uitstek de manier om vertrouwen te kweken en contact te leggen tussen het rationele en het emotionele, omdat het zo intiem en kwetsbaar is.”

Het zingen van teksten kan helend werken. ,,Ik merk aan mezelf dat bepaalde liederen ervoor kunnen zorgen dat je weer in balans komt. Dat je voelt: Dit is wat ik wil, dit is wie ik ben.” Dat geldt zeker ook voor zingen tijdens de liturgie in de kerk. Sietze: ,,Je hebt kerken waarin of alles plat wordt gepraised of alles zo wordt uitgelegd dat het geheim weg is. Terwijl juist wat je je te binnen zingt - mooie dingen die je niet zomaar uit kan leggen – volgens mij heel erg deel is van kerk zijn.”

‘Als het perfect is dan is het dood’

Dat gaat ook over twijfel. Sonja: ,,Juist dat zoekende betekent dat het levend is. Als het perfect is dan is het dood. Dan ben je er niet meer mee bezig. Het gezongen woord doet in een kerkdienst volgens mij vaak meer dan het gesproken woord. En heel veel Anglicaanse kerkmuziek is letterlijk Bijbelteksten zingen. Dan ben je dus niet aan het interpreteren, maar echt bezig om het je te binnen te zingen. Er zit geen laagje tussen, geen mens die er van alles van vindt of over zegt. Dat maakt het puurder.”

Het heeft ook te maken met dienstbaar zijn, denkt ze. ,,Als je je iets te binnen zingt, leg je mensen niet iets op, maar bied je ze wat aan. En vandaag word je nogal eens wat opgelegd.” Sietze: ,,Wij zijn in die zin beiden ook echt kerkmusici: dienstbaar zijn aan een groter geheel en daarin optimaal presteren. Maar niet zo van: Kijk mij eens even de kunstenaar uithangen en belangrijk zijn. Ja, dat is tegendraads tegenwoordig. Musici zijn vaak grote ego’s.”

Musici zijn vaak grote ego’s

Dat ligt ook aan het onderwijssysteem, zegt hij. ,,Kinderen beginnen met noten leren lezen. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Dat is hetzelfde als een kind een sonnet van Shakespeare voor de neus houden met de woorden: ‘Dit moet jij zeggen.’ Een kind moet eerst luisteren en de taal leren spreken. Pas als je de taal beheerst, leer je lezen en schrijven. Zo zou het bij muziek ook moeten zijn. Veel musici zijn puur op techniek gericht, op uiterlijk vertoon. De wereld achter de noten, wat echt muziek maken is, daar hebben ze geen idee van. Al is het tij wel aan het keren.”

Het is een trend die ook buiten de muziek is waar te nemen. ,,Je komt het overal in de maatschappij tegen: alles moet perfect zijn, in plaats van dat je als mensen met elkaar samen iets tot stand probeert te brengen.”

Open dag Koorschool Noord Nederland

Zaterdag 9 september houden de Roden Girl Choristers een open dag in de Kapel in Nieuw-Roden, samen met het Roder Jongenskoor. Nieuwe aanwas is altijd welkom. Sonja: ,,De spoeling is dun. Zo’n open dag levert 12, 13 nieuwe kinderen op, maar van de kinderen die vorig jaar begonnen zijn, gaan er maar een paar door. Misschien komt het doordat er veel van je wordt verwacht, of omdat we kerkmuziek zingen.”

„Ouders denken ook wel eens dat het alleen voor heel getalenteerde kinderen is, terwijl 70 procent van de meiden in mijn koor heel gewone kinderen zijn, die graag thuis kinderliedjes zingen. Ze moeten het echt hebben van de zelfdiscipline en de energie die ze erin steken. Daar heb je ook veel meer aan dan een meisje met waanzinnig veel talent dat thuis nooit wat doet.”

Een kinderkoor kent een natuurlijk verloop. ,,Ik heb nog nooit iemand wegwegstuurd. Ik probeer de meiden zo lang mogelijk vast te houden, maar op een gegeven moment gaan ze elders studeren.” De meisjes komen hoofdzakelijk uit Roden en omgeving. ,,Ik zou graag de stad Groningen meer aan ons willen binden. Dat men zich daar ook realiseert dat als je je kind serieus klassieke muziek wilt laten zingen er goede mogelijkheden zijn in Roden.”

Sonja de Vries hoopt dat de nieuwe cd daaraan bij kan dragen. ,,Mijn ervaring is: als mensen er eenmaal kennis mee maken dan zijn ze verkocht. Maar je moet ze over die drempel krijgen. Dat is best moeilijk. Je moet mensen hebben die gegrepen zijn door deze muziek en dat voor hun kind willen.”

De de Roden Girl Choristers een keer live zien optreden? Ze treden nog zes keer op  dit kalenderjaar:

  • Zondag 10 september in de Martinikerk, Groningen
  • Zondag 29 oktober in de Martinikerk, Groningen
  • Zondag 12 november in de Martinikerk, Groningen
  • Zaterdag 9 december in Zwolle
  • Zaterdag 23 december in Der Aa Kerk, Groningen
  • Zondag 24 december in Almelo

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven