Groninger Forum toont het megatalent van Billy Wilder

In navolging van filmmuseum Eye staat ook het Groninger forum deze zomer stil bij de films van de Amerikaanse regisseur Billy Wilder.

Waar in Amsterdam wordt uitgepakt met bijna dertig films van de zesvoudig Oscar-winnaar, doet Groningen het met vier titels. Double indemnity is inmiddels vertoond. Te zien zijn nog Sunset Boulevard, Ace in the hole en The apartment.

Billy Wilder (1906-2002) geldt als een briljant filmmaker. Hij vergat nooit dat film entertainment is, maar zonder het publiek voor infantiel te verslijten. Wilder mikte in zijn beste films, en daar zijn er veel van, op emoties, maar ook op de intelligentie van de kijker. Wilder verstond de kunst om van serieuze onderwerpen sprankelende, ontroerende, scherpzinnige, en vooral nooit saaie films te maken. De filmmaker, van wie de carrière vijf decennia omvat, was een categorie op zichzelf.

Danspartner voor oudere dames

De Joodse Samuel Wilder groeide op in Wenen. Zijn vader wilde dat hij rechten ging studeren, maar de zoon ging naar Berlijn en vond er werk als journalist bij een tabloid. Ook werkte hij als betaalde danspartner voor oudere dames. Alles in het nette, volgens Wilder, die scenarist wilde worden. Dat lukte.

In 1933 vertrok hij naar Parijs. Dat leek hem 'het wijste dat een Jood kon doen', zei hij er later over. Zijn familie zag het gevaar te laat: zijn moeder, stiefvader en grootmoeder werden in de oorlog vermoord. In 1934 reisde hij door naar Hollywood waar Paramount hem in 1938 koppelde aan scriptcollega Charles Brackett met wie hij Ninotchka (1939), een anticommunistische komedie met Greta Garbo, schreef.

De moeder van de film noir

Wilder wilde ook regisseren. Schrijven voor anderen voelde als 'je bed opmaken voor iemand anders die erin slaapt', vond hij. In 1942 maakte hij zijn regiedebuut met The Major and the Minor. Twee jaar later maakte hij met Double Indemnity, de moeder van de film noir, zijn eerste meesterwerk.

Een grote verrassing in het Wilderretrospectief is Ace in the Hole (1951), dat zijn pijlen richt op riooljournalistiek en sensatiebelustheid van lezers. Het drama waarin een journalist, een prachtrol van Kirk Douglas, een in een grot beknelde man zo lang mogelijk wil laten vastzitten, omdat hij het drama in een reeks sensatieartikelen wil uitmelken, heeft niets aan actualiteit ingeboet.

Seksueel bedrog en hypocrisie

Ace in the Hole flopte. Daarna volgden zijn films met Marilyn Monroe, The Seven Year Itch en Some Like It Hot (1959), amusante films, maar niet zijn beste. Nog één keer zou Wilder een meesterwerk maken: met The Apartment (1960) legde hij seksueel bedrog en hypocrisie in de zakenwereld bloot.

Begin jaren tachtig spuwde Hollywood Wilder uit en kreeg hij geen film meer gefinancierd. In 2002 overleed hij op 95-jarige leeftijd. Zijn gevoel voor humor verliet hem nooit, getuige ook de woorden op zijn grafsteen: Billy Wilder/I'm a writer/But then/Nobody's perfect.

Sunset Boulevard is 11/8 te zien in het Groninger Forum. Gevolgd door Ace in the hole (13/8 en 18/8) en The Apartment (20/8 en 25/8)

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.