Het Noorden in tien luchtfoto’s

Luchtfotografie bestaat al sinds 1858. Karel Tomeï kan er geen genoeg van krijgen. Ook niet nu we beschikking hebben over Google Earth en drones.

Wie afstand neemt, komt tot scherpere inzichten. Dat besef stijgt ook op uit het nieuwe boek van Karel Tomeï, luchtfotograaf sinds 1973.

Autosloperij Erica

Vliegende camera

Voor NL XL selecteerde de ‘man met de vliegende camera’ 379 luchtfoto’s, allemaal bij helder weer geschoten vanuit een helikopter. Conclusie: van Middelburg tot Termunterzijl, van Oost-Terschelling tot Herkenrade; Nederland ligt er keurig bij.

Bargerveen

Luchtballon

In het voorwoord plaatst Wim Pijbes de luchtfotografie in een historisch perspectief. Hij doet dat door te vertellen over een uit 1544 stammende kaart van Cornelis Anthonisz en een uit halverwege de zeventiende eeuw stammend schilderij van Jan Micker die beide Amsterdam vanuit de lucht laten zien. Het leverde opmerkelijk gedetailleerde kunstwerken op, helemaal met de wetenschap dat toentertijd niet zoiets bestond als een stil hangende luchtballon.

Bourtange

Arc de Triomphe

,,De esthetiek van het landschap en de fascinatie om de wereld van bovenaf te beschouwen is niet alleen door schilders, maar al vanaf het vroegste ontstaan door fotografen onderzocht”, schrijft Pijbes. ,,De eerste luchtfoto’s werden in 1858 vanuit een luchtballon gemaakt, door Félix Nadar (1820 – 1910). Kort daarop maakte hij luchtopnames van Parijs waarop de Arc de Triomphe en de boulevards te zien waren.”

Jaknikkers Schoonebeek

Fototechnische Dienst

De kiem voor de Nederlandse luchtfotografie zoals die door Tomeï wordt beoefend, werd in 1921 gelegd met de oprichting van de KLM-Fototechnische Dienst. Tien jaar later werd begonnen met het systematisch in kaart brengen van Nederland vanuit de lucht, de resultaten kunnen worden bekeken via een beeldbank met bijna 400.000 foto’s.

Mantinger Veld

Google Earth

Je zou denken dat het bestaan van zo’n dienst volstrekt overbodig is sinds satellieten in de ruimte over camera’s beschikken, en helemaal sinds de foto’s van die camera’s via Google Earth in iedere huiskamer kunnen worden bekeken. Het tegendeel blijkt het geval. Onze fascinatie voor luchtfoto’s lijkt alleen maar groter geworden. Zie ook ons klik- en flitsgedrag in vliegtuigen, zie ook de populariteit van particuliere drones.

Skutsjesilen Wijde Ee

Controle

Wat is het dat ons zo fascineert als we mogen neerkijken? Het antwoord op die vraag is meervoudig. Het moet te maken hebben met onze behoefte aan controle op zaken die groter lijken dan ons zelf - afstand is veilig en biedt daardoor houvast. Het moet ook te maken hebben met onze liefde voor structuur en een groter geheel. Vanuit de hoogte blijkt alles toch niet zo chaotisch als we misschien vrezen.

Sneekweek

Icarus

Pijbes noemt nog een derde fascinatie: ons verlangen om te kunnen vliegen. ,,Vrij en los van de aarde”, voegt hij er aan toe. Daarmee wordt de mythe in herinnering geroepen van Icarus die met hulp van zijn vader Deadalus een poging deed om naar de zon te vliegen. En verpletterde. Dan is het bladeren in een boek van Karel Tomeï, waarin de blik niet opwaarts maar neerwaarts wordt gedwongen, een stuk veiliger.

Termunterzijl
Weerribben
Sneek

NLXL made in Holland

  • Auteur: Karel Tomeï (foto’s), Jacob Vossestein (teksten), Wim Pijbes (voorwoord).
  • Uitgever: Scriptum Books.
  • Prijs: 49,95 euro (400 blz.)
Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven