Wilde, woeste, reuzentederheid

Jean-Luc Courcoult (63) is het flamboyante, creatieve brein van Royal de Luxe, het grootste straattheatergezelschap ter wereld dat volgende week drie reuzen door Leeuwarden laat wandelen.

Daar zit -ie dan, op een hemelsblauwe zaterdagochtend, op een Leeuwarder terras. Zijn assistent-regisseur is ook aangeschoven, net als een Franse tolk, zijn executive producer, LF2018-producent Claudia Woolgar en zijn cockerspaniël Phyrrhus, vernoemd naar de beroemde Griekse generaal die tegen de Romeinen vocht.

Het is een beetje alsof je met een beer aan tafel zit. Een aardige, meewerkende, grote beer waar iedereen enorm zijn best voor doet. Hij bestelt een koffie plus een biertje en steekt met een haperende aansteker een sigaretje aan.

,,Dankuwel mevrouw de psychiater’’, zegt hij na afloop van het gesprek. ,,Moet ik u betalen voor dit consult of was het gratis?’’ Een bulderende lach rolt over het terras.

Paspoort Jean-Luc Courcoult

Geboren: Parijs, 1955

School, werk, ervaring: begon op zijn elfde met fotograferen. Ontdekte als veertienjarige het theater. Ging op zijn achttiende naar de toneelschool in Aix-en-Provence. Daar ontmoet hij Didier Gallot-Lavalée en Véronique Loève met wie hij straattheater gaat maken.

In 1979 richten ze samen Royal de Luxe op.

In 1984 stopt Courcoult met acteren, sindsdien regisseert hij en reist hij met Royal de Luxe de hele wereld over.

Privé: Gescheiden, twee dochters.

Royal de Luxe is een bijna mythisch gezelschap. De compagnie van uitvinders, dichters, kunstenaars en schroothandelaren trok vorig jaar 850.000 bezoekers in Genève, en Leeuwarden verwacht volgend weekend 400.000 kijkers, meer mensen nog dan tijdens de laatste Elfstedentocht.

,,Kom alsjeblieft ook naar ons. Amerika heeft jullie nodig, we zijn de weg kwijt’’, schrijft een fan op de website van de compagnie.

Maar zo gemakkelijk gaat dat niet. Aan de komst van de reuzen gaat ingewikkelde hofmakerij vooraf. Royal de Luxe reist alleen af als artistiek leider Jean-Luc Courcoult een klik voelt met de stad die hem wil hebben.

Verschilt het publiek per continent? Hij humt, peinst. Dan luidop: ,,Jaaa. Eerder dit jaar waren we in Chili, daar zijn de mensen echt als kinderen. Ze klimmen overal bovenop om het goed te kunnen zien en ze kijken ook als kinderen.’’

Een wellustige grom: ,,Grrrrrrr. Dat doet mijn hart sneller slaan.’’

Japanners en Chinezen daarentegen staan met strakke gezichten langs de kant, die tonen geen emoties. ,,Maar van binnen kolkt het, zeer sterk zelfs. Dat voel je, als je er speelt.’’

U was als kind ook introvert, toch?

,,Ja, ik was een solitair mens. Heel introvert. Dat is gaandeweg veranderd, omdat ik heb geleerd om me uit te drukken, maar au fond ben ik nog steeds heeeel introvert.’’

Ik las dat u veel als kind met uw grootvader op pad ging.

,,Klopt, ik was als kind deels bij mijn ouders en deels bij mijn grootouders in Lille.’’ Grinnikend, smeulend sigaretje tussen sterke zongebruinde vingers: ,,Maar wat is dit voor vraag? Is dit nodig?’’

Ik begreep dat uw grootmoeder dan sandwiches mimolette voor u maakte?

Bulderend, de as valt van zijn sigaret: ,,Wat is dit? Droom ik?’’ Zich hernemend: ,,Jazeker, toen ik klein was, misschien vier of vijf jaar oud, ging ik vaak met mijn grootvader op pad. Hij was mijnwerker en werkte daarnaast ’s ochtends heel vroeg in volkstuinen van andere mensen. Als hij daarvan terugkwam, om een uur of acht ’s morgens, nam hij me met zich mee, achterop de fiets.’’

Hij doet het geluid van de fietsbanden na. ,,Zoef, zoef, tututoem.’’ ,,Ik zat achterop, keek rond en werd langzaam wakker. En mijn grootmoeder die zei, je moet goed eten, altijd goed eten (hij klopt op zijn buik) maakte voor ons kleine broodjes met mimolette-kaas. Het doet me plezier dat je het erover hebt, ik krijg er gewoon weer zin in. Met veel boter, veel boter.’’ (slaat op de tafel)

Tegen de anderen in het gezelschap, die mee luisteren: ,,Nee, ik verstop me niet, als ze die dingen wil weten, prima.’’

Ik vraag het omdat het een belangrijke herinnering is, toch? Een manier van naar de wereld kijken.

,,Ik denk het wel. Ik weet nog precies hoe het voelde, en wat ik zag, achterop de fiets bij mijn grootvader. Hij was een stille man, hij sprak haast nooit. Hij was compleet introvert, nam me mee naar een kanaal en dan zaten we daar langs de oever, mijn grootvader met een broodje en een glas wijn en ik ernaast, in de mist terwijl de aken in stilte passeerden.’’

Ter illustratie maakt hij een zacht brommend geluid. ,,Het waren momenten buiten de tijd. Die totale mist, grooooote schepen die passeerden, de mimolette en mijn grootvader tevreden zwijgend en ik heel tevreden zwijgend ernaast.’’

Met grote ogen achter zijn bril, doet hij voor hoe hij destijds als een eekhoorntje, met kleine knuistjes, zijn broodje at.

,,Het was een ontmoeting met de stilte van het leven. We hadden een vertrouwdheid zonder woorden, het was buitengewoon.’’

Leerde uw grootvader u kijken?

,,Ja, ik sloeg alles op. Ik was heel, heel stil.’’

En zijn grootmoeder in Bretagne, die krabben kocht op de markt en ze daarna losliet in haar keuken, was net zo belangrijk. Pas als het water borrelde, waarin ze de beesten wilde koken, haalde ze met een bezem de krabben onder de kastjes en de stoelen vandaan. ,,Ik was klein hè, ik vond het doodeng.’’

In 1969 zat hij in haar huis aan een drukke weg op een zwartwit televisietje naar de landing op de maan te kijken. Hij doet het aanrollende en wegstervende gegrom van passerende vrachtwagens na, de nasale vervormde stem van astronaut Neil Armstrong (,,Dit is een kleine stap voor een mens, maar een reuzenstap voor de mensheid’’) en de geluiden van zijn oma die de rondscharrelende krabben in de keuken bij elkaar veegde.

Weer die grote ogen: ,,Drie sferen in een moment. Dat houd je je hele leven bij je.’’

Jean-Luc Courcoult. Foto: Gregg Brehin

Gebruikt u de kennis die u toen opdeed nu nog steeds?

,,Ik denk dat ik het onbewust doe. Gebeurtenissen uit je jeugd komen terug in wat je creatief doet.’’

U was introvert, zei u, en heel stil. Waarom koos u voor het theater? Dat lijkt me geen gemakkelijke weg.

Hij rommelt in zijn pakje sigaretten, de aansteker hapert weer. ,,Ik was bang. Paniek. Maar ik denk dat ik min of meer tegen mezelf in opstand kwam. Ik wilde leren om naar buiten te treden, en ik wilde bij een gezelschap, een groep, horen.’’

Lachend: ,,Maar dit is geen interview, dit is therapie.’’

Als u geen antwoord wilt geven moet u het niet doen.

Baldadig: ,,Nee, dan geef ik geen antwooooooorrrrrdddd. Non Non Non.’’

Maar het was paniek. Hoe lang heeft dat geduurd?

,,Nog steeds. Het duurt nog steeds.’’ (Lacht schaterend)

Serieus?

Zijn assistent-regisseur: ,,Ja.’’

Hij: ,,Maar ik kan het onder controle houden.’’

Drie jaar geleden kwam hij op uitnodiging van de LF2018-organisatie voor het eerst naar Leeuwarden. Courcoult raakte geïnspireerd door het water, de terpen, de dijken, de Elfstedentocht en de koppigheid van de noorderlingen. ,,Ik zag hier een wilde, woeste tederheid en eenzaamheid’’, vertelde hij tijdens de eerste perspresentatie van het Nederlandse reuzen-optreden.

,,Jean-Luc zuigt alles op, als een stofzuiger’’, zegt LF2018-producent Claudia Woolgar.

Hij: ,,Jullie zien straks, als de Reuzen door de stad lopen alleen het puntje van de ijsberg. Er gaat zoveel aan vooraf.’’

Voelen mensen misschien iets van uw kwetsbaarheid als ze de reuzen zien? U vertelde laatst dat het publiek soms huilt als ze weer vertrekken.

,,Ik wil grote dingen maken die mensen klein raken. En dat is moeilijk als je, net als ik, voor enorme menigtes werkt. Spektakel, alleen om te vermaken, doet niks met het gevoelsleven van mensen. Ik wil groot werken, en gelaagd en het klopt dat daar een zekere kwetsbaarheid voor nodig is.’’

Waar kun je de Reuzen zien? Routes van hoofdact culturele hoofdstad zijn bekend
Lees verder

Wat wilt u het publiek meegeven?

,,Een droom. De Reuzen zijn een soort gemeenschappelijke droom die drie dagen duurt. Alle agenda’s zijn even weg. En je kunt er naar kijken zoals een kind naar de wereld kijkt. Eigenlijk is het een verhaal over liefde, over generositeit. Het is een simpele, maar ook gelaagde vertelling. Niet gemakkelijk. En iedereen kan de droom op zijn eigen manier interpreteren, zelfs kinderen kunnen dat. Als een kind het begrijpt, is het goed.’’

Is het moeilijk om artistiek leider te zijn van Royal de Luxe?

Ernstig: ,,Heel moeilijk. Ik heb altijd stress, maar ik praat er niet over. Ik zeg altijd maar dat alles goed gaat. Het is zwaar ja, omdat ik kwetsbaar ben, en tegelijkertijd ook sterk. Ik leun op de sterke kant in mezelf om het werk vol te houden. De prijs die ik daarvoor betaal? Ja, dat is de eenzaamheid. Maar dat moet je accepteren. En uiteindelijk is iedereen eenzaam in het leven.’’

Hoe houdt u controle?

,,Soms verander ik van richting, je moet nooit stil blijven staan, altijd andere paden blijven ontdekken. Ik ben 63, en ik ben nog steeds gretig. Ik zoek altijd naar nieuwe vertelvormen.’’

Welke kant gaat u nu op?

,,Ik weet het al wel, maar ik ga het niet zeggen.’’ Hij maakt het geluid van een auto die gierend door de bocht gaat. ,,Ik zit op de snelweg.’’ Weer dat gierende geluid. ,,En ik gooi het stuur om. Ik weet nog niet wat er gaat gebeuren, maar ik weet wat ik wil en het zal iets anders zijn.’’

Daarna vraagt hij of de therapeutische sessie gratis was. ,,Ja? Hoef ik echt niet te betalen?’’ De lach die volgt doet ramen in sponningen rinkelen. ,,En o ja’’, zegt-ie tot slot. ,,Ik ben verliefd op de Friese paarden. Op hun schoonheid, kracht en rust. Ze zijn natuurlijk veel groter dan ik. Veel sterker ook. Maar de zachtheid en de vriendelijkheid van die dieren maakt dat je ze in je armen wilt nemen en vasthouden.’’

Net als de reuzen, denk je ,,Voilà, c’est tout’’, zegt hij.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.