De laatste explosie van bruut geweld voor een vrije RMS

De dodelijke gijzeling in het provinciehuis in Assen is dinsdag 13 maart precies 40 jaar geleden. Het markeerde het einde van een reeks gewelddadige Molukse acties. Een reconstructie van 28 uur terreur en filmbeelden van het Instituut voor Beeld en Geluid.

13 maart 1978

  • 10.15 uur Nunu Leatemia (23), Eli Kakisina (20) en Dicky Helaha (19) rennen het Drentse provinciehuis in Assen binnen. Al schreeuwend verzamelen de drie Molukse jongemannen alle aanwezige ambtenaren bij de trap.
  • ±10.17 Commissaris van de Koningin Tineke Schilthuis zit op haar kamer. Secretaresse Coby Marinissen belt: er vindt een gijzeling plaats. Schilthuis klautert via het raam en de balustrade naar de achterkant van het provinciehuis. Via een uitgerolde brandslang ontkomt de commissaris. Haar secretaresse wordt wel gegijzeld.
  • ±10.20 De Molukkers houden 6 vrouwen en 55 mannen vast in een ruimte op de eerste verdieping.
  • 10.30 Ambtenaren die proberen te ontkomen, worden beschoten. Tijdens de twee dagen durende gijzeling schieten de drie bezetters af en toe naar buiten. Daarbij worden omstanders geraakt.
  • 11.00 De Molukkers hebben een radio bij zich om het nieuws te volgen. Het journaal meldt de gijzeling in het provinciehuis van Assen. Gedeputeerde Gerard Londo zou een van de gegijzelden zijn. Leatemia vraagt meteen wie deze Londo is, maar hij blijkt ziek thuis te zitten.
  • ±11.30 Kranten en het ministerie van Justitie ontvangen een brief met eisen van de gijzelnemers. Ze willen dat alle Zuid-Molukkers die voor eerdere acties gevangen zitten, worden vrijgelaten. Daarnaast eisen ze een vrije aftocht per bus en vliegtuig en 13 miljoen dollar. Ze stellen een ultimatum tot de volgende dag, 14.00 uur. Daarna gaan ze over tot andere maatregelen.
  • 11.42 De drie gijzelnemers hebben vooraf besloten een daad te stellen. Leatemia neemt planoloog Ko de Groot mee richting een raam, zet hem in het kozijn en haalt de trekker over. De Groot overlijdt en valt naar beneden.
  • 12.00 Het radiojournaal meldt dat de gedeputeerden Daan Huizinga en Jacob Trip zich onder de gegijzelden bevinden. Trip en Huizinga krijgen te horen dat zij als eersten worden doodgeschoten als het ultimatum afloopt.
  • ±14.30 Vanuit het beleidscentrum wordt een paar keer geprobeerd contact met de bezetters te krijgen. Tevergeefs.
  • 20.00 Leatemia belt verschillende keren met het wijkcentrum Pattimura in Assen.
  • 20.30 De gegijzelden mogen afscheidsgesprekken voeren met geliefden.
  • 21.00 In de fietsenstalling, vlak voor de hoofdingang, staat een aanvalsploeg van de Bijzondere Bijstandseenheid (BB) paraat voor een snelle aanval.
  • 22.00 Leatemia belt weer naar Pattimura en geeft aan twee bemiddelaars toe te staan, Noes Souisa en Abe Manuputty.
Scan Archieffoto NvhN 13 maart 1978. Gijzeling Provinciehuis Assen maart 1978. De bezetting van het provinciehuis in Assen. Tot rond een uur werd er herhaaldelijk vanuit het bezette gebouw geschoten. Hiet zien we op een luchtopname hoe voorbijgangers dekking zoeken achter auto's. foto: ANP
  • 14 maart

  • 2.00 De minister van Justitie (Job de Ruiter), premier Dries van Agt en minister van Binnenlandse Zaken Hans Wiegel komen bij elkaar. Ze willen de eisen van de bezetters niet inwilligen en besluiten in gesprek te gaan met de Molukkers.
  • 8.30 Bemiddelaars gaan met voedsel en medicijnen naar binnen.
  • ±9.15 Manuputty en Souisa verlaten het provinciehuis en gaan richting het beleidscentrum.
  • ±11.00 De bezetters bellen weer geregeld met het wijkcentrum Pattimura. Ze gaan uit van een slechte afloop.
  • 12.30 De deadline van het ultimatum nadert. Daan Huizinga wil de impasse doorbreken door een gezamenlijke verklaring naar buiten brengen. Dit heeft geen effect.
  • 13.00 Dominee Samuel Metiary belt met Leatemia om hem over te halen te stoppen met de actie.
  • 14.00 De deadline van het ultimatum is daar. Griffier Herman Postema heeft rechtstreeks verbinding met Den Haag. Er komt een kwartier uitstel, meer niet.
  • 14.15 De drie bezetters gaan akkoord met het plan van de regering om toch een bus voor te rijden, maar er is wel onenigheid tussen de drie Molukkers. Helaha wil actie, tijd is tijd denkt hij. De gijzelnemers nemen afscheid van elkaar.
  • 14.20 Leatemia belt voor het laatst met het wijkcentrum Pattimura. Hij vertelt vanaf 14.30 uur actie te ondernemen als zijn eisen niet ingewilligd worden.
  • 14.30 De bus is er nog steeds niet. Helaha vindt het wel genoeg en roept gedeputeerde Trip op te gaan staan. Na veel commotie besluit Leatemia dat nog één kwartiertje wachten geen kwaad kan.
  • 14.40 Postema belt wanhopig met premier Van Agt. Uit de kreten die Postema slaakt, blijkt dat er weinig hoop is op een goede afloop. In het beleidscentrum Assen wordt het bevel gegeven tot de bevrijdingsactie. Ondertussen moeten Trip en Huizinga naast elkaar plaatsnemen op een stoel. ,,Jacob, laat het voor ons een troost zijn dat we uit de kleine kinderen zijn”, zegt Huizinga. ,,Maar dat is dan ook het enige”, verzucht zijn collega.
  • 14.44 De seconden tikken weg. Vlak voor de deadline van kwart voor drie klinkt een harde explosie. BOEM, een enorme lichtflits, geratel van wapens, brekend glas. Mariniers en BB’ers vallen overal binnen. Door de opgeblazen gebarricadeerde deur, door ramen die met bijlen ingeslagen worden. Er wordt over en weer geschoten, Helaha wordt weggesleept. Binnen een minuut is de actie afgelopen. Trip wordt geraakt in zijn bil en onderbuik. Hij zwaait nog als hij wordt afgevoerd na de bevrijdingsactie, maar bezwijkt een maand later aan zijn verwondingen, op 15 april 1978.
Door emotie overmand begeleiden de ouders van dit gegijzelde meisje hun dochter naar de vrijheid, nadat ze met 71 anderen ruim 28 uur door drie Zuidmolukkers in het Provinciehuis in Assen gegijzeld had gezeten. foto: ANP

De drie Molukkers worden allemaal veroordeeld tot 15 jaar cel.

Toon reacties

Geschreven door

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.