De zeven levens van de Veenbrandboot: van Noorderdiep tot Theems

Honderd jaar na de veenbrand in Valthermond is het toen uitgebrande turfschip boven water. Wedergeboren als woonboot ligt het in Londen in de Theems.

Van Noorderdiep tot Theems. Van turfschip tot woonwalhalla. Eerst verbrand, toen gezonken, maar nu een vitale oude dame. Een wonder boven wonder, met dank aan Verstockt. Robuust en degelijk, dat was het handelsmerk van de scheepswerf uit Martenshoek. De in 1908 gebouwde ijzeren dektjalk is geen uitzondering. ,,Verstockt bouwde de schepen wat ‘dikker’, zodat je er ook veilig mee de Zuiderzee op kon”, zegt scheepsmakelaar Jos Fikkers uit Groningen, die het schip vijf jaar geleden nog in portefeuille had.

Familiedrama

Tijdens de veenbrand van 1917 stond het met turf beladen schip in lichterlaaie. Naast schipper Eildert Brands en zijn echtgenote kwamen zes kinderen om. Hun overige zes kinderen waren ouder en woonden niet meer op de boot. Baden Matthew Lawes en zijn vriendin Lucy Bower in Londen in luxe, het grote gezin Brands leefde in de veel kleinere woonruimte op het turfschip als haringen in een ton. Fikkers: ,,Armoudeschepen, zo werden dektjalken genoemd omdat het er woekeren met de woonruimte was. Pasgeboren kinderen werden soms aan het voeteneind gelegd. Werd er nog een kind geboren dan schoof de oudere baby door naar een lade. Het achterdek was iets verhoogd, daaronder woonde de familie. In de zomer kon het er hartstikke warm zijn. Dan werd er buiten gekookt. Dektjalken werden veel in de venen gebruikt.”

Na het familiedrama erfde oudste zoon Pieter het schip. Hij liet het naar Groningen slepen. Nadat het bij het Reitdiep op de helling van de firma Bos was hersteld, doopte Pieter Brands het om in Morgenster en zette het in voor vrachtvaart. In 1926 liet hij een groter schip bouwen en werd het schip in Winsum verkocht. Diverse bronnen melden dat de Morgenster daarna in de Tweede Wereldoorlog gezonken is in de Zuid-Willemsvaart in het zuiden van het land. Oude foto’s die de huidige eigenaar Matthew Lawes tussen een stapel oude paperassen aan boord aantrof, bevestigen die theorie.

Monnikenwerk

Zeker is dat het schip ook dat ongeluk overleefde. Een vrachtschip bleef het, totdat kunstenaar Joop Snoep het in 1968 op de kop tikte. Gepassioneerd als hij was voor historische schepen en het ambacht om die in oude staat te herstellen, verbouwde Snoep de Groninger tjalk tot semi-zeewaardig zeilschip met kajuit, stuurhut en slaapplaatsen. Toen Snoep zijn monnikenwerk had voltooid, liet hij zich als schipper inhuren en voer met de Morgenster vanuit de haven van Goes regelmatig uit voor groepstripjes. Van zeiltochten op zee tot duikexcursies op de Oosterschelde.

In 1992 verkocht Snoep het schip aan Han en Ineke Diderich. Lelystad werd de volgende thuishaven van de Morgenster. Twintig jaar woonden de Diderichs er, tot ze in Blauwestad op het vasteland gingen wonen. ,,We hebben met veel plezier op het schip gewoond, maar toen ik met pensioen ging zagen we het niet meer zitten, voornamelijk vanwege het vele onderhoudswerk”, vertelt Han Diderich.

Van Lelystad vertrok de Morgenster naar de Amstel, waar componist Merlijn Twaalfhoven er rust en ruimte vond. ,,Ik ben in Wapserveen geboren en hou van het buitenleven”, zegt hij. Twee jaar geleden zette hij het schip te koop. Modeontwerpster Lucy Bower (38) en fotograaf Matthew Lawes (30) uit Londen kwamen het op hun zoektocht op het spoor en kochten het voor 125.000 euro. ,,Liefde op het eerste gezicht was het”, zegt Lawes. De reis naar Londen, waar het in de Theems ligt, was een hachelijke onderneming. ,,We hebben drie dagen in het Noordzeekanaal gewacht voor het qua weer kon. We waren net de monding van de Theems ingevaren, toen de dieselmotor uit 1951 het begaf. Stuurloos dreven we richting een zandbank. Wonderlijk genoeg is het goedgekomen. 42 uur heeft het gekost. De motor is gerepareerd en loopt weer als een zonnetje.”

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven