Roman Sjoerd Post over Joodse Smildeger

„Het was toch niet gewoon dat je beste vriend je in de steek liet omdat je op papier Joods was? Zij deden helemaal niets aan het geloof, dat wist Carl toch ook”. Het citaat markeert het begin van een verbijsterend levensverhaal van Albert Rosenthal, een Duitse Jood, te boek gesteld door Smildeger Sjoerd Post (77).

‘Jood tegen wil en dank’ heet het zesde boek van Post. ‘Oorlogsroman’ staat op de kaft, want dan verkoopt het beter. Het had voor de auteur niet gehoeven, maar het verhaal speelt zich inderdaad vooral af in de oorlog en voor een belangrijk deel in Drenthe. Kamp Westerbork, een bedrijfje in een school in Vries, rechercheur in Assen, de TT-nacht en een huis aan de Grietmanswijk in Smilde, een landwachter uit Roden, de gijzelingen door Molukkers; het zijn allemaal ingrediënten, die het lezen voor een Drent een extra dimensie geven.

Poppenfabrikant als inspiratiebron

De belevenissen van Rosenthal zijn voor een flink deel de belevenissen van Post zelf of van mensen die hij goed heeft gekend. En zo is het schrijven ook begonnen. Zo loopt het levensverhaal van Rosenthal opvallend parallel aan dat van wijlen Herbert Steinweg, eigenaar van poppenfabriek Elcee-Haly in Smilde. Post schreef eerder een boekje over hem: De Poppenfabriek. Toen was het een nuchter waarheidsgetrouw verhaal van een Duitse Jood, die in 1933 - de eerste in Amsterdan - naar Nederland is gevlucht. Hij moest eigenlijk niets van het Jodendom hebben, maar door de oorlogsomstandigheden gedwongen heeft hij er om leren liegen en wantrouwen. Steinweg wilde zijn levensverhaal perse nuchter en zonder opsmuk genoteerd hebben. Voor een oud-journalist als Post is dat geen probleem, maar het verhaal was te boeiend om zo af te doen.

‘Ik miste de emotie’

„Ik miste iets in dat verhaal: het gevoel, de emotie. Wat gaat er door je heen als je als 12-jarige op school gepest en geslagen wordt, alleen omdat je - op papier - Jood bent? Wat gebeurt er met je als SS’ers je vertellen dat je niet mag zwemmen en zeilen en je bij het vluchten vervolgens net niet gepakt wordt door landwachters? En dat je als onderduiker in De Peel niemand mag vertellen dat je Jood bent omdat je dan anderen in gevaar brengt?”

In zijn nieuwste boek neemt Post lezers mee in die mallemolen van emoties die oorlogsomstandigheden met zich meebrengen. „Dit verhaal moést gewoon geschreven worden. Ik maak in dit boek een man van vlees en bloed van die nuchtere ondernemer die nooit op de voorgrond wilde staan. De oorlog heeft mij altijd gefascineerd. Ik ben van ‘41, dus eigenlijk heb ik alleen de bevrijding bewust meegemaakt. Maar het heeft me altijd gefascineerd dat goed en fout vaak heel dicht bij elkaar liggen. Hoe mensen gedwongen door omstandigheden zich anders gedragen dan ze zijn. Niet voor niks gaan bijna al mijn boeken over de oorlog. Met dit boek wordt het levensverhaal van Steinweg goéd verteld.”

Beul van Roden en de gijzelingen

In het deel na de oorlog vlecht Post er ook andere dingen door die beschreven moesten worden. Rosenthal wordt net als Steinweg Nederlander en gaat bij de Politieke Opsporingsdienst. Zo wordt duidelijk hoe Jacob Luitjens, de beul van Roden uiteindelijk is gepakt en hoe de Molukse gijzelingen zijn verlopen, zaken waar Post als journalist bij RTV Noord en de Drentse en Asser Courant bij betrokken was.

‘Jood tegen wil en dank’ is daarmee een aaneenschakeling geworden van belangwekkende gebeurtenissen van Post en zijn inspiratiebron uit Smilde. Steinweg heeft altijd geroepen dat de nazi’s hem Jood hebben gemaakt. Ook zijn alterego in het boek komt er pas laat achter dat hij zich meer verbonden voelde met het Jodendom dan hij zichzelf toestond.

Is dit boek het laatste kunstje van Post? „Dat dacht ik ook, maar ik ben toch weer bezig met schrijven, nu over de tweede man van Kamp Westerbork, ook een Duitse Jood.”

Het boek is uitgegeven bij boekscout: isbnnummer 978-94-022-4629-2

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.