Akkerbouw zonder mest, het kan

De biologische boeren van BioWad wilden een experiment met ultiem duurzame akkerbouw zonder gebruik van mest. De proef is na vijf seizoenen nog niet ten einde, maar er is al een conclusie: het kan.

Akkerbouw zonder (kunst-)mest is mogelijk. Dat is de voorlopige uitkomst van het experiment Planty Organic op de proefboerderij Kollumerwaard in Munnekezijl. Het project begon zo’n zes jaar geleden op initiatief van BioWad, de vereniging van biologische boeren in het waddengebied.

Enthousiasme

De initiatiefnemers hopen het experiment nog drie jaar voort te zetten, maar na vijf seizoenen geven de resultaten hen al reden tot enthousiasme. De kern van het verhaal is: als een zesde van het areaal wordt ingezaaid met vlinderbloemige planten (onder meer luzerne en klaver), leveren die als groenbemester voldoende stikstof om de overige gewassen voldoende te laten groeien. Zo ontstaat rond akkerbouwgrond een gesloten kringloop.

Efficiënt

Het landbouwsysteem werkt bovendien zeer efficiënt. Michiel Bus, landbouwadviseur en lid van de werkgroep die het project begeleidt: ,,Dé uitdaging van de landbouw is om de uitstoot van stikstof naar het milieu te verlagen. In een normaal landbouwsysteem komt slechts 60 procent van de via mest of kunstmest opgebrachte stikstof in de plant terecht. Daardoor komt er veel stikstof in het milieu; als ammoniak in de lucht of als nitraat in het grondwater. De efficiëntie van het nieuwe systeem is 94 procent. De bodem werkt dus als een soort zuiveringsinstallatie, terwijl hij ook optimaal wordt gevoed. De opbrengst van de gewassen is gelijk.”

Toekomst

Ruim zes jaar geleden stelden de biologische boeren van BioWad zichzelf de vraag: wat is naar de toekomst toe het duurzaamste landbouwsysteem? Bus: ,,Ze zochten de ultieme uitdaging: een vruchtbare bodem zonder enige externe input van stikstof. Niet vanuit de gedachte dat je in de toekomst nooit meer iets mag toevoegen, maar om te kijken en te leren wat er mogelijk is. Want het is steeds moeilijker om goede biologische mest te krijgen.”

Interessant genoeg

Het ministerie van Landbouw, de Rabobank en de provincies Friesland en Groningen vonden het experiment interessant genoeg om het te subsidiëren.

Percelen

Planty Organic heeft zes percelen verdeeld over vijf hectare grond beschikbaar. Er is een bouwplan van zes jaar met pompoen, veldboon/tarwe, winterpeen, haver en aardappelen. Na iedere teelt wordt een groenbemester ingezet.

Opbrengst

Het zesde perceel is vrijgemaakt voor de vlinderbloemigen. Dat gaat dus ten koste van de opbrengst, bevestigt Bus. ,,Maar je doet geen enkel beroep op hectares buiten je bedrijf voor de productie van mest, of op fossiele energie voor de productie van kunstmest”, zegt hij.

Gangbare landbouw

De voorlopige uitkomsten van de proef zijn volgens Bus niet alleen voor de biologische, maar ook voor de gangbare landbouw van belang. De mijnen met fosfaat dat nodig is om kunstmest te maken, raken uitgeput. Voor hen is het dus eveneens van belang te weten wat er zonder of met minder (kunst)mest mogelijk is.

Onder de grond

Bus: ,,Wij zien aanknopingspunten om het geleerde ook in de reguliere landbouw toe te passen door het optimaal inzetten van vlinderbloemigen in het bouwplan. Wat dit systeem nog eens benadrukt: als je de bodem goed verzorgt, werkt dat superefficiënt. Die stikstofefficiëntie komt ook doordat wij op onze biologische velden werken met vaste rijpaden. De grond wordt dus niet omgeploegd en bereden, zodat er in de bodem geen processen worden verstoord. Je moet de grond als het ware vertroetelen. Wat ook aardig is: in de provincie is veel discussie over de natuurinclusieve landbouw. Dit verhaal bevordert de biodiversiteit niet alleen boven, maar ook onder de grond.”

Symposium

Met liefst nog drie jaar te gaan, houdt Planty Organic op 13 maart een symposium over het project. Bus: ,,We gaan vertellen wat onze ervaringen zijn. We hebben zelf nog vragen, en hopen tijdens het symposium op inbreng waarmee we bij het vervolg ons voordeel kunnen doen.”

Michiel Bus

Michiel Bus is eigenaar van het project- en adviesbureau Avestura in Oldekerk. In opdracht van de provincie Groningen probeert hij de biologische landbouw te stimuleren. Hij is bovendien uitvoerend bestuurder van de proefboerderijen Kollumerwaard (Munnekezijl) en Ebelsheerd (Nieuw-Beerta) van de Stichting Proefboerderijen Noordelijke Akkerbouw (SPNA).

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven