Groningen gaat voor de biologische landbouw

De biologische landbouw in Groningen breidt zich uit. Gedeputeerde Henk Staghouwer gaf de sector een duwtje in de goede richting.

Toen hij drie jaar geleden opnieuw gedeputeerde van landbouw werd, nam de Groningse provinciebestuurder Henk Staghouwer (ChristenUnie) zich voor de biologische landbouw een duwtje in de goede richting te geven. Twee jaar nadat de provincie daartoe een programma startte, is er resultaat. Momenteel maken tien bedrijven de overstap van gangbaar naar biologisch. Er is 400 hectare grond in omschakeling. Daarmee groeit het biologisch areaal zo’n 10 procent ten opzichte van 2016.

Stimuleren

Staghouwer: ,,Je kunt niemand verplichten, wel stimuleren. Mijn ambitie was het vliegwiel op gang te brengen. Het stemt mij vrolijk dat er zo veel belangstelling voor is.”

Voor de Statenverkiezingen van 2015 had hij twee jaar landbouw in zijn portefeuille. Staghouwer: ,,Ik had gezien dat de sector zoekende was naar een andere manier van geld verdienen. Na de oorlog moest er gewoon veel voedsel worden geproduceerd. De laatste tien jaar zijn mensen zich over de landbouw vragen gaan stellen: over de grootschaligheid, het uitputten van de grond, het gebruik van kunstmest, de inzet van gewasbeschermingsmiddelen, de voedselveiligheid … Het was mijn drijfveer om de landbouw in een ander daglicht te stellen. Bovendien zag ik met mijn achtergrond als ondernemer de potenties van de biologische landbouw. De markt daarvoor groeit wereldwijd met 12 à 13 procent per jaar. Ik dacht: dan moet er ook een kans voor Groningen zijn.”

Biobeurs

Een bezoek in februari 2017 aan de grootste biobeurs ter wereld, de Biofach in Neurenberg, sterkte hem in zijn overtuiging. ,,In de biologische sector is in het verleden misschien weleens te idealistisch en te weinig als ondernemer gedacht. Ik kreeg daar de bevestiging dat het een volwassen sector is; geen geitenwollen sokken, maar keiharde business.”

Aandacht

De provincie zette de landbouwadviseurs Peter Brul uit Bellingwolde en Michiel Bus uit Oldekerk in om in het veld het project te trekken. Staghouwer: ,,In het begin ging het erom de aandacht te krijgen. De boeren bleken heel ontvankelijk. Dat zou vijf tot tien jaar geleden misschien anders zijn geweest. Maar ze hebben zelf ook wel in de gaten dat er iets moet veranderen. Op drie informatieavonden kwamen in totaal 120 belangstellenden af. Vervolgens zijn er 40 keukentafelgesprekken bij belangstellende boeren gevoerd.”

Beroep

Momenteel zijn er vijf studiegroepen (drie akkerbouw, twee melkveehouderij) waar boeren informatie en ervaringen uitwisselen. Zij kunnen bovendien een beroep doen op deskundigen.

De gedeputeerde: ,,Het gaat om informatie die ze niet hebben meegekregen op de landbouwhogeschool, de universiteit van Wageningen of AOC Terra. Daar ging het meestal over productie en nog eens productie. Het gaat voor de meeste boeren om een nieuwe manier van werken.”

Nieuw-Beerta

Een studiegroep van boeren uit het Oldambt heeft op de proefboerderij Ebelsheerd in Nieuw-Beerta 25 hectare grond beschikbaar gekregen om met biologisch akkerbouw ervaring op te doen. Staghouwer: ,,Dat gebied heeft zijn eigen uitdagingen. Op de zware klei daar is het lastiger om om te schakelen dan op zand of veen. Dat heeft te maken met de onkruiddruk en grondsoort. Bovendien zijn de bedrijven daar groter. Biologisch boeren vraagt daar nog net iets meer kennis. Desondanks is daar nu een boer met 200 hectare grond aan het omschakelen.”

Investeringen

Omschakeling vergt niet alleen kennis, maar ook forse investeringen. In de eerste drie jaar dat een bedrijf biologisch werkt, moet het zijn biologische producten nog voor de lagere prijs dan gangbaar verkopen. Waar onkruidbestrijders taboe zijn, moet worden geïnvesteerd in machines om ongewenst groen te verwijderen. Uit een provinciaal fonds van 1,4 miljoen euro kunnen boeren die overschakelen een subsidie van 40 procent van de aanschafwaarde krijgen.

Conserventeelt

Bovendien wordt gekeken naar de afzetmogelijkheden van de producten. Daarvoor is er overleg met de biologische conservenfabriek Machandel in Haulerwijk en levensmiddelengroothandel De Nieuwe Band in Marum, maar ook met bedrijven elders in het land. Daarbij wordt ook gekeken naar de kansen van nieuwe gewassen als conserventeelt.

Inmiddels is het project toe aan een volgende fase, die de sector de komende twee jaar verder moet versterken.. Staghouwer: ,,We gaan nu aandacht besteden aan drie aspecten: de verwerking van de gewassen, de logistieke lijnen voor de afzet en het onderwijs. Als we hiermee verder willen, zullen de studenten in het agrarisch onderwijs daar ook meer van moeten weten.”

Aan Duitse zijde

Waar het project uiteindelijk toe leidt, durft Staghouwer niet te zeggen. Inmiddels zijn er contacten met biologische boeren, producenten en verwerkers aan de Duitse zijde van de grens met de bedoeling tot één teelt- en afzetgebied te komen. Er is bijvoorbeeld een idee voor de oprichting van een gezamenlijke biologische melkfabriek.

Staghouwer: ,,Als zich zulke plannen aandienen, heb ik niet een zak met geld klaar staan. Maar ik zou het wel toejuichen. De tijd is voorbij dat je je oogst maar ergens heen stuurt en denkt: Daar zien ze wel verder. De consument wil weten waar zijn voedsel vandaan komt. Dan is het mooi als je je producten in eigen gebied kunt afzetten. Als we onze eigen kringloop kunnen bewerkstelligen, zijn we spekkoper.”

Opkomst

Hij hoopt dat de opkomst van het biologisch boeren ook zijn invloed heeft op de gangbare agrariërs, onder meer door extra aandacht voor de natuurinclusieve landbouw die Groningen ook wil stimuleren. ,,Het is natuurlijk mooi als ook de gangbare landbouw steeds minder beschermingsmiddelen inzet.”

Hectares

De provincie Groningen telde op 1 november bijna 159000 hectare landbouwgrond, waarvan bijna 3700 hectare biologisch. De sector telde in totaal 2601 ondernemingen, waarvan 87 (3,4 procent) landbouwbedrijven waren.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.