Opinie: Aantijging is geen grond voor ontslag

John Jansen van Galen ziet in de affaires rond Daniele Gatti, Onno Hoes en Tjeerd Herrema een zorgelijke ontwikkeling. ‘Een fundament van de rechtsstaat wordt genegeerd.’

‘Met onmiddellijke ingang’ ontsloeg het Koninklijk Concertgebouworkest vorige week dirigent Daniele Gatti vanwege ‘aantijgingen’ over ‘ongewenst gedrag’. Aantijgingen? Hoeven die tegenwoordig niet eerst grondig onderzocht te worden? Bestaat de mogelijkheid niet meer van verlof of schorsing hangende het onderzoek, waarna eventueel ontslag of herstel in functie kan volgen? Is in zulke gevallen nog wel sprake van een behoorlijke rechtsgang?

De affaire-Gatti staat niet op zich. Ze doet denken aan de affaire-Hoes en -Herrema, gemeentebestuurders die zich vanwege ‘aantijgingen’ gedwongen zagen af te treden, waarna ze later in het gelijk werden gesteld. Maar door die aantijgingen hadden ze het in hun gestelde vertrouwen al verspeeld. Dat ze werden vrijgepleit kwam dus als mosterd na de maaltijd.

Onno Hoes was burgemeester van Maastricht en zocht contact met ‘toy boys’ in de gay scene. Een van hen bracht een dergelijk contact via PowNews in de openbaarheid en toen kon Hoes het schudden, al oordeelde de rechter later dat vooral de omroep blaam trof voor het tonen van dat stiekeme filmpje.

De gemeenteraad had Hoes meteen laten vallen als een baksteen, al kun je je afvragen wat raadsleden te maken hebben met de bezigheden van de burgemeester in zijn vrije tijd. In de huidige tijd moet die blijkbaar niet alleen een bekwaam bestuurder zijn, maar ook een ‘deugend’ mens.

Terug in het lijfeigenschap

Mag ik nog eenmaal wijlen Bart Tromp aanhalen, columnist van Het Parool die, toen buschauffeurs naambordjes kregen, ernstige gevolgen voorzag van dit persoonlijker maken van functies? Dan werd je voortaan niet alleen beoordeeld op je functioneren, schreef hij, maar op je hele menszijn. En daarmee waren we terug in de ‘lijfeigenschap’.

Hoes kan ervan meepraten. Hij trad af en volgens hem durven Limburgse burgemeesters zich tegenwoordig niet eens meer op het carnaval te vertonen, bang als ze zijn ‘betrapt’ te worden met een glas bier in de hand of een arm om een deerne.

Tjeerd Herrema, een mannetjesputter als wethouder van Amsterdam en daarna van Almere, zond in die laatste functie via zijn mobiel raadselachtige boodschappen aan een plaatselijk journalist waarin sprake was van ‘cymbub’, gehijg, gekreun en ‘rooie oortjes’. Seksuele intimidatie!!!, beweerde de ontvanger in zijn krant.

Burgemeester Franc Weerwind vroeg de Amsterdamse ombudsman Arne Zuurmond de zaak te onderzoeken, maar voor die gereed was met zijn onderzoek, hadden de fracties in de raad hun vertrouwen in Herrema al opgezegd, die dus niet anders kon doen dan aftreden.

Later maakte Zuurmond bekend dat ‘van op de persoon van de klager gericht (seksueel) intimiderend en provocerend gedrag niet is gebleken.’ Maar toen zat Herrema al thuis, bang de straat op te gaan. Hij en Hoes handelden onzorgvuldig, en de eerste nog wel in contacten met de pers, terwijl Hoes ‘screenshots van zijn werkagenda’ met zijn toy boy ‘deelde’, Maar hoe erg is dat? Genoeg voor een schrobbering, dunkt mij, niet voor ontslag.

Een fundament van de rechtsstaat wordt genegeerd

Het zorgelijke van de affaires rond Gatti, Hoes en Herrema is dat in al deze gevallen een fundament van de rechtsstaat wordt genegeerd: niemand is schuldig totdat het tegendeel bewezen is. Gatti gold als bij voorbaat schuldig toen The Washington Post hem in een kwaad daglicht stelde. Hoes en Herrema verloren hun ambt vooral doordat PowNews en het blad Almere Deze Week met smoezelige onthullingen en deels onbewijsbare aantijgingen kwamen.

Volgens Trouw zwichtte het Concertgebouworkest door Gatti te ontslaan voor druk van sponsoren die ‘reputatieschade’ vreesden, wat in het mediatijdperk schijnbaar het ergste is dat je kan overkomen. Doordat na The Washington Post ook vrouwelijke orkestleden beschuldigend aan de bel trokken, kon Gatti inderdaad het orkest voorlopig beter niet dirigeren.

Hij had in deze situatie geschorst moeten worden of tijdelijk kunnen terugtreden, tot de aantijgingen waren onderzocht. Want ook wie verdacht wordt van seksueel wangedrag, verdient rechtszekerheid.

John Jansen van Galen is journalist en publicist

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.