(Bijna) alles wat je wilt weten over de geheime aardgasdeal

De onthulling van de geheime aardgasdeal, woensdagavond door Dagblad van het Noorden, heeft geleid tot een stroom van vragen en suggesties op de sociale media. We pikken de interessantste er uit en proberen ze zo goed mogelijk te beantwoorden.

Wie zaten er achter deze deal, oftewel wie vormden toen de regering?

De deal werd gesloten door Jan de Pous, minister van Economische Zaken in het kabinet De Quay (19 mei 1959 tot 24 juli 1963). Niet het hele kabinet steunde de overeenkomst. Uit stukken in het bezit van Dagblad van het Noorden blijkt dat minister van Justitie Albert Beerman tegen de deal was. Hij noemde de gekozen constructie wetsontduiking, slechts bedoeld om de Tweede Kamer niet te hoeven informeren.

Wat betekent de onthulling van de geheime deal voor het nieuwe gasprotocol?

Als de Staat mede-aandeelhouder is, zoals de geheime stukken suggereren, dan zou je denken dat zij ook mede-aansprakelijk is. Zo simpel ligt het echter niet, is gebleken in een rechtszaak die boer Sijbrand Nijhoff uit Zijldijk aanspande tegen de NAM, EBN en de Staat. EBN is Energiebeheer Nederland, het staatsbedrijf dat als opvolger van de Staatsmijnen een belang heeft van 40 procent in alle olie- en gasvelden in ons land. De rechter oordeelde dat EBN wel aansprakelijk is, maar de Staat zelf niet. De zaak wordt nog voorgelegd aan een hogere rechter.

Is dit nu goed of slecht nieuws voor de Groningers?

Het goede nieuws lijkt toch wel te zijn dat de deal nu openbaar is. Weg met de geheimen. Of dat veel uitmaakt voor de gedupeerde huiseigenaren valt te betwijfelen. Minister Wiebes heeft immers al beloofd dat de overheid alle claims uitbetaalt die worden ingediend door de nieuwe Commissie Mijnbouwschade. De vraag voor de minister is nu waar hij vervolgens de rekening neerlegt: bij de NAM, bij zijn eigen staatsbedrijf EBM of bij beide partijen. Als EBM moet meebetalen kost dat de belastingbetaler geld, maar diezelfde belastingbetaler heeft decennia lang geprofiteerd van de gasopbrengsten.

Heeft de afschaffing van de dividendbelasting hiermee te maken?

Tikje onwaarschijnlijk. Afschaffing van de dividendbelasting zou dan een cadeautje zijn geweest voor bedrijven als Shell en Exxon in ruil voor de schadevergoedingen die zij eventueel moeten uitkeren. Maar voorlopig betalen die twee bedrijven geen cent, dus waarom zou de regering daar cadeautjes voor uitdelen? Bovendien profiteren niet alleen de aandeelhouders van Shell en Exxon van de afschaffing van de dividendbelasting, maar ook de aandeelhouders van honderden andere bedrijven.

Wie is de eigenaar van het gas?

Alle delfstoffen in de ondergrond van ons land en onder het Nederlands deel van het continentaal plat (de Noordzee) zijn eigendom van de Staat. Zodra ze zijn gewonnen worden ze eigendom van degene die ze naar boven heeft gehaald. Dat is zo vastgelegd in de Mijnbouwwet, Artikel 3, lid 1 en lid 2.

  • Lid 1: Delfstoffen zijn eigendom van de staat.
  • Lid 2: De eigendom van delfstoffen die met gebruikmaking van een winningsvergunning worden gewonnen, gaat door het winnen daarvan over op de vergunninghouder.

Hoe gaat het nu verder met het gasgebouw?

Het Staatstoezicht op de Mijnen adviseert de productie van het Groningenveld terug te brengen naar 12 miljard kubieke meter per jaar, de Gasunie waarschuwt dat 14 miljard kuub het absolute minimum is om leveringszekerheid te garanderen. We moeten van het gas af vanwege de klimaatopwarming, maar hoe lang dat nog gaat duren? Feit is wel dat er nu al nieuwbouwwijken worden gebouwd zonder gasaansluiting, maar de overschakeling naar groene energie uit zon en wind gaat in Nederland veel trager dan in veel landen om ons heen. Wij hadden lekker goedkoop aardgas uit Groningen, dus we hoefden niet zo nodig.

Hoeveel aandelen hebben de leden van het koningshuis in Shell? En hoeveel dividend hebben zij dus ontvangen?

Interessante maar onmogelijk te beantwoorden vraag. Koning Willem III was in 1890 betrokken bij de oprichting van Shell, en iedereen lijkt het als een publiek geheim te beschouwen dat de Oranjes sindsdien aandelen Shell hebben gehad. Van koningin Wilhelmina werd zelfs beweerd dat zij een kwart van Shell in handen had. Van de Oranjes nu weten we tamelijk zeker dat zij per persoon niet meer dan 3 procent van Shell bezitten, want boven de 3 procent geldt een meldingsplicht. Voor de aandelen die zij mogelijkerwijs wel bezitten keert Shell dit jaar naar verwachting een dividend uit van circa 1,55 euro per aandeel.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven