Deze hoogleraar waarschuwt al jaren voor risico’s van Gronings WarmteStad

Hang vooral geen romantisch beeld op van diepe geothermie als de schone, groene energiebron. Die waarschuwing komt - al jarenlang - van Manuel Sintubin, hoogleraar geodynamica aan de KU Leuven.

Diepe geothermie, het gebruik maken van aardwarmte die op meerdere kilometers diepte zit, is een risicovolle onderneming, aldus Sintubin. „De gevaren zijn vergelijkbaar met de risico’s die we tegenkomen bij gas- en oliewinning en de ontginning van schaliegas.”

Kans op aardbevingen dus, maar dat is volgens de hoogleraar niet alles. „Het warme water dat bij geothermie wordt opgepompt, heeft risicovolle eigenschappen. Het is zeer zout en mogelijk rijk aan zware metalen en radioactieve elementen. Lekken van dit water kan drinkwaterlagen en oppervlaktewaters vervuilen.”

Sintubin reageert hiermee op WarmteStad, het geothermieproject bij Zernike dat pas werd stopgezet nadat het Staatstoezicht op de Mijnen aangaf serieuze twijfels over de veiligheid te hebben. De gemeenteraad van Groningen houdt woensdagmiddag een spoeddebat over de kwestie.

Hoogleraar waarschuwt al jaren

Opvallend: De Vlaamse wetenschapper verkondigt deze boodschap al jaren. Zie bijvoorbeeld hier en hier en hier. Hij verbaast zich dan ook over de initiatiefnemers van WarmteStad, het Groningse geothermieproject bij Zernike, die keer op keer beweerden dat hun project geen enkel risico voor Groningen op zal leveren.

„Ik zal toch niet de enige zijn die hiervoor heeft gewaarschuwd”, zegt Sintubin. „De betrokkenen moeten dit toch altijd hebben geweten.”

In Groningen, waar de gaswinning al jarenlang voor aardbevingen zorgt, ligt het volgens de Belgische wetenschapper voor hand om juist wél uit te gaan van de mogelijkheid dat geothermie eveneens seismiciteit zal veroorzaken. „Het reservoir bij Zernike is hetzelfde, op dezelfde diepte, in dezelfde context, als het gasreservoir.”

Met stelligheid beweren dat WarmteStad geen kans geeft op aardbevingen, zoals de initiatiefnemers en ook GroenLinks-wethouder Mattias Gijsbertsen deden, noemt Sintubin ‘zeer voortvarend en ondertussen achterhaald door de feiten’. Hij wijst op de aardbeving met een magnitude van 1.0 die eind oktober ter hoogte van het geothermische reservoir bij Zernike plaatsvond.

De eerste buizen van WarmteStad in Groningen gingen in juli 2017 bij Zernike de grond in. Foto: DvhN

Aardwarmte en bevingen in het buitenland

In het buitenland zorgen aardwarmteprojecten al herhaaldelijk voor aardbevingen. „Meer dan dertig jaar ervaring wereldwijd leert ons dat aardbevingsactiviteit inherent is aan geothermie”, schrijft Sintubin op zijn blog.

Hij noemt The Geysers in Californië, waar jaarlijks duizenden kleine geïnduceerde bevingen worden geregistreerd. In de Zwitserse stad Basel zorgde een geothermieproject in 2006 voor een beving met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter. Bij het Vlaamse Mol zorgde een proef met aardwarmte voor een zwerm aan kleine bevingen.

Dat had een waarschuwing voor Groningen moeten zijn, stelt Sintubin, al zegt hij erbij dat de diepe ondergrond overal anders in elkaar zit waardoor elke situatie uniek is. Wat er op een bepaalde locatie gebeurt, zegt dus niet per se iets over andere plekken.

(In Basel bestaat de diepe ondergrond bijvoorbeeld uit graniet en moest worden gefrackt om het warme water naar boven te kunnen halen. Bij fracking wordt het warme graniet gebroken door er onder hoge druk water in te spuiten. In Groningen zit de warmte in een zandsteenlaag.)

Aardwarmte kan soms best, maar negeer de risico’s niet

Maar goed, die verschillen betekenen volgens de hoogleraar geenszins dat Groningen zich veilig moet waren. Juist omdat elke situatie anders is, is het volgens hem zaak om voorzichtig te zijn, nulmetingen te doen en eventuele seismiciteit nauwkeurig te registreren.

En als dat alles gebeurt, kan aardwarmte soms best een goede optie zijn, aldus Sintubin.

„De aanpak in Groningen moet anders. Begin met een reële inschatting van alle risico’s, niet gemaakt door de projectontwikkelaars maar door een onafhankelijk gestuurde instantie, zoals het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Zorg dat je de ondergrond goed kent en monitort. Als je dat doet kun je de seismiciteit met een meet- en regelprotocol onder controle houden.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.