Dit is de Turkse ‘Brigitte Bardot’ en ze klaverjast al jaren anoniem in Beijum

Terwijl Figen Say (73) in Turkije niet ongestoord over straat kon, weet in Nederland bijna niemand van haar geschiedenis als filmster. De oud-actrice woont al jaren in haar rijtjeswoning in de Groningse wijk Beijum.

Figen Say geeft een paar jaar geleden haar paspoort aan een Turks-Nederlands meisje bij de incheckbalie op vliegveld Schiphol. De medewerkster kijkt naar het document, kijkt weer op fronst dan vragend. ,,Bent u echt Figen Say?’’

Figen knikt en het meisje krijgt een grote glimlach. Figen is hoogst verbaasd, zegt: ,,Jij bent veel te jong om mij te kennen.’’

Het meisje knikt en houdt dan haar hand ter hoogte van haar middel. ,,Maar bij mijn ouders lag zo’n stapel videobanden naast de televisie waarin jij een rol had.’’

Ze reageerde op een oproep in een tijdschrjft

Figen Say, 73, woont in het hart van de Groningse wijk Beijum. In een luie stoel midden in de woonkamer vertelt ze over haar geschiedenis die maar weinig mensen in Nederland kennen. Aan de wand, naast de computer, hangt een portret van een jong meisje met golvend zwart haar dat ietwat verleidelijk de camera in tuurt. Het is de kenmerkende blik van de jonge Figen, net na haar doorbraak, halverwege de jaren ‘60.

Het avontuur begint als Figen op haar 19e nietsvermoedend door een tijdschrift bladert in haar ouderlijk huis in Istanboel. Haar grote donkerbruine ogen vallen op een oproepje. Filmmakers zoeken een jonge, vrouwelijke schone. Wie de rol krijgt is verzekerd van een plek naast de grootste mannelijke acteur van Turkije op dat moment.

Figen is meteen gegrepen. Ze veert op, vertelt het aan haar ouders. Maar zo enthousiast als zij is, zo gelaten reageren zij.

,,Ik mocht niet’’, blikt Figen terug. Dan verschijnt een rebels lachje. ,,Maar ik ging toch. Wat denk je? Dat wil toch elk jong meisje?’’

Zeventig films in een paar jaar tijd

De jonge Figen schittert al snel op de cover van een groot tijdschrift. Ze valt op, krijgt veel aandacht en de ene na de andere aanbieding voor een rol stroomt binnen. In maar een paar jaar tijd speelt ze in ruim 70 films. ,,In Turkije werden op dat moment zoveel films gedraaid. Sommige waren in twee weken klaar.’’

De actrice krijgt allerlei rollen in uiteenlopende films. Dan weer is ze de vrouw van een geschiedenisheld, dan weer speelt ze in een film die de drama’s van een hechte dorpsgemeenschap blootlegt. En af en toe is ze de verleidelijke, sexy dame die de mannen naar de bioscoop moet trekken. ,,Niet vaak hoor’’, lacht ze.

Als Figen in die jaren haar zwarte haar blondeert, krijgt ze op haar kop van de regisseurs. ,,Ik moest zwart haar hebben. Ze zagen mij als de Turkse Claudia Cardinale.’’

Cardinale is dan hét sekssymbool van Italië, een begeerd actrice die later samen met Brigitte Bardot op de set zou staan. Figen weet dat ze min of meer in een keurslijf zit. ,,Toen ik weer zwart haar had, vonden ze me weer leuk.’’

‘Foto’s van mij werden per 5000 gedrukt’

Met iedere film die uitkomt groeit de sterrenstatus van Figen. Ze kan niet meer normaal over straat. Voor fans draagt ze foto’s bij zich. ,,Ze werden per 5000 gedrukt. Steeds pakten we een ander portret, omdat de fans nieuwe foto’s wilden.’’

Maar anders dan bij actrices Bardot en Cardinale, is de carrière van Figen al na een paar jaar ten einde. Daar kiest ze zelf voor. Ze heeft een man en die vindt het lastig dat Figen een van de meest begeerde vrouwen van Turkije is geworden. ,,Ja, hij was wel een beetje jaloers’’, gniffelt ze. De actrice is moeder geworden en voelt dat ze een keuze moet maken. ,,Tussen mijn carrière en het gezin.’’

Na pakweg vijf jaar en ruim zeventig films zet Figen een punt achter haar carrière. Ze trekt zich terug, hoewel dat eerst lastig gaat. Maar langzaam wordt de aandacht minder. Helemaal weg, gaat die nooit.

,,Af en toe word ik nog gevraagd voor de Turkse televisie’’, zegt ze. ,,Niet veel mensen uit die tijd zijn nog in leven. Oudere mensen zouden het natuurlijk leuk vinden filmsterren van vroeger weer te zien.’’

Maar Figen zegt overal nee op. Van haar hoeft het niet meer zo, al die aandacht. En er is een andere reden. Hoewel ze gezien werd als de Turkse Brigitte Bardot, sprak ze de Turkse taal met een sterk Grieks accent vanwege de roots van haar ouders. ,,In de wijk in Istanboel waar ik opgroeide sprak iedereen Grieks.’’

Dat accent was voor de film geen probleem. Alles werd nagesynchroniseerd. Tot genoegen van Figen die het verschrikkelijk vond dat ze zo’n accent had. Nog steeds speelt dat. Ze wil absoluut niet gefilmd worden. ,,Dan hoort iedereen mijn gebrekkige Nederlands.’’ De ster van weleer is nu zelf ietwat verlegen.

Figen woont al ruim 30 jaar in Groningen

Figen komt in 1985 naar Groningen. Het gezin moet Turkije verlaten nadat Figens man op zijn werk in de problemen komt. Figen wil er niet meer over kwijt. ,,Ik kende Groningen niet, dacht dat ik een dorp terecht kwam. Nu ben ik hier heel gelukkig.’’

Figens man overleed in ‘94. Ze heeft drie kinderen. Een dochter die ook in Beijum woont, een zoon in Amsterdam en een dochter in Istanboel. Ze is trotse oma van vijf kleinkinderen en is een echte Beijumse geworden, met een hoop vriendinnen. ,,Drie keer per week gaan we klaverjassen, ik zit bij een kookclubje en soms gaan we naar de film.’’

Daar zegt ze net zo als ieder ander naar het doek te kijken. Eigen films bekeek ze vrijwel nooit. Twee films waarin ze zelf een rol had, zag ze nog niet zo lang geleden voor het eerst toen ze opdoken op YouTube. ,,Zwart-wit zijn ze. Heel gek om mezelf zo te zien. Ik heb niet het gevoel dat ik naar mezelf kijk.’’

Heel soms droomt ze ‘nog over vroeger. ,,Als ik dan wakker word, denk ik: dat leven is voorbij.’’ Even is ze stil. ,,Maar gelukkig heb ik de kans gehad om dat leven te leiden.’’

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven