Hoe het kan dat korstmos ons alles vertelt over het milieu?

Al jaren onderzoekt een werkgroep korstmossen op alle Drentse hunebedden. Maar waarom eigenlijk?

Laurens Sparrius, coördinator bij BLWG, de werkgroep van het hunebedonderzoek, legt uit.

Wat zijn korstmossen eigenlijk en hoe komt het dat ze goed groeien op hunebedden?

,,Korstmossen zijn een combinatie van schimmels en algen en verwant aan de paddenstoelen. Ze groeien op droge plekken, zoals boomschors, stenen en in de heide. Op de grote keien van de hunebedden gedijen ze goed. Dat komt doordat de grote zwerfkeien van hunebedden al heel lang op dezelfde plek liggen, vaak wat beschut door bomen. Met ‘gewone’ mossen hebben korstmossen trouwens weinig gemeen.”

Waarom onderzoeken jullie de hunebedden?

,,Op de hunebedden komen korstmossen voor die voor Nederland heel bijzonder zijn. We vinden er meestal in totaal zo’n 150 soorten, waarvan een groot aantal bijna alleen maar op hunebedden voorkomt. Korstmossen zijn belangrijke indicatoren van hoe het met het milieu gaat. Hunebedden onderzoeken wij sinds de jaren ’90. Korstmossen op bomen worden in de provincie Drenthe al langer gebruikt als belangrijke milieu-indicatoren: een boom vol geel korstmos vertelt je bijvoorbeeld dat er veel stikstof in de lucht zit. Klimaatverandering is in de natuur heel goed zichtbaar.”

Hoe pakken jullie het onderzoek aan?

,,Dat gebeurt vanuit de werkgroep BLWG (Bryologische en Lichenologische Werkgroep) een vereniging van vrijwilligers en professionals. Met drie korstmos- en een mossendeskundige zijn we afgelopen weekend langs alle Drentse hunebedden gegaan, dat past precies in een lang weekend. Dat doen we elke vijf tot tien jaar een keer. Er verandert namelijk ook weer niet zoveel: korstmossen groeien nog geen millimeter per jaar. We hebben van elk hunebed een plattegrond van de stenen. Per steen staat daar op welke soorten er gevonden zijn. We zoeken ongeveer een half uur per hunebed. Na ons onderzoek actualiseren we de lijst.”

Wat zijn de opvallendste uitkomsten?

,,Dat het best wel goed gaat met de korstmossen. Het aantal bedreigde soorten blijft stabiel. Er is één soort weg, maar ook weer een soort bij. Bij de andere soorten zien we grote verschuivingen. We zien de effecten van klimaatverandering. Daarnaast zien we de gevolgen van overschaduwing en landbouw: korstmossen die het op bomen goed doen, komen veel terug op de hunebedden. Veel hunebedden dreigen overgroeid te raken.”

,,Ook zijn de effecten van schaalvergroting in de landbouw goed terug te zien. Een megastal op een kilometer afstand van een hunebed zorgt voor groene aanslag. Vroeger was Drenthe één van de schoonste provincies als het gaat om luchtvervuiling, maar in de afgelopen jaren is stikstof uit de landbouw erg toegenomen. Ook is vandalisme iets van de laatste jaren. Graffiti op de hunebedden of het stoken van vuurtjes zorgen ervoor dat korstmossen ook jaren later nog niet willen groeien.”

Wat gebeurt er met de resultaten?

,,Elke tien jaar maken we voor de overheid een Rode Lijst met bedreigde soorten. Daarnaast adviseren we grondeigenaren iets te doen aan de overgroeiing van de hunebedden door bomen te snoeien of jonge bomen te kappen. De ontwikkelingen in de landbouw zijn voor ons ongrijpbaar. Die zijn haast niet tegen te gaan.”

Drenthe wordt warmer en viezer, zegt korstmosonderzoek
Lees verder
Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.