Hoogleraar ouderengeneeskunde: ‘Anders bouwen tegen eenzaamheid’

De openbare ruimte in Nederland is niet ingericht op het stimuleren van sociale contacten. Dat zegt Joris Slaets, hoogleraar ouderengeneeskunde aan de RUG.

Onvoldoende mogelijkheden

Mensen hebben onvoldoende mogelijkheden elkaar te ontmoeten. ,,Onze woningen zijn vooral ontworpen met het oog op privacy, comfort en individualisme. Daardoor kan het zo maar gebeuren dat mensen drie maanden dood in huis liggen zonder dat iemand het merkt.’’

In de na de oorlog gebouwde omgeving zijn weinig plekken waar mensen elkaar kunnen tegenkomen, stelt Slaets. ,,Dat was vroeger heel anders. Kijk naar de hofjes in Groningen. Die zijn zo gebouwd dat mensen elkaar voortdurend in het oog hebben. Er was veel sociale controle. Dan raak je vanzelf betrokken bij het lot van anderen. Voor oude dorpen geldt hetzelfde.’’

Eenzaamheid

Een van de gevolgen is dat vooral ouderen in toenemende mate te maken hebben met eenzaamheid. Slaets wil het probleem niet overdrijven. ,,Tot voor kort had iedereen het over depressieve ouderen en nu ineens over eenzame ouderen. Het is een beetje een hype. Er komt geen tsunami van eenzame ouderen op ons af, zo erg is het niet.’’

Hoeveel mensen eenzaam zijn is moeilijk vast te stellen. Uit vragenlijsten die mensen zelf invullen komt naar voren dat zo’n 10 procent van de ouderen ernstig, chronisch eenzaam is. ,,Voor een deel is eenzaamheid eigen aan ouder worden omdat dierbaren wegvallen. Maar ernstige, chronische eenzaamheid moet je voorkomen.’’

Verhoogde levenskwaliteit

Uit onderzoek blijkt volgens hem dat mensen erg genieten van sociale relaties. Deze verhogen de levenskwaliteit. ,,Mensen zijn kuddedieren. Op enkele uitzonderingen na geldt dat voor iedereen.’’

Voor 80-plussers die ernstig, chronisch eenzaam zijn, valt er weinig meer te verbeteren. Maar voor de generatie die eronder zit is er nog veel winst te behalen. ,,De generatie van de babyboomers gaat al anders om met sociale netwerken dan oudere generaties. Toch moeten we gezamenlijk meedenken over hoe we in de gebouwde omgeving de kansen kunnen verhogen voor het aangaan van sociale relaties.’’

Initiatieven

Er zijn diverse initiatieven die in zijn ogen navolging verdienen. ,,Er is een project in Gent waarbij de hele straat autovrij is gemaakt. Er is overal gras gezaaid en er zijn bankjes neergezet.’’

Ook zouden er eigentijdse hofjes kunnen worden gebouwd en buurthuizen nieuw leven worden ingeblazen. Verder kunnen flats met gemeenschappelijke ruimten, zoals die nu in de steden voor studenten worden gebouwd, eveneens uitkomst bieden voor ouderen. Slaets: ,,Je moet mensen verleiden tot het aangaan van sociale relaties.’’

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven