Scheurtjes van aardbevingsschade op Open Monumentendag

De provincie Groningen leidde op Open Monumentendag langs monumenten met aardbevingsschade. ,,Dit heeft u misschien thuis ook.’’

De Fraeylemaborg had er een taart voor uitgeloofd. Nadat de borg begin dit jaar drie maanden dicht was geweest voor het herstel van bevingsschade, mochten gasten op zoek naar scheuren. Wie er een vond, maakte kans op taart.

'Dit herstel is esthetisch, het is alleen maar de buitenkant'

Gerard de Haan, hoofd interne dienst van de Fraeylemaborg, vertelt het blijmoedig aan de bezoekers die deze Open Monumentendag een bustour maken om te zien wat aardbevingsschade doet met monumenten. Bij de Fraeylemaborg was de schade groot, gevreesd werd zelfs dat de op riet gestucte plafonds naar beneden zouden kunnen komen. De restauratie, betaald door de NAM, is goed verlopen. Het hele interieur is aangepakt, de plafonds zijn gezekerd, aan de buitenkant zijn scheuren hersteld.

Dieper probleem

Maar het probleem zit dieper. Als een gebouw zo nu en dan aan de wandel gaat door wat De Haan ‘implosies’ noemt, wordt het heel snel oud. ,,Dit herstel is esthetisch, het is de buitenkant. Er wordt nooit naar de fundering gekeken. Dat heeft u misschien thuis ook.’’

Onder de toehoorders wordt hevig geknikt. Inderdaad. Bij de koffie in Borg Weltevreden in Sappemeer, die de eerste stop was van deze door de provincie Groningen georganiseerde excursie, vertelde Liefke Munneke-Bos al over het herstel van hun woonboerderij. Sinds januari wordt daar in Krewerd aan gewerkt. Zij en haar man wonen tijdelijk elders, ze verwachten niet voor de kerst thuis te zijn. ,,Het had vier maanden moeten duren, maar er blijkt toch steeds weer meer aan de hand.’’

Borg Weltevreden is vergeleken met de sierlijke Fraeylemaborg bescheiden. Hier valt de aardbevingsschade mee. In de verhalen van vrijwilligers en de OddFellows die de borg tot voor kort in bezit hadden, klinkt vooral door hoe moeilijk het is om zo’n monument te onderhouden - ook zonder bevingen. Het heeft in het verleden op de nominatie gestaan om afgebroken te worden. Ook voor de OddFellows werd het uiteindelijk een te zware last. Ze schonken de borg aan het Groninger Landschap.

Honderd procent

Ook mee op deze excursie: Herman Waterbolk van Libau. Zijn organisatie is er om het cultureel erfgoed in Groningen en Drenthe te beschermen en aardbevingen vormen daarvoor een grote bedreiging. ,,Honderd procent van de eigenaren van monumenten in dit gebied heeft schade gemeld’’, vertelt hij bij het verlaten van de Fraeylemaborg.

De vraag wat bevingen precies doen met oude gebouwen wordt nog volop onderzocht. ,,De nieuwe lector van de Hanzehogeschool stelt dat je een gebouw eerst een jaar met sensoren moet monitoren omdat een gebouw beweegt in de seizoenen. Pas daarna weet je hoe een gebouw echt werkt en wat de zwakke plekken zijn. Daar zijn ze nu in de Fraeylemaborg mee bezig.’’

Verschuilen

Het gezelschap stapt de bus weer in. Op weg naar Woudbloem, waar de jachtwerf en -staling op de locatie van de oude aardappelmeelfabriek, nog volop strijdt om schade hersteld te krijgen. Lydia Koning vertelt geëmotioneerd: ,,Ze verschuilen zich achter achterstallig onderhoud en constructiefouten. Maar dit gebouw staat er al 120 jaar en die scheuren zijn echt van de laatste jaren. Je staat als bedrijf met je rug tegen de muur. Dit is onze broodwinning’’

De vrees voor nieuwe bevingen blijft. Ook de Fraeylemaborg kreeg na de restauratie weer een schok voor de kiezen. Eind mei was er een beving in Slochteren. Gerard de Haan wijst op kleine nieuwe scheurtjes in het stralend witte pleisterwerk. ,,We zijn tevreden over het herstel. Maar, zoals heel Groningen, zijn wij er nog niet klaar mee.’’‘Dit herstel is esthetisch, het is alleen maar de buitenkant’

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven