Tussenstand: 87 panden in database Het Verdwenen Groningen (+video)

De database van Het Verdwenen Groningen groeit snel. Voor steeds meer huizen in de provincie dreigt sloop. ‘De situatie is ongelooflijk zorgwekkend.’

Zorgeloos stappen Harrie van Til en Annet Wilkens op 9 november 2017 het Buurhoes in Ten Boer binnen. Tuurlijk, het is een beladen avond, ruim honderd inwoners van het dorp Ten Post zullen zo horen wat de aardbevingen voor hun huizen betekenen. Een verbouwing? Of misschien zelfs sloop?

Maar, weet het stel, met hun woning aan de Tuwingastraat gaat het gelukkig goed. Een twee-onder-een-kapper uit 1976 hebben ze, en hij kan de trillingen goed aan. Nauwelijks scheuren, nauwelijks schade.

Verdoofd zitten de twee een paar uur later bij elkaar, elk een borrel in de hand. Hun huis moet worden gesloopt. Hun fijne huis dat nauwelijks schade heeft. De vloer van de eerste verdieping is mogelijk niet sterk genoeg om de bevingen te doorstaan, blijkt uit de inspectie. Het advies: afbreken en opnieuw beginnen.

Het Verdwenen Groningen

Minstens 87 huizen, boerderijen en andere gebouwen in Groningen zijn als gevolg van de gaswinning gesloopt. Dat is de tussenstand van Het Verdwenen Groningen, het project waarmee Dagblad van het Noorden - mede dankzij vele tips van Groningers - de gevolgen van de aardbevingen in beeld brengt.

Soms gaat het om eeuwenoude panden, zoals de Wilkemaheerd uit 1821 in Startenhuizen, de karaktersitieke boerderij die in 2016 is afgebroken. (Ook voor de nieuwe boerderij die op deze plek is gebouwd dreigt sloop.)

Opvallend is dat steeds vaker relatief nieuwe woningen zullen worden afgebroken. Huizen die niet altijd veel schade hebben, maar die niet sterk genoeg zijn om een flinke aardbeving te weerstaan. Sloop en nieuwbouw blijkt vaak goedkoper dan versterken.

Bewoners van hele straten krijgen te horen dat hun huis er straks niet meer zal staan. Meer dan 100 huizen in Loppersum, 34 huizen in Middelstum, 233 huizen in Appingedam, enzovoort.

Een ingewikkelde puzzel

„Het is ongelooflijk zorgwekkend”, zegt directeur Theo Hoek van Monumentenwacht Groningen. „De verhouding slaat steeds verder door naar sloop.” Volgens Hoek is het belangrijk om niet per huis een plan te maken, maar om de Groninger dorpen als geheel te bekijken.

„Wat goed past bij het ene dorp is voor een ander dorp wellicht helemaal niet geschikt”, zegt hij. „Dat is een ingewikkelde puzzel, daar hebben we financiële deskundigen en architecten bij nodig en we moeten goed luisteren naar wat de bewoners zelf willen.”

Het risico is levensgroot dat over twintig jaar blijkt dat niet de aardbevingen maar de versterkingsoperatie Groningen heeft vernield, aldus Susan Top van het Groninger Gasberaad. De club heeft een lijst met tien dringende verbeterpunten opgesteld.

Vaker kiezen voor behoud, ook al is het economisch onrendabel, is haar advies. „Daarvoor moet niet alleen de NAM maar ook de rijksoverheid over de brug komen. Als we dat niet doen bestaat Groningen straks uit een paar pareltjes tussen heel veel huizen van steenstrips.”

Nieuwbouw, maar geen thuis

Ook D66-gedeputeerde Fleur Gräper vreest dat Groningen haar identiteit zal verliezen. Uit de database van Het Verdwenen Groningen, dat langzamerhand een digitaal monument voor Groningen wordt, blijkt dat al beeldbepalende panden zijn verdwenen en zelfs rijksmonumenten worden bedreigd.

Het gaat niet goed met Plaats Melkema, een rijksmonument in Hunzinge.

„Als 85 procent van een dorp nieuwbouw wordt, dan hebben de inwoners wel een nieuw huis maar geen thuis meer”, zegt Gräper.

Optimistisch is ze niet, strijdbaar wel. „We blijven proberen dit op te lossen. We kunnen ons niet permitteren om dat niet te doen.”

Moeilijke dagen in Ten Post

De eerste dagen na die sombere boodschap in november waren moeilijk, vertelt Harrie van Til. „Ik liep als kip zonder kop rond, ik moest steeds bijna huilen.”

Je huis is iets heel wezenlijks, leerde hij. „Al onze herinneringen liggen hier. Vijfentwintig jaar wonen we hier al. Onze twee zoons zijn hier geboren, hier opgegroeid.”

De eerste schrik heeft plaatsgemaakt voor vragen. Vele vragen.

Moeten ze hun huis laten taxeren? Wanneer wordt hun huis gesloopt? Waar moeten ze dan naar toe? En hoe ziet hun nieuwe huis eruit? En krijgen ze daar weer zo’n mooie keuken terug? En hoe ziet Ten Post er straks uit?

En, en, en...

Het oude dorpshuis van Foxhol

Het oude dorpshuis in Foxhol is een van de 87 gebouwen die als gevolg van de gaswinning is verdwenen. Dorpsbewoner Jurren Paap zag een mooie toekomst voor het karakteristieke pand. Hij beloofde zijn dorpsbewoners dat hij het gebouw zou behouden. Toen kwamen de aardbevingen.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven