AMSTERDAM - Door Geert Langendorff

Met een summier bericht op de website maakte Ajax donderdagmiddag kenbaar, wat zich al enkele dagen aftekende. De raad van commissarissen (rvc) werpt de handdoek in de ring, na een weinig verheffende strijd in de rechtszaal en de media. In De Arena ruimden directeuren Danny Blind en Martin Sturkenboom gelijktijdig hun kantoor leeg. Het tweetal begreep dat zonder ruggensteun hun positie onhoudbaar was geworden.

De 'fluwelen revolutie' van Johan Cruijff krijgt daarmee de doorstart, die de voormalige vedette en zijn vertrouwelingen zo vurig nastreefden. Ajax moest terugkeren aan de top. Het verval kwam in hun optiek voor rekening van bestuurders, die geen binding met voetbal hadden. Deze groep moest weg, koste wat kost. Onderweg sneuvelden vele reputaties, bij een enkeling waakte de politie 's nachts voor de deur, maar uiteindelijk kwam het gewenste resultaat.

Veel scheelde het overigens niet. De rvc slaagde er bijna in achter de rug van Cruijff om Louis van Gaal aan te stellen als algemeen directeur. Met diens beoogde komst en het vooruitschuiven van sympathisanten Blind en Sturkenboom brachten de commissarissen Steven ten Have, Paul Römer, Marjan Olfers en Edgar Davids de plannen van hun moeilijk te regisseren collega danig aan het wankelen.

Middels een kort geding, aangespannen door Cruijff en tien jeugdtrainers, werd de rvc tijdelijk teruggefloten. Totdat de aandeelhouders hun licht over de materie konden laten schijnen, moest het contract van Van Gaal ongetekend in de la blijven. De rvc tekende beroep aan tegen deze uitspraak, wijzend op de regels waartussen behendig gemanoeuvreerd zou zijn. Hun missie strandde dinsdag, toen het gerechtshof van Amsterdam met een vonnis kwam.

President Visser verbood de voorgenomen aanstelling van Van Gaal, tot grote vreugde van het kamp-Cruijff. Alle trucs om de ex-voetballer om de tuin te leiden waren in orde, op één belangrijk detail na. Iets te enthousiaste mediaoptredens van Ten Have en Römer haalden de angel uit hun verder ijzersterke argumentatie. Voor de camera's lieten ze zich uit de tent lokken. Van Gaal trad, welk argument Cruijff ook zou aandragen in een volgende vergadering, in dienst van Ajax.

Vanuit zijn kantoor in Amsterdam bevestigde advocaat Peter Wakkie, die optrad namens de rvc, deze zienswijze met een zucht. "In programma's als Pauw en Witteman en Nieuwsuur maken ze een 'stukje'. Je houdt een helder betoog, waar vervolgens in wordt geknipt. Zo werkt televisie nu eenmaal." Wakkie, die in zijn rijke carrière nooit eerder zo'n vuile strijd had meegemaakt, wenste Ajax succes. "Er moet een nieuwe rvc komen. Dat zal een lastig karwei worden."

Deze constatering deelde Jeroen Bedaux, advocaat van de trainers. Hij was blij met de uitspraak en het daarop volgende terugtreden van de rvc, maar plaatste dezelfde kanttekening. "De opvolging kan in theorie in een paar dagen voor elkaar zijn. Gezien het verleden zal dit in de praktijk anders zijn. Wie wil zich eraan wagen?" Met hun wrange analyse raakten beide juristen de zaak in de kern. Cruijff heeft gewonnen, maar ten koste van wat?

Zijn supertrio, bestaande uit Frank de Boer, Dennis Bergkamp en Wim Jonk, krijgt nu de touwtjes in handen. Maar dit 'technisch hart' ontbeert ervaring. Zonder technisch directeur Blind, geslepen in het afronden van transfers, dragen zij de volledige verantwoordelijkheid over het spelers- en jeugdbeleid. Onder trainer Marco van Basten, die als een 'Engelse manager' opereerde, leidde eenzelfde situatie tot een financiële ramp. Ajax verloor in een vloek en een zucht tientallen miljoenen.

En waar draaide de revolutie ook al weer om? Juist, Cruijff ergerde zich aan het niveau van de spelers die hun opleiding bij Ajax hadden genoten en wilde rigoureus ingrijpen. Anderhalf jaar en vele bloedspetters verder is daar door het wapengekletter nog weinig van terechtgekomen. Trainers gingen en kwamen, directeurs traden aan en af, terwijl het eerste elftal begon aan een vrije val, ingegeven door een verkeerde manier van werken.

Woensdag kon de maestro voor het eerst wijzen op een lichtpuntje. De A1 had de leeftijdgenoten van Barcelona in het Mini Estadi met 0-3 verslagen in de kwartfinale van de Champions League voor jeugdteams. De ironie wil dat het gros van dat team al jaren op De Toekomst rondloopt. Was dit zonder Cruijff ook gelukt? Vrijwel zeker, maar we zullen het nooit weten, al scheelde het weinig.