Een ondernemer verkoopt niks meer als zijn product elders gratis wordt aangeboden. Daar kan de muziekindustrie al jaren over meepraten. Als je niet teveel scrupules hebt kan dit simpele basisgegeven soms verassend simpele oplossingen bieden voor complexe schijnbaar onoplosbare problemen. In Mexico wordt de hele samenleving ontwricht door drugsoorlogen met jaarlijks duizenden doden en alle bijbehorende ellende. Oorzaak: drugs leveren veel geld op. Oplossing: gratis of tegen een lage prijs legaal drugs verstrekken.

Moreel misschien onhaalbaar en verwerpelijk maar wel zo eenvoudig. Al die drugsbaronnen met hun machinegeweren zien ineens hun inkomstenbron opdrogen, einde verhaal zonder dat er één politieagent aan te pas hoeft te komen. Als je de absurde cijfers over het aantal drugsmoorden in Mexico tot je door laat dringen kan het niet anders dan dat drugshandel veel meer doden veroorzaakt dan het drugsgebruik zelf. Aan de andere kant van de planeet zou iets dergelijks in Afghanistan de Taliban ook meteen vrijwel vleugellam maken want naar verluid is voor hen de drugshandel de belangrijkste inkomstenbron.

Er is in dit verband een heel ander maar toch vergelijkbaar probleem waar ik al een tijdje over na loop te denken. Een gratis aanbod via internet kan niet alleen de muziekindustrie in problemen brengen maar ook een malafide bedrijfstak als de kinderporno-industrie. De politie heeft de afgelopen jaren wereldwijd belangrijke netwerken opgerold, enorme voorraden kinderporno opgespoord en in beslag genomen maar het effect daarvan lijkt net als bij de bestrijding van de drugshandel steeds weer contraproductief te zijn. Hoe moeilijker het wordt om aan kinderporno te komen, hoe meer geld ervoor geboden wordt dus blijft de industrie in steeds weer nieuwe slinkse vermommingen bestaan.

Naar alle waarschijnlijkheid wordt de door justitie in beslag genomen kinderporno na bestudering van de samenstelling en herkomst vernietigd of nog tijdelijk achter slot en grendel bewaard als juridisch bewijsmateriaal. Dat is eigenlijk zonde want de overheid heeft met die voorraad een machtig instrument in handen om voor eens en voor altijd een definitief einde te maken aan de kinderporno-industrie. Zet uw morele bezwaren even opzij en stelt u zich een website voor waarop al die kinderporno gratis zou kunnen worden gedownload. Wat zou het gevolg zijn? Niets minder dan een definitief einde van de kinderporno-industrie want waar geen vraag is is geen aanbod meer. Waarom nog met grote risico's via ingewikkelde illegale wegen video's maken en verkopen als die elders gratis te krijgen zijn? Ook de grootste schurken beginnen daar niet meer aan, probleem opgelost.

U springt van uw stoel van verontwaardiging! De betrokkenen zou daarmee een ondraaglijk leed worden aangedaan. Klopt, nu wel maar is dat over honderd jaar ook nog het geval? Wat is er gedateerd aan kinderporno? Iemand die daar opgewonden van wordt zal in 2100 tevreden zijn met een filmpje uit 2000. Ik zou me zelfs een beetje handige software kunnen voorstellen die alle gezichten en stemmen automatisch onherkenbaar vervangt door willekeurig door de computer verzonnen andere gezichten en stemmen. Dan zijn alle betrokken personen niet alleen allang overleden maar ook nog eens onherkenbaar gemaakt. Het leed dat kinderen in het verleden is aangedaan kan niet ongedaan worden gemaakt maar kan wel alle leed in de toekomst voorkomen. Goed bewaren dus en over honderd jaar online zetten? Geen vraag geen aanbod meer, probleem opgelost?

Ik kan er geen voorstander van zijn en u hoogst waarschijnlijk ook niet want de morele bezwaren zijn groot. Maar dan blijven we wel opgescheept met het alternatief: een kinderporno-industrie die tot in lengte van jaren zal blijven voortbestaan met alle ellendige gevolgen van dien. Een irritant dilemma om over door te piekeren.

Column dr. Dirk Stelder, regionaal econoom verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen

Reactie? Mail naar redactie@deondernemer.nl