De vreemdste eend in de bijt ooit: Nederlandsch Indië

In de loop der tijden zijn er heel wat ‘exoten’ op het WK verschenen.

Denk maar aan Noord-Korea in 1966, dat sensationaal Italië uitschakelde. Neem Haïti in 1974, Zaïre in datzelfde jaar, Koeweit in 1982 compleet met een sjeik op het veld om zijn ploeg op te roepen om ermee te stoppen tegen Frankrijk. Angola en Togo in 2006 waren de laatste uit deze illustere rij. Maar geen van deze haalt het bij de vreemdste eend in de bijt ooit: Nederlandsch Indië.

Koloniale tijdperk

In 1938 is Indië nog ‘van ons’. Het koloniale tijdperk loopt nog. Weinigen vermoeden dat dat wel op zijn laatste benen is. De Tweede Wereldoorlog zal roet in het eten gooien. De Japanse bezetting van Indië leidt tot een aangewakkerd nationalisme bij de inheemse bevolking en als de oorlog eenmaal afgelopen is en de Nederlanders denken de draad weer op te kunnen pakken, komen ze bedrogen uit. Het gevolg: oorlog. In ons land noemt men het eufemistisch ‘politionele acties’ maar het is gewoon een koloniale oorlog. Die Nederland gedoemd is te verliezen. Dat gebeurt dan ook.

Zoals gezegd is het in 1938 nog niet zo ver. Nederlands Indië wordt het eerste Aziatische team dat aan de WK-eindronde deelneemt. Voor het zover is gebeurt er wel het een en ander. Het wereldkampioenschap staat eigenlijk nog in de kinderschoenen, het is pas twee keer gehouden. In 1930 in Uruguay en vier jaar later in Italië.

In Zuid-Amerika is men van mening dat het WK in 1938 weer daar moet worden gehouden en volgens de Argentijnen in hun land. Zij waren immers de verliezend finalist van de eerste editie. De kopstukken van de FIFA zijn echter Fransen en zij wijzen het toernooi aan hún eigen land toe. Dat heeft gevolgen.

Geannexeerd

In het kielzog van Argentinië zeggen de Spaanstalige Zuid-Amerikaanse landen af. Brazilië komt wel. Ook Spanje annuleert zijn deelname en Oostenrijk kan niet omdat het bij de ‘Anschluss’ is geannexeerd door Duitsland.

Nederlands Indië zit als ‘kansloze’ in een kwalificatieronde met Japan, China en de Verenigde Staten. Japan en China, verwikkeld in een onderling conflict, trekken zich terug. De Nederlandse bond wil de enig overgebleven beslissende wedstrijd tussen de ‘semi-landgenoten’ en de Amerikanen wel organiseren. Dat wordt toegestaan, maar op het laatste moment geeft ook de VS er de brui aan. Nederlands Indië blijft niet veel anders over dan bij de FIFA het verzoek neer te leggen mee te mogen doen aan het eindtoernooi.

De wereldbond geeft inderdaad toestemming. Onder leiding van trainer Johannes Mastenbroek gaat de selectie in Tandjung Priok aan boord om de lange bootreis naar Genua te aanvaarden. Trainen doen de spelers, net als de Europeanen die acht jaar eerder naar Uruguay reisden, aan dek.

De loting heeft hen geen gemakkelijke tegenstander bezorgd. Het is Hongarije geworden, in die tijd een topploeg. Het duel zal op 5 juni in Reims gespeeld worden. De Indiërs reizen nu eerst naar Nederland, met de trein van Genua naar Den Haag. Als ze op station Hollands Spoor arriveren worden ze door een Nederlandse delegatie welkom geheten en nemen daarna hun intrek in Hotel Duinoord in Wassenaar.

De exotische club gaat trainen op het complex van HBS in de residentie en speelt voorafgaand aan het vertrek naar Frankrijk tegen die club. Het duel eindigt in een 2-2 gelijkspel. Gewonnen wordt wel van Haarlem, met 5-3.

Bijzonder toernooi

Het zal voor ons land een bijzonder toernooi worden. Op dezelfde 5 juni dat Nederlands Indië aantreedt tegen de Hongaren, staat het Nederlands elftal in Le Havre tegenover Tsjechoslowakije, finalist van vier jaar eerder. Die wedstrijd gaat met 3-0 verloren na verlenging en aangezien het vanaf het begin knock-out wedstrijden betreft kunnen de Nederlandse afgevaardigden meteen terug naar huis.

Dat kunnen ook de Nederlands Indiërs, maar die doen dat niet rechtstreeks. Ze verliezen wel, kansloos met 6-0 van Hongarije. De Hongaren halen zelfs de finale maar delven daarin het onderspit tegen regerend kampioen Italië.

De spelers van Nederlands Indië, uitkomend in oranje shirt, witte broeken en lichtblauwe kousen, klagen over de kwaliteit van de bal. Hij zou te zacht zijn geweest, de Franse scheidsrechter deed niks met de protesten en uiteindelijk bleek dat de bal van de Hongaren zelf was. Dat kon toen allemaal nog op een wereldkampioenschap.

De Nederlands-Indische ploeg reist ook naar Nederland en blijft daar nog enige weken. Op de 26ste juni staat er een ‘interland’ gepland in het Olympisch Stadion tussen het Nederlands elftal en Nederlands Indië. Die eindigt in een 9-2 overwinning voor het ‘echte’ oranje. Er wordt afgesproken deze ontmoeting binnen afzienbare tijd een vervolg te geven.

Sportuitwisselingen

De oorlog, de post-koloniale agressie van de Nederlandse overheid eind jaren veertig en de onafhankelijkheid van de nieuwe republiek Indonesië zorgen ervoor dat sportuitwisselingen tussen beide landen heel lang vrijwel uitgesloten zijn.

Vijfenzeventig jaar na dato, op 7 juni 2013, gaat het Nederlands elftal, dan de nummer twee van de wereld, naar Jakarta om daar tegen de nationale ploeg van Indonesië te voetballen. Het wordt 3-0 door twee doelpunten van Siem de Jong en eentje van Arjen Robben. Het Indonesisch elftal plaatste zich nog nooit voor de eindronde van het WK. Dat konden hun voorgangers van het Nederlands-Indisch elftal wel zeggen.

De ploeg die op 5 juni 1938 in het Stade Vélodrome van Reims tegen Hongarije speelde bestond uit: Mo Heng Tang (TNV), Achmad Nawir (HBS), Hong Djien Tan (Tjong Hwa), Frans Meeng (SVVB), Tjaak Pattiwael (Jong Ambon), Hans Taihuttu (Jong Ambon), Sivarte Soedermadji (HBS), Anwar Sutan (VIOS), Henk Zomers (Hercules), Frans Hukon (Sparta), Jack Samuels (Excelsior).

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.