Op sommige drukke (zomer?) dagen schijnen er 's ochtends rijen te staan, maar vandaag trotseert slechts een handjevol mensen de kou. Trappelend wachten ze tot de HEMA opent. Zodra het personeel de poort ontsluit, schiet het volk in beweging. Cosmetica en kleding wordt geen blik gegund, een ieder spoedt zich zwijgend naar de roltrappen. Wij volgen.

Op de tweede etage van de HEMA zetelt het buffetrestaurant. Hoog boven de Herestraat eet je er het goedkoopste ontbijt van de Groningse binnenstad. Voor één luttel eurootje, mits tussen 9 en 10 uur. Maarrehh… niet verder vertellen hoor! Dat lijkt althans de HEMA te willen zeggen. Het bijna gratis ontbijt is bijna geheim.

Op de website van het warenhuis is niets te vinden dat de bezoekers aanspoort om te komen ontbijten voor nagenoeg niets. De zoekterm 'ontbijt' levert 27 hits op, alle in de categorie servies en beddengoed. Bij de entree van het restaurant hangt rechts een grote poster met een aantrekkelijke foto van het gebodene en de kreet altijd 1.- (zie ook Google Pics), maar that's it. Het lijkt wel clandestien.

Opmerkelijk en paradoxaal: een spotgoedkoop ontbijt bieden om vroege koopvogels je rijkgeschakeerde foerageergebied in te lokken met het doel ze tijdens de handelsluwe tijd tot aankopen te verleiden – een concept dat Ikea met groot succes uitbuit – maar intussen met zo'n stunt níet volop reclame maken. Moderne marketing?

Op het oog pakt HEMA het vreemd aan. Misschien is geleerd van voorgaande, vergelijkbare initiatieven. Lokkertjes die niet het beoogde publiek trokken. Lees: onvermogende, matig zelfreinigende stadstypes, die altijd precies weten welke supermarkt gratis koffie schenkt.

Op internet wemelt het van de forums waarop het HEMA-ontbijt wordt besproken. Een enkeling waagt zich aan een recensie, sommigen vragen bevestiging ("Is het echt waar?"), het merendeel betreft studenten die met elkaar afspreken voor een gezamenlijk ontbijtje. Ook websites die zich bekommeren om onze portemonnee, tippen het ontbijt. Het lijkt erop dat elke HEMA van enig formaat het euro-ontbijt serveert: "Met het hele gezin voor €4 klaar!" Op internet worden behalve Ikea ook Intratuin (à €2) en V&D/La Place (€2,50) veelvuldig genoemd.

Op enige drukte wordt zeker gerekend, ziet Zandstra. Tussen de coulissen staat een lorrie met geassembleerde ontbijtjes gereed. Treetjes met een croissant, een kuipje aardbeien- of abrikozenjam en een stuk stokbrood belegd met koude omelet en dito gebakken spek (op verzoek zonder). Eén euro per bretje, inclusief koffie of thee. We voelen gêne.

Op de routing in het Groningse HEMA-restaurant is wel wat aan te merken. Eerst centraal een dienblad pakken, dan naar rechts je ontbijtje – uiteraard grissen we ook een glas sinaasappelsap mee à €0,50 – en terug naar links voor koffie of thee. Maar we begrijpen het: we schuifelen als vanzelf ook langs allerlei aantrekkelijke flesjes met bontgetinte vruchtensappen en zuivel. En natuurlijk langs het kleurrijke gebak dat luidkeels schatert: "Koop mij! Koop mij!"

Opgewekt tapt de HEMA-medewerker koffie in. Zandstra gooit een balletje op: "Rustig vandaag, niet?" De man kijkt op de klok en zegt bedaard: "Och, het is nog maar 9 uur…" Hij maakt zich niet druk, hij kent zijn publiek. Studenten komen om kwart voor tien ook nog wel.

Op eenvoudig meubilair zitten we aan het raam. De glazen pui biedt een aardig kijkje over de stad en haar bekendste winkelstraat, maar is ook een behoorlijk koele plek. Inmiddels loopt het restaurant vol met ouderen, veel studenten en een paar jonge moeders. Tegen tienen staat er een rij voor de kassa.

Op de bon staat het wonderlijke regeltje Ontbijt 2 stuks à 1,00. Maar hoe smaakt het? Hermus heeft er zin in, het stokbroodje (circa 12 cm) is al bijna weg. "Helemaal zo slecht nog niet", meent hij met volle mond. "Maar de omelet mag wat hartiger." Zandstra knikt. Hij prijst de vochtigheid van het geklutste en gebakken ei. De koffie krijgt een oké. Het goedje verricht nuttig ochtendwerk.

Op de meeste jubel mag de croissant rekenen. Het krokante, goed gebakken, lekker vette Franse broodje is zo eentje waarvoor je met gemak een euro zou neertellen. Zelfs zonder aardbeienjam (Hermus) of abrikozenjam (Zandstra) uitstekend te eten. "Ik zit niet vol", besluit Hermus, "maar het is mooi zo. Het is één euro."