Nu, 1945 Een jaar lang dagelijks nieuws uit het bevrijdingsjaar in Groningen en Drenthe, met de middelen van nu
Opperbevelhebber MacArthur tekent de capitulatievoorwaarden aan boord van het Amerikaanse slagschip 'Missouri'.
1945

Nieuwsoverzicht 30 augustus – 5 september: Het hele land viert Koninginnedag, Japan ondertekent capitulatievoorwaarden en moord in Eelde

Opperbevelhebber MacArthur tekent de capitulatievoorwaarden aan boord van het Amerikaanse slagschip 'Missouri'. - Bron: United States Navy via Wikimedia Commons

Elke week lees je hier het belangrijkste nieuws uit diezelfde week in 1945. Vandaag: donderdag 30 augustus tot en met woensdag 5 september 1945. 

Heel Nederland vierde vrijdag 31 augustus feest. Na vijf jaar onderdrukking kon de verjaardag van Koningin Wilhelmina overal uitbundig worden gevierd. 'Haar eerste verjaardag is na Haar wederkeeren in Neêrlands Tuin (..) op het moment dat Nederland in West en Oost op het punt staan zich weer te verenigen', schrijft de  Provinciale Drentsche en Asser Courant  in een voorbeschouwing op de bijzondere dag.

In de Drentse hoofdstad werd Koninginnedag gevierd met onder meer een openluchtkerkdienst op de Brink, met medewerking van het Asser Harmonie Orkest. ‘s Middags was er een gekostumeerde optocht, zwemwedstrijden en een polotoernooi. ‘s Avonds gevolgd door een muziekuitvoering en volksdansen in De Hertenkamp. De afsluiting vormde een taptoe en een grote lichtstoet door de stad.  
 
'Vooral Haar die thans als onze Landsvrouwe dat Vorstenhuis representeert zijn wij veel nader gekomen in onze moeilijkheden, want wij hebben op de kritieke momenten, die er vele waren, steeds gevoeld dat Zij onvermoeid en onvervaard met ons meestreed en dat Zij zichzelf weg kon cijferen als het ging om Haar land en om Haar volk', schrijft de Provinciale Drentsche en Asser .

De kranten schrijven dagen later nog over die eerste vrije Konninginnedag. Zo vierde Schoonoord twee dagen feest en waren alle huizen versierd. De inwoners hadden veel werk gemaakt van de optochten en ook voor de volksspelen op de tweede feestdag was veel animo.

Ondanks het wat sombere weer was het een onvergetelijke, bijzondere Koninginnedag, menen velen: een feestdag waarbij verdriet om de verliezen en vreugde om de vrede hand in hand gingen.

Capitulatie ondertekend op slagschip ‘Missouri’ 

Op het slagschip ‘Missouri’ in de baai tekende Japan zondagochtend 2 september zijn onvoorwaardelijke overgave. De plechtigheid kon via de radio in alle delen van de wereld worden gevolgd.  
 
De ondertekenaars waren namens Japan de Japanse minister van Buitenlandse Zaken Mamoru Shigemitsu en generaal Umezu. Generaal MacArthur, opperbevelhebber van de Amerikaanse Strijdkrachten in het Verre Oosten, tekende namens de geallieerde grootmachten. Na MacArthur tekenden vertegenwoordigers van alle landen die in oorlog waren met Japan. Names Nederland tekende admiraal Hellfrich. De ceremonie werd even voor half tien ‘s ochtends, plaatselijke tijd, afgerond. 

Ondertussen is nog veel onduidelijk over de krijgsgevangenen in Nederlands-Indië.  Ons Noorden  schrijft op 3 september dat boven de meeste gevangenkampen inmiddels voedselpakketten zijn afgeworpen. Volgens betrouwbare berichten, zo meldt de krant verder, zou het aantal Nederlandse gevangenen in Indië ongeveer 220.000 bedragen. 

Gemeente legt Coevorder meisjes aan de teugel, nieuwe verordening moet ‘zedeloosheid’ tegengaan 

De gemeente Coevorden wil haar jonge inwoonsters goede zeden bijbrengen. Daarom stelt de gemeente een verordening in die het meisjes jonger dan achttien verbiedt ‘s avonds na 22.00 uur aanwezig te zijn in dansgelegenheden, op sportterreinen of in parken.  
 
Ook mogen meisjes zich niet met mannen ophouden in onder andere bermen, op voetpaden of bij kanalen. Uitzondering op de regel is als de minderjarige in gezelschap is van een volwassen mannelijk familielid.  
 
Eigenaren en exploitanten van amusementsinrichtingen moeten de nieuwe regels naleven. Op overtreding staat maximaal twee maanden gevangenisstraf of een geldboete ten hoogste van driehonderd gulden.  

Moord in Eelde 

In Eelde is op donderdag 30 augustus het lichaam van een dode vrouw gevonden. Ze is waarschijnlijk gewurgd.  

Het half ontklede lichaam werd gevonden op een stuk land bij het gemeentehuis in Eelde. Het slachtoffer is de 58-jarige Grietje Hartlief. Ze was niet getrouwd en werkte niet. Volgens het  Groninger Dagblad  is de vrouw verstandelijk beperkt. De Canadese militaire politie onderzoekt de zaak. 

Wat verder in het nieuws was deze week:

  • Veldmaarschalk Montgomery bracht een bezoek aan ons land. Op het vliegveld van Soesterberg werd ‘Monty’ ontvangen door Prins Bernhard. Op paleis Soestdijk wachtten hem Koningin Wilhelmina en minister-president Wim Schermerhorn. 
  • De gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, de geboren Groninger Van Starkenborgh, is bevrijd uit zijn gevangenschap. 
  • Op vrijdag 31 augustus verwoestte een felle brand het meubelmagazijn van de firma Zandbergen aan het Prinsenplein in Meppel. Omliggende panden moesten worden geëvacueerd, maar konden worden behouden. 
  • Drenthe heeft sinds 29 augustus een eigen graanbeurs.
  • De eerste lijst met namen van Duitse oorlogsmisdadigers is gepubliceerd. Namen op deze lijst zijn onder andere Göring, Hess, Von Ribbentrop, Speer en de Nederlandse Reichskommissar Seyss-Inquart. 
  • Uit een rapport van het departement ‘Openbare Werken’ blijkt dat in het hele land tijdens de oorlog zo’n 10.000 boerderijen zijn verwoest. De provincies Gelderland en Brabant zijn het zwaarst getroffen.  
Deel dit artikel
Reageren? Correcties? Tips? Mail naar verhalen@ndcmediagroep.nl

Nu, 1945 is een project van Dagblad van het Noorden, in samenwerking met de Groninger Archieven, het Drents Archief en Herinneringscentrum Kamp Westerbork. In 2020 brengen we elke dag verhalen over diezelfde dag in 1945. Dat doen we op basis van interviews, ooggetuigenverslagen en papieren bronnen, zoals (verzets)kranten uit de oorlog. We brengen het nieuws van toen alsof het nu gebeurt, maar houden rekening met wat mensen toen wisten. Met Nu, 1945 willen we laten zien hoe het dagelijks leven er onze regio uitzag in het laatste oorlogsjaar.

Aan dit project werken mee:

  • Archiefonderzoek, verslaggeving en interviews: Jan-Willem Horstman, Stef Bekhuis, Bernd Otter, Annique Oosting en Leonie Sinnema
  • Video’s en beeld: Jeroen Kelderman
  • Projectcoördinatie: Annique Oosting
  • Design website: Pim Klomp
  • Bouw website: Afdeling Digital Development NDC Mediagroep en Alwin Wubs
  • Ontwerp beeldmerk: Harry Kasemir

Dit project is mede mogelijk dankzij subsidies van de provincies Groningen en Drenthe en steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.