Opinie: Crisis biedt een kans voor de zorg

De zorg kampt met een groot tekort aan personeel, waar keer op keer alarmbellen over worden geluid. Deze situatie biedt ook grote kansen.

Berichten over het personeelstekort in de zorg volgden elkaar deze zomer in rap tempo op. Ziekenhuizen en zorginstellingen sluiten afdelingen, zorgorganisaties kunnen niet meer instaan voor kwaliteit en zijn gedwongen patiënten te weigeren.

De piek van dit tekort is nog niet bereikt. Volgens berekeningen loopt het tekort in de zorg in 2022 op naar 100.000 tot 125.000 medewerkers. Managers en politici vallen over elkaar heen, maar artsen en verpleegkundigen zelf komen amper aan het woord. Dat is jammer, want juist direct betrokkenen kunnen voor frisse inzichten zorgen.

Ramp

Dit personeelstekort is op korte termijn een ramp voor patiënten en medewerkers. Wij durven echter te stellen dat het op de lange termijn een goede zaak kan zijn. Soms is er een crisis nodig om beweging te forceren.

Bonussen

De economie draait op volle toeren. In tijden van voorspoed maken mensen meer gebruik van zorg. Ouderen wonen door het sluiten van verzorgingshuizen langer thuis en zijn bij ziekte eerder aangewezen op ziekenhuiszorg. Door dit soort ontwikkelingen is er meer personeel nodig. Voor de opleiding van nieuw personeel komt gelukkig steeds meer aandacht, maar jaarlijks vertrekken meer dan 80.000 werknemers uit de zorgsector, zo stelde het ministerie van VWS recent.

Dweilen

Investeren in de opleiding is belangrijk, maar als die duur geschoolde mensen vervolgens weglopen, is dat dweilen met de kraan open. De tekorten dwingen instellingen en overheden nu eindelijk om vooral na te gaan hoe ze huidig personeel kunnen behouden. En daar zit de belangrijkste kans verscholen.

Bonussen

Door zicht te krijgen op wat de zorgprofessional drijft, kan het werk daarop worden aangepast. Universitaire ziekenhuizen werken sinds kort met premies en bonussen om schaarse verpleegkundigen te trekken, of voor langere tijd te binden. Ze spelen hiermee in op de behoefte aan waardering voor het vaak zware en onregelmatige werk. Extra geld is meegenomen, maar zal zeker niet genoeg zijn.

Wij werken in de zorg en zien weinig collega’s die geld als drijfveer hebben. Als zorgverleners zorgen we doorgaans beter voor anderen dan voor onszelf. Wat we écht nodig hebben om plezier in het werk te houden, wordt onvoldoende uitgesproken. Hier een poging.

Leuker

Ten eerste moet de administratielast verminderd worden en de bedrijfsvoering verbeterd. Zo ontstaat meer tijd voor patiënten en wordt het werk leuker. De initiatieven ‘Het roer moet om’ en ‘Ontregel de zorg’ maakten een goed begin door de administratielast in de zorg aan de kaak te stellen. Maar dan moeten we ook echt hinderlijke regels durven schrappen en durven investeren in het gebruiksgemak van ict-systemen. Welk ziekenhuis zegt als eerste nee tegen weer nieuwe registratie-eisen? En waar blijft het Nationale Elektronisch Patiëntendossier?

Operatierobot

Daarnaast valt er veel te winnen in de omgang met personeel. In het bedrijfsleven is coaching en individuele ontwikkeling net zo vanzelfsprekend als vergaderen. De zorgsector loopt wat dit betreft hopeloos achter. Verder is het geen uitzondering om wekelijks vijf tot vijftien uur extra te werken, buiten een contract om. Daar staan zelden extra vrije uren tegenover. Dat is uitputtend.

Deze voorbeelden zijn niet nieuw, maar de personeelscrisis zal de benodigde wind in de zeilen geven. Door daadwerkelijk te luisteren en te handelen naar de behoeften van de zorgverlener, kan uitstroom worden voorkomen.

Samenwerking

Een ander effect van een krappe arbeidsmarkt is dat ziekenhuizen worden gedwongen om meer samen te werken. Er wordt al jaren gepleit om dure en ingewikkelde diensten niet meer in alle ziekenhuizen aan te bieden. Niet elk ziekenhuis hoeft een Da Vinci operatierobot te hebben en niet in elk ziekenhuis hoeft een kinder-IC aanwezig te zijn.

We weten dat de kwaliteit van ingewikkelde operaties of intensive care-zorg toeneemt als er meer ervaring mee is. Bovendien hoeven reistijden in een compact land als Nederland geen probleem te zijn. Kortom: je vraagt je af of het niet trots en koppigheid zijn die verdere optimalisatie en centralisatie in de weg staan.

Wessel Fuijkschot is internist in opleiding en mede-oprichter zorgconsultant Kinase, Anna Verhulst is internist in opleiding en voorzitter van Stichting Dokters in Debat.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.