Opinie: Eenzaam zijn we niet alleen met Kerst

Ruim een miljoen Nederlanders, zowel jongeren als ouderen, voelt zich eenzaam tot zeer eenzaam. Gemeenten kunnen en moeten een rol spelen in de strijd tegen eenzaamheid.

We hebben elkaar voor 2019 alle goeds toegewenst. Het nieuwe jaar ligt maagdelijk voor de boeg en de persoonlijke goede voornemens lijken (nog) zeer uitvoerbaar.

De recente onderlinge saamhorigheid en verbondenheid in de decembermaand is een ervaring die bij veel mensen naar meer smaakt. Maar er zijn onder ons ook velen die blij zijn dat de ‘feestdagen’ achter de rug zijn. Dit is geen sentimenteel gedoe, maar een door velen ervaren realiteit.

Mooie initiatieven

De donkere dagen maakten pijnlijk duidelijk dat samenzijn niet voor hen was weggelegd. Achter vele voordeuren wierpen de lampjes geen licht maar schaduwen op de wanden. Natuurlijk waren er rondom de kerstdagen veel mooie initiatieven om eenzame mensen samen te brengen en iets voor elkaar te betekenen. Maar met wie konden zij bij thuiskomst hun ervaringen delen en hoe zit het met dergelijke bijeenkomsten in de rest van het jaar?

Ouderen

Ruim een miljoen Nederlanders, zowel jongeren als ouderen, voelen zich eenzaam tot zeer eenzaam. Onder ouderen komt eenzaamheid relatief vaker voor. Zij hebben gemiddeld wat meer verlieservaringen. Zo gaan kinderen de deur uit en overlijden partners. Na het pensioen verdwijnen dagelijkse contacten en zingeving. Ook komen op oudere leeftijd fysieke en mentale beperkingen vaker voor, neemt daardoor de mobiliteit af en daarmee de kans om mensen en activiteiten te bezoeken.

Netwerk

Uit een recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau onder mensen die gebruik maken van de Wet maatschappelijke ondersteuning blijkt dat 20 procent van hen zich zeer eenzaam voelt en dat slechts 15 procent verwacht hulp te zullen ontvangen van het eigen sociale netwerk. (Bron: overall rapportage Sociaal Domein 2017, december 2018).

Participatiemaatschappij

In een participatiemaatschappij waarin wordt verwacht dat we meer naar elkaar omkijken en voor elkaar doen, zijn dit zorgelijke gegevens. Het sociaal kapitaal is zeer ongelijk verdeeld en we zullen alle zeilen moeten bijzetten om iedereen die dat nodig heeft te kunnen ondersteunen, ook met incidentele sociale contacten of, nog beter, met duurzame sociale verbindingen.

Fundamentele behoefte

Eenzaamheid is in mijn ogen een van de ernstigste sociale problemen. Het gevoel er niet bij te horen en aan de kant te staan, staat haaks op de fundamentele menselijke behoefte aan samenzijn. Een sociaal netwerk is in emotioneel, maar zeker ook in praktisch opzicht, van levensbelang. Mensen hebben elkaar nodig. Daarbij past geen geïndividualiseerde samenleving met een mentaliteit van ‘ieder voor zich en God voor ons allen’. Wel past hierbij een maatschappij die als motto heeft: met zijn allen ben je niet alleen, ook na december.

Coalitie

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een landelijke coalitie tegen eenzaamheid opgericht: Een tegen Eenzaamheid. Gemeenten staan dichtbij hun inwoners en kunnen een grote rol spelen om samen met deze inwoners en organisaties activiteiten op te zetten die eenzaamheid helpen te verminderen en, nog mooier op te lossen.

Goede voornemens voor het nieuwe jaar om bij te willen dragen aan meer saamhorigheid en minder eenzaamheid zijn een goede eerste stap, concrete vervolgstappen maken voornemens waar. Samenleven doe je samen en gaat niet vanzelf.

Harrie Dijkstra is socioloog te Sneek

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.