Opinie: Europa doet aanslag op onze uitingsvrijheid

De nieuwe Europese auteursrechtenrichtlijn zou artiesten moeten beschermen, maar dient vooral grote muzieklabels, uitgevers en filmstudio’s. Onafhankelijke makers en gewone gebruikers krijgen nog minder te zeggen over hun uitingen.

Vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Raad van Ministers hebben een akkoord bereikt over nieuwe regels voor het handhaven van het auteursrecht. Het meest controversiële deel is Artikel 13. Platforms als YouTube en Soundcloud moeten elke upload van hun gebruikers gaan controleren op het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal. Mocht jij als fotograaf een foto maken waar een ‘beschermd’ gebouw op staat, dan is er een grote kans dat je die niet kunt uploaden. Hetzelfde geldt voor een komiek of journalist die een fragment uit een nieuwsuitzending gebruikt. Of een vlogger die in de auto meezingt met een liedje op de radio. Platforms zullen geautomatiseerde filters gebruiken om al deze content te herkennen, want die klus is te omvangrijk om door mensen te laten doen.

Filters

Sommige mensen zeggen dat dit makers ten goede komt. Maar dat is wishful thinking. De nieuwe regels brengen namelijk een aantal problemen met zich mee. Ten eerste is de technologie die platforms zullen gebruiken, helemaal niet geschikt om zoiets complex als auteursrechtvraagstukken te beantwoorden. Automatische filters herkennen uitzonderingen op het auteursrecht niet, bijvoorbeeld parodie, samples en educatie. Alle content die mogelijkerwijs risicovol is, zal worden geblokkeerd. Juist voor creatieven iets om zich zorgen over te maken.

Macht

Bovendien zijn filters heel duur. YouTube en Facebook hebben de technologie al, en vergroten zo hun macht ten opzichte van kleinere platforms en nieuwe spelers. Ook dat is niet goed voor de onderhandelingspositie van makers. Die kunnen binnenkort hun content maar op een enkel platform kwijt. Het wetsvoorstel stelt dat makers met die platforms moeten onderhandelen. Een Sony of Warner Brothers is daar groot genoeg voor, maar hoe zit het met de kleine maker? Geloven we echt dat de maker zonder groot label achter zich de voorwaarden van die relatie gaat bepalen? Deze maker wordt gesteld voor een simpel feit: als je niet akkoord gaat met de voorwaarden van het platform, laat de wet het platform geen andere keuze dan jouw content te blokkeren.

Voorwaarden

Beleidsmakers zien ook aankomen dat er ten onrechte content zal worden geblokkeerd. Daarom zegt de wet dat er een manier moet zijn om bezwaar te maken tegen zo’n automatische beslissing. Maar wat beleidsmakers over het hoofd zien, is dat platforms niet op basis van de wet content zullen blokkeren. Waarom zouden ze? Copyright is in elk land weer anders geregeld en kent veel grijze gebieden. Om het risico op fouten en dus schade te verkleinen, zullen platforms content blokkeren op basis van hun algemene voorwaarden. En laten die voorwaarden nou net iets zijn waar je als gebruiker niets tegen in te brengen hebt. Dus wordt je foto, video of liedje ten onrechte geblokkeerd? Dan is daar amper iets aan te doen. Dit betekent een grote aanslag op de uitingsvrijheid.

Nieuwe problemen

Auteursrechtschending is niet het enige maatschappelijke vraagstuk waar beleidsmakers een technologische oplossing voor zoeken. In Brussel wordt momenteel ook in de strijd tegen mogelijk terroristische content ingezet op uploadfilters. We stevenen af op een situatie waarin er voor elk maatschappelijke vraagstuk, een andere filter is. Een makkelijke oplossing voor politici die graag daadkrachtig willen lijken. Maar echte problemen worden er niet mee opgelost. Sterker nog: filters creëren nieuwe problemen waar de gewone burger mee wordt opgezadeld.

Parlement

De politiek zegt de alsmaar groeiende macht van de techgiganten in te willen perken, maar bereikt met voorstellen als Artikel 13 precies het tegenovergestelde. Het Europees Parlement moet nog één keer stemmen over de overeengekomen tekst, waarschijnlijk in maart of april. Dat is vlak voor de Europese verkiezingen een mooi moment om als publiek nog één keer te proberen om het op andere gedachten te brengen.

Evelyn Austin is verbonden aan Bits of Freedom

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.