Opinie: Geen tax op suikervrije drank is goed signaal

De afschaffing van de verbruiksbelasting op bron- en mineraalwater en suikervrije dranken is een stap in de goede richting. Nu de btw op groente en fruit nog.

De afschaffing van de verbruiksbelasting op bron- en mineraalwater en suikervrije dranken is een beoogde fiscale maatregel in het Nationaal Preventieakkoord richting 2040. Het kabinet wil hiermee een gezonde levensstijl bevorderen. Dat is een zinvolle en goede maatregel. Het is anders dan het verhogen van de belasting op ongezonde producten, want daar worden producten duurder van en dat treft juist bepaalde inkomensgroepen. Bij lagere sociaaleconomische klassen komt een wat ongezondere levensstijl vaker voor. Als je ongezonde producten meer belast, raak je vooral deze klassen. Vanuit dat oogpunt is deze prijsverlaging van gezondere dranken heel mooi.

Verbruiksbelasting

Een verbruiksbelasting is een belasting die een consument over het verbruik van goederen en diensten betaalt, in het geval van dranken. Consumenten betalen nu 8,83 euro per 100 liter. Omdat water goedkoper is dan bijvoorbeeld cola, is de verbruiksbelasting daarop verhoudingsgewijs een stuk hoger. Dit gaat er nu af.

Uiteindelijk betekent dit niet alleen dat water nog goedkoper wordt dan cola, maar ook dat bijvoorbeeld cola light goedkoper wordt dan reguliere cola. De grap is hierbij dat het niet alleen om een absolute prijsverlaging gaat, maar ook om een relatieve. Een tweeliterfles Coca-Cola Regular heeft bijvoorbeeld momenteel dezelfde prijs als een tweeliterfles Coca-Cola Light en Coca-Cola Zero, maar door het vervallen van deze verbruiksbelasting gaat er straks 17 cent af van de Light- en van de Zero-variant.

‘Left-digit effect’

Door de verlaging van de prijzen van de suikervrije dranken krijgen we straks te maken met het zogenaamde ‘left-digit effect’, zoals onderzocht door Thomas and Morwitz. Daaruit blijkt dat een verandering van de linker cijfers van een prijs een groot effect heeft op het aankoopgedrag. Het verschil in aankopen tussen 3,00 euro en 2,99 euro wordt met name gedreven door de verandering van het linker cijfer, van 3 naar 2, en niet door het prijsverschil van 1 cent.

Vergelijkbare effecten zijn te verwachten als gevolg van het opheffen van de verbruiksbelasting. Een fles Coca-Cola van 1,5 liter bijvoorbeeld kost nu 2,04 euro. Na de opheffing zal de prijs van de Light- en Zero-variant uitkomen op 1,91 euro.

En dan hebben we het alleen nog maar over cola en over de supermarkt. Als we kijken naar de hele linie denk ook aan automaten en de horeca dan gaat de maatregel zeker effect hebben. Is het voldoende? Nee, er zijn heel veel effecten waarmee je rekening moet houden en het zal zich niet in een 100 procent resultaat vertalen. Maar het is een goed begin.

Gezonde alternatieven

De volgende stap is het afschaffen van de belasting op aardappelen, groente en fruit. Nu gaat alles van 6 naar 9 procent. Het zou mooi zijn als die toename gebruikt wordt om de verhoging van de gezonde alternatieven af te halen of het tarief te verlagen.

De afschaffing van de verbruiksbelasting is kortom een heel mooi signaal en deze lijn van denken zou in bredere zin uitgerold kunnen worden. Dan kunnen we met z’n allen stappen gaan zetten. Het is mooi om de deur open te zetten in plaats van die dicht te doen, oftewel het gezonde alternatief goedkoper te maken in plaats van het ongezonde duurder.

Prof. dr. ir. Koert van Ittersum is hoogleraar marketing en consumentenwelzijn aan de Rijksuniversiteit Groningen en lid van de Aletta Jacobs School of Public Health en het Centre of Expertise Healthwise in Groningen.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.