Opinie: Het ongelijk van een verongelijkte Baudet

De Algemene Beschouwingen waren geen open debat over visies en standpunten, aldus Hans Siepel in deze krant. Maar betekent dat dan ook dat Thierry Baudet gelijk had in zijn bijdrage aan die beschouwingen? Integendeel.

Het Forum voor Democratie liet de Algemene Beschouwingen grotendeels aan zich voorbij gaan. Fractievoorzitter Baudet had geen zin in de rituele herhaling van zetten waaraan zijn collega’s zich bezondigden. Hij had wel wat beters te doen, namelijk zijn partij voorbereiden op de verkiezingen van Provinciale Staten, zo betoogde hij. Het kwam hem op hoongelach te staan van de andere fracties.

Bestuurscultuur

Hans Siepel geeft Baudet volkomen gelijk (DvhN donderdag 27 september). De Haagse bestuurscultuur is helemaal niet gericht op een open gedachtewisseling. Alles wordt aan de voorkant dichtgetimmerd, uren wordt vergaderd over oneliners, passende metaforen en ingestudeerde grapjes met als hoogste doel publicitaire zichtbaarheid. Vast en zeker, maar betekent dat dan ook dat Baudet gelijk heeft?

Ingestudeerd

Het zou al te makkelijk zijn om er op te wijzen, dat Baudet zich bepaald niet onderscheidt van degenen die hij bekritiseert. Integendeel: het spreekgestoelte betreden in militaire uitrusting, het voordragen van Latijnse geschriften of, zoals tijdens de Algemene Beschouwingen, net doen of je er niet bij hoort, is immers volledig ingestudeerd, draagt niet bij aan een open gedachtewisseling en heeft maar één doel: in beeld komen! Dat lukt hem, voor een partij met twee zetels, heel goed.

Zorgelijk

Maar daarmee is nog niets gezegd over het probleem dat Siepel aan de orde stelt. We herkennen de discussie in de Tweede Kamer kennelijk niet als een bijdrage aan het oplossen van de problemen in Nederland. Het is zorgelijk dat de Tweede Kamer niet meer wordt ervaren als het hart van de democratie en een discussie met het kabinet tot niets lijkt te leiden, zelfs als het draagvlak voor zoiets als de afschaffing van de dividendbelasting zo goed als nul is. Maar hoe kan dat dan?

Consensus

De gedachte achter de representatieve democratie is dat het volk zijn vertegenwoordigers kiest en dat deze parlementariërs in alle rust en wijsheid de staatszaken bespreken. De bedoeling van dat open en inhoudelijke debat is dat er overeenstemming (consensus) wordt bereikt en op die manier besluiten worden genomen die door de meerderheid worden gedeeld. Maar dat is theorie en zelfs een beetje een romantische theorie. Zo gaat het dus ook al lang niet meer.

Democratie

Parlementariërs zijn geen vertegenwoordigers van het volk, maar vooral van hun partij. Politieke partijen stroomlijnen de opvattingen in de samenleving en dat is heel nuttig. Maar elke partij vertegenwoordigt een minderheid en je krijgt pas iets voor elkaar als er een meerderheid kan worden gevormd. Dat is democratie. Dus worden na verkiezingen coalities gesloten en afspraken gemaakt tussen partijen. Niet op elk maatschappelijk vraagstuk afzonderlijk, maar in een algehele uitruil van politieke wensen.

Beslotenheid

Het kwalijke daaraan is dat die uitruil plaatsvindt in de beslotenheid van de kabinetsformatie. Het politieke proces van geven en nemen is aan het zicht onttrokken; alleen de uitkomst van de uitruil zien we terug, namelijk als regeerakkoord. Voor de partijen die dat hebben gesloten is het de meest effectieve manier om hun punten te realiseren; als oppositiepartij was dat nooit gelukt. En wat eenmaal in het akkoord staat, wordt ook uitgevoerd. Dat zorgt voor stabiliteit in het kabinet en dat is van belang, maar voor de oppositie is het dodelijk. Een bres slaan in het opgetrokken bolwerk van afspraken is onbegonnen werk.

Bevrijdend

Daar hoeven we ons niet bij neer te leggen. Het zou helpen als coalitiepartijen ermee ophouden het regeringsbeleid voor vier jaar volledig dicht te timmeren. Dat zou wel eens heel bevrijdend kunnen werken. Belangrijker nog is dat partijen de krachten bundelen door meer naar overeenkomsten te zoeken dan naar verschillen. Wat is eigenlijk het belang van een Partij voor de Dieren naast GroenLinks of van een Forum voor Democratie naast de PVV? Wie de partijprogramma’s naast elkaar legt, zal veel meer overeenkomsten vinden van verschillen.

Wijsneuzerig

Baudet en secondant Hiddema zijn goede en soms ook amusante sprekers die een beetje reuring in de Tweede Kamer brengen, maar redders van de democratie zijn ze niet. Door de nogal wijsneuzerige stijl van opereren, de lange monologen en door zich kunstmatig buiten de gevestigde orde te plaatsen, komt het niet tot een open debat, laat staan overeenstemming. Dat ligt niet zozeer aan de anderen, zoals de verongelijkte Baudet maar blijft herhalen, maar is een gevolg van de eigen, bewust gekozen opstelling.

Mond snoeren

Zo blijven alleen het uitventen van de eigen opvattingen en een opzichtig streven naar publiciteit en macht over. Daar is verder niks op tegen: groter worden is een streven van elke partij. Maar als groter worden vooral tot doel heeft om anderen de mond te snoeren, gaat er iets niet goed. Of zoals Baudet tegen de voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW zei: ‘Als ik straks een grotere partij ben, bent u de eerste die er uit vliegt’. Als dát het type democratie is dat het Forum wil bereiken, dan is de remedie veel erger dan de met zoveel bombarie gesignaleerde kwaal.

Han Warmelink uit Feerwerd is staatsrechtjurist

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.