Opinie: OM liet kans liggen bij blokkeer-Friezen

De actievoerders die vorig jaar de A7 blokkeerden om anti-Zwarte Piet-demonstranten tegen te houden, riskeren een strafblad. Mediation was een beter middel geweest.

Ze blokkeerden de snelweg om anti-Zwarte Piet-demonstranten tegen te houden en nu staan 34 actievoerders voor de strafrechter. Alleen vrijspraak kan voor hen een strafblad voorkomen. Een strafblad betekent dat je tenminste vier jaar lang geen VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) kunt krijgen. Zo kan een minimale taakstraf toch keihard aankomen als een veroordeelde voor zijn/haar werk een VOG nodig heeft.

Maar de belangrijkste vraag is of een strafrechtelijk vonnis iets oplost. Het antwoord is natuurlijk: nee. Als nu 34 mensen veroordeeld worden, gaat men straks met 500 mensen de weg versperren in de wetenschap dat de politie daar niet van terug heeft. En een vonnis zal geestverwanten van deze verdachten vooral motiveren hun ongenoegen, nog nadrukkelijker dan nu al gebeurt, online te ventileren.

Sneller en duurzamer

Binnen het strafrecht kan het ook anders effectiever als het erom gaat recidive te voorkomen. Sneller en duurzamer. Artikel 51h van het Wetboek van Strafvordering geeft bemiddeling tussen slachtoffer en verdachte een plek in het strafproces. Zulke bemiddeling, mediation, in strafzaken is sinds juni vorig jaar ook in Noord-Nederland mogelijk. In mediation kunnen verdachte en slachtoffer afspraken maken over herstel. Maar uiteindelijk beslist de officier van justitie, of de rechter, wat er met de verdachte gebeurt, waarbij wel rekening wordt gehouden met de uitkomst van de mediation.

Uit krantenberichten maak ik op dat de blokkeer-Friezen behalve het veroorzaken van een gevaarlijke situatie op de A7 het verhinderen van een betoging ten laste wordt gelegd. Dat laatste is relevant, want dan zijn er dus ‘slachtoffers’. Dat opent in beginsel de weg naar mediation voor dit deel van de tenlastelegging.

Mildere straffen

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft hier een kans laten liggen, namelijk om in een veel vroeger stadium betrokkenen mediation voor te stellen. Als zij dan tot afspraken waren gekomen, had het OM misschien kunnen besluiten tot een voorwaardelijk sepot en waren de verdachten er zonder strafblad vanaf gekomen. Ook de rechter kan verwijzen naar mediation, mits alle betrokkenen daarmee instemmen. Hoewel een strafblad in dit stadium nauwelijks nog valt te ontlopen, kan het resultaat van mediation de rechter bewegen tot het opleggen van mildere straffen.

De voorman van Kick Out Zwarte Piet, Jerry Afriyie, zegt in een interview in de Leeuwarder Courant van 6 oktober: ,,Als de verdachten met mij in gesprek gaan, komt zeker de helft terug op zijn mening.’’ Hij is bereid tot een gesprek, lijkt dus ook bereid tot mediation met de verdachten. Hij zou dat nu aan de rechter kunnen voorstellen.

Mediation in deze zaak betekent niet dat Kick Out Zwarte Piet en de blokkeer-Friezen het inhoudelijk met elkaar eens moeten worden. Mediation is bedoeld om betrokkenen met elkaar in gesprek te brengen. Of ze iets met elkaar willen afspreken, en zo ja wat, is helemaal aan hen.

Elkaar de ruimte geven

Misschien kunnen ze elkaar vinden in wat Ilja de Winter op Facebook schreef: ,,De Zwarte Piet-discussie is nu al jaren bezig en ik ben van mening dat die moet blijven. De Zwarte Piet-discussie is een traditie geworden en van tradities blijf je af!’’ De tradities van de democratische rechtsstaat. Niet haten, maar praten. Elkaar de ruimte geven een eigen mening te uiten. Tegelijk accepteren dat de vrijheid van jouw vuist eindigt waar de neus van de ander begint.

Een door de rechter opgelegde straf zal zo’n inzicht nooit kunnen bewerkstelligen. Daarom is mediation, zoals blijkt uit onderzoek van onder meer Maastricht University, ook veel effectiever in het voorkomen van recidive dan strafrechtelijke sancties.

Steven de Winter is registermediator bij Mediation Regio Noord.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.