Opinie: Overheidsfalen onder Wiebes verworden tot overheidsoverheersing

Nadat minister Wiebes een succesvol charmeoffensief inzette met de belofte de gaskraan te sluiten, heeft hij de Groningers consequent van hun rechten beroofd.

Op 22 november 2017 sprak minister Wiebes legendarische woorden over de gaswinningsellende in Groningen: „Dit is Nederlands overheidsfalen van on-Nederlandse proporties”. De hele provincie veerde op. Zou er dan nu eindelijk rechtvaardigheid komen? De minister spoorde de regionale bestuurders aan met een toekomstvisie te komen: „Den Haag gaat niet lukraak staal in woningen aanbrengen. Den Haag gaat niet bepalen wat er in Groningen gaat gebeuren.”

In maart van dit jaar breekt er een waar charmeoffensief uit: de minister meldt dat hij de kraan gaat dichtdraaien. Niet direct (al doet hij in interviews wel alsof dat zo is), maar over twaalf jaar, in 2030. Hoera!

Slak

In de maanden daarna is de minister om de haverklap in het Provinciehuis, voor overleg met burgemeesters, de commissaris van de Koning, de Nationaal Coördinator Groningen (NCG), de maatschappelijke stuurgroep en god weet wie nog meer. Besloten besprekingen, Nationaal Bestuurlijk Overleg genaamd, resulteren in een nieuw schadeprotocol. Een nieuw loket ziet het levenslicht: de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen. Het wiel moet daar opnieuw worden uitgevonden ze hebben de snelheid van een slak.

Dan stapt plotseling Hans Alders op als NCG, volgens hemzelf omdat hij buitenspel is gezet. Binnen een maand is hij vervangen door een bestuurder van coalitiegenoot ChristenUnie.

‘On hold’

En alras blijkt dat de zeggenschap toch aan Den Haag vervalt. De versterking wordt, zeer tegen de zin van de regio, ‘on hold’ gezet, de zogenoemde ‘oude schades’ ontvangen een ‘eindbod’ van NAM, en het regent klachten. Maar de minister vindt dat de gedupeerden blij moeten zijn, en noemt NAM ruimhartig. Ondertussen rapporteert de Mijnraad dat Groningen op papier een stuk veiliger is, nu de kraan dicht gaat.

Minimalisering

De volgende akte in dit treurspel is de Wetswijziging Minimalisering Gaswinning, die beter omgedoopt kan worden tot ‘Wetswijziging Minimalisering Rechten van Groningers’. Het veroorzaken van mijnbouwschade in Groningen is geen economisch delict meer, beschermende wetsartikelen worden geschrapt en er komt speciaal voor het Groningenveld en de gasopslag Norg een ‘passende zorgplicht’. Terwijl de ramp nog in volle gang is, worden de spelregels aangepast. Je moet maar durven.

Leegzuigers

In juni sluit Wiebes, die dan al op zijn tandvlees loopt, met Shell en Exxon het ‘Akkoord op Hoofdlijnen’. De belangrijkste onderhandelpartners zijn dus niet de gedupeerden, maar de leegzuigers. En niet de eigen toekomstvisie van de Groningers staat centraal, maar damage control. De oliemaatschappijen stellen als voorwaarde dat de voorgenomen wetgeving ongewijzigd gerealiseerd wordt. Je moet maar durven.

Experiment

Terwijl de wetswijziging in sneltreinvaart door de Tweede Kamer wordt gejast, schrijft minister Wiebes het Wetsvoorstel Instituut Mijnbouwschade, zodat de TCMG uiteindelijk door een zelfstandig bestuursorgaan kan worden vervangen. Welke werkwijze die ZBO zal hanteren, is niet bekend. Eerst de wet, dan de uitwerking het zoveelste experiment. Wel is bekend dat het recht op een contra-expertise verdwijnt. Als u het niet eens bent met de bevindingen van de experts mag u een zienswijze indienen. En als klap op de vuurpijl kunt u, als het aan deze minister ligt, met uw mijnbouwschade niet meer naar de civiele rechter stappen. Alleen de bestuursrechter mag nog een extra oordeel vellen als u het niet met besluiten van de overheid vaste partner-in-crime van Shell en Exxon eens bent.

Ontbrekende Controle

Het reces is voorbij, en hup, daar ligt al weer een volgend plan klaar: de Stichting Woonbedrijf Aardbevingsgebied Groningen. Het wordt saai: alwéér een publiek-private samenwerking tussen overheid en NAM. Het bestuur zal worden benoemd door EZK, en kan ‘onafhankelijk’ besluiten nemen, uiteraard wel binnen de lijnen die de gaswinners in een private overeenkomst hebben uitgezet. Democratische controle: nul komma nul. Je moet maar durven.

Het overheidsfalen is onder leiding van Wiebes verworden tot overheidsoverheersing. Het wingewest is leeggezogen en gedupeerden worden van hun rechten ontdaan.

Yfke Eijgelaar roept alle Groningers op een zienswijze op het ontwerp-winningsbesluit in te dienen. Dat kan via https://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/bureau-energieprojecten/nu-ter-inzage.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.