Opinie: Samenwerking nodig tegen uitwassen internationalisering

De strijd tegen de negatieve gevolgen van de internationalisering van het hoger onderwijs kan alleen gewonnen worden wanneer instellingen gaan samenwerken.

Het was een interessant bericht op 27 december in de Groninger Gezinsbode, een huis-aan-huisblad in de gemeente Groningen. Studenten uit Saoedi-Arabië zitten in de knel door studievertraging. Hun Saoedische overheid heeft de geldkraan ineens dichtgedraaid en wil niet meer de jaarlijkse collegegelden van 32.000 euro betalen. Hoe nu nog de laatste loodjes af te leggen?

Bijzondere combinatie

Het gaat hier om een echo uit het internationaliseringsverleden van de RUG. Toen de voormalige voorzitter van het College van Bestuur Poppema nog als roerganger van het UMCG (tot 2008) optrad, toonde hij zich al even ondernemend als later met zijn inmiddels afgeschoten China-project. Saoedische studenten in het Nederlands opleiden tot basisarts, een bijzondere product-marktcombinatie! Dat het initiatief om Saoediërs voor een Nederlandstalige studie geneeskunde te rekruteren vooral wenkbrauwen deed fronsen, zal ervoor gezorgd hebben dat we sindsdien niet meer van het slagen of falen van dit initiatief hebben gehoord. Tot onlangs dus.

Is dit Saoedi-project ooit geëvalueerd en zijn de resultaten gedeeld met de goegemeenschap van RUG en stad Groningen? Per slot van rekening heeft de toestroom van studenten consequenties voor beide gemeenschappen.

Grenzen

Allerlei perverse, want onbedoelde effecten van de ongebreidelde internationalisering van het hoger onderwijs laten in de universiteitsstad Groningen zien dat de betrokken instellingen RUG en Hanze al lang de grenzen van hun groei hebben bereikt. Dat merken we aan zwaar vervuilde plantsoenen in de zomer, een overvolle en vieze binnenstad, volle bussen, stijgende huur- en huizenprijzen, ongemak in de wijken en een voor lager en middelbaar geschoolden verpeste arbeidsmarkt in detailhandel en horeca. In het hoger onderwijs zelf merken studenten en docenten de gevolgen van de drukte.

Braindrain

Let ook op de schade die de gemakkelijke toegang tot een studie in Nederland voor andere landen heeft. Bijvoorbeeld braindrain: hoog opgeleiden, met name vrouwen, keren niet meer terug naar het land van herkomst. Dichter bij huis: Met name de Duitse arbeidsmarkt wordt er door gefrustreerd. Daar is namelijk het aantal studieplaatsen in het hoger onderwijs per definitie beperkt. Dit past in een systeem waarin opleidingen en arbeidsmarkt nauwkeurig op elkaar worden afgestemd: alleen een selecte groep naar het hoger onderwijs, de rest in het duale systeem naar een opleidingsplaats in een bedrijf. Het is het geheim van de Duitse arbeidsmarkt: proberen te sturen. Er was daar toch al een behoorlijke trek naar het hoger onderwijs. Door de lage drempels van Nederlandse hogere opleidingen raakt die allocatie in Duitsland verder verstoord. Het gebrek aan vakmensen wordt er groter van.

De nieuwe voorzitter van de RUG, Jouke de Vries, toont oog te hebben voor de met internationalisering verbonden problemen en belooft beterschap. Welke handelingsruimte hebben de instellingen?

Selectie

Excessen als Engelstalige psychologie-opleidingen voor vooral Duitse studenten in Maastricht of Groningen behoren tot het ‘laaghangend fruit’. Zij dienen geen enkel algemeen doel, ook niet dat van de Nederlandse arbeidsmarkt en kunnen worden afgeschaft of van een numerus fixus worden voorzien. Over het algemeen ligt het sowieso voor de hand dat alle Nederlandse instellingen van hoger onderwijs scherper aan de poort gaan selecteren. In de praktijk zal dat met name Nederlandse studenten treffen. Het mbo zal er van kunnen profiteren, want de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt zitten met name in de functies waarvoor zij opleiden.

Prisoner’s dilemma

De kans dat de instellingen van hoger onderwijs op de rem gaan staan om de toestroom naar de collegezalen te verminderen lijkt niet groot te zijn. Ze zitten allemaal in hetzelfde bootje vanwege de financieringssystematiek die budgetten toekent naar rato van studentenaantallen. Bij gelijkblijvende bekostiging van het hoger onderwijs door de overheid bepalen marktaandelen of instellingen hun toegekende budgetten kunnen behouden. Er zit voor de nieuwe RUG-baas dus weinig anders op dan de samenwerking met de collegae te zoeken om samen uit dit prisoner’s dilemma te komen.

Herman Blom uit Groningen is socioloog en publicist.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.