Opinie: Steun aan oppositie Syrië bewust risico

Plotseling dringt het door dat Nederland in oorlog is in Syrië. Niet alleen voeren onze F-16’s bombardementen uit, ook bieden we luchtsteun in de grondoorlog.

Het nieuws dat Nederland ook salafistische groepen steunt die een islamitische staat willen oprichten, is al jaren bekend. De namen van de gewraakte groepen die Nieuwsuur deze week bekend heeft gemaakt, staan in openbare stukken die in 2015 al op tafel lagen, toegankelijk voor alle politici. Ook heeft een Nederlandse onderzoekster van de Universiteit van Amsterdam ze nog beschreven. Daar waren weinig geheimen.

Bewuste keuze

De steun aan gewapende oppositie in Syrië was een bewuste keuze van Nederland om de duivel uit te drijven met Beëlzebub. Zoals de Taliban werd gesteund om de Russen uit Afghanistan te jagen, zo koos Nederland ervoor met een internationale coalitie bepaalde oppositiegroepen te helpen in hun strijd tegen Assad.

In Nederland werd met NGO’s en diplomaten om de tafel gezeten, waaronder de afdeling Nationale Veiligheid en Terrorismebestrijding van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Minutieus werden tientallen groeperingen in kaart gebracht, hun leiders, loyaliteiten, coalities en doelstellingen. Wie kun je steunen en wie niet? De naïviteit waarmee over bepaalde gematigde groepen werd gesproken, was soms opmerkelijk. Nergens kon iemand garanderen dat de spullen ook op de goede plek terecht zouden komen, maar dat hoorde bij de risico’s.

Criteria

In de uitzending van Nieuwsuur van maandagavond leek de voormalige Nederlandse gezant voor Syrië, Koos van Dam, geen antwoord te hebben op de vraag welk criterium hij had om een groep als ‘gematigd’ te beschouwen.

Die criteria waren er wel degelijk. De gewapende Syrische oppositiegroepen die steun kregen, selecteerde de Military Operations Command (MOC), geleid door de westerse coalitie in Jordanië en Turkije. Ze waren onderverdeeld in een groep seculieren, een groep gematigde moslims die een islamitische staat wilde en een groep salafistische en jihadistische stromingen. Die laatsten werden ‘gekenmerkt’ door ‘imperialistische islamitische ambities’ om die islamitische ketterijen gewapend te bestrijden.

Willekeurig

Alleen de eerste groep kreeg in principe steun, maar ook uit de groep ‘gematigde’ islamitische groepen werden verscheidene facties geselecteerd. Ze bestreden in alle gevallen IS en Assad. Vaak waren die groepen weer deel van een grotere coalitie waar ook veel radicalere element bijzaten. Kortom, elke vorm van steun kon bij elke willekeurige groep terechtkomen. Uiteindelijk werd het samengesmeed in een groot Zuidelijke Front dat ten strijde moest trekken tegen Assad.

Nieuwsuur noemt een van die groepen, ‘Jabhat al Shamiya’ (Levant Groep). Die stond van meet af aan op de lijst van gematigde groepen die steun kregen vanuit de coalitie. De groep was een veelkoppig monster dat op bepaalde plekken verdween en daarna op andere plekken weer de kop opstak. Er was een gematigde vleugel en een radicale vleugel.

Raadsel

Hoe de Nederlandse regering de Kamer kon toezeggen dat gesteunde groepen niet zouden samenwerken met extremisten blijft een raadsel. Welk deel de auto’s ten slotte in handen kreeg, is niet duidelijk. Het maakt ook niet zo heel veel uit. Uiteindelijk zijn alle groepen die het Zuidelijke Front vormden met elkaar slaags geraakt. Het doel Damascus werd niet gehaald. De meeste seculiere groepen verloren hun steun van de coalitie vrijwel direct na de start. Dus moesten zij bij radicalere groepen steun zoeken en wapens.

Assad moest eerst tegen welke prijs dan ook worden verdreven met hulp van groepen die zich later openlijk lieten steunen door Al Qaieda (Al Nusra). Het medicijn bleek erger dan de kwaal. Maar dat risico is bewust genomen.

Hildebrand Bijleveld is redacteur van de Leeuwarder Courant en was mediadviseur voor projecten in Syrië van 2012 tot 2014.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.