‘Groningen is één groot experiment'

Geoloog Manuel Sintubin uit Leuven volgt de ontwikkelingen rond de aardbevingenin Groningen al jaren. De Belgische hoogleraar verbaast zich over van alles.

Geef de opbrengsten van het gas dat nu nog in de grond zit aan de Groningers. Gewoon, alles, 100 procent. De rest van Nederland heeft de afgelopen decennia ruimschoots genoeg aan het gas verdiend, het is tijd dat Groningen zelf ook eens profiteert en uitgroeit tot een bloeiende provincie.

Een wild en naïef idee? Niet als je het de Belgische geoloog Manuel Sintubin vraagt. De hoogleraar van de KU Leuven verbaast zich over het gemak waarmee Groningers zich neerleggen bij de situatie die door de NAM en het Rijk wordt gecreëerd. Het kan allemaal best anders, aldus de wetenschapper. Sterker nog, het zou juist logisch zijn het heel anders aan te pakken.

Sintubin vertelt zijn verhaal in Loppersum, waar hij onlangs voor het eerst was. Normaal gesproken volgt de hoogleraar de ontwikkelingen in Groningen vanuit zijn woonplaats Leuven, bijna 400 kilometer van Loppersum. Sintubin is hoogleraar geodynamica en doet onderzoek naar het ontstaan van aardbevingen. Hij is niet betrokken bij de aardbevingen in Groningen, maar volgt de ontwikkelingen hier en elders ter wereld op de voet.

Rijkste regio van het land

,,Als Groningen in de Verenigde Staten zou liggen, dan was het de rijkste regio van het land geweest'', zegt Sintubin. Hij vergelijkt Groningen met Oklahoma, de Amerikaanse staat die door olie- en gaswinning en de injectie van afvalwater sinds een aantal jaren wordt getroffen door veel aardbevingen. ,,Oklahoma was arm en heeft door de gaswinning een enorme economische boost gekregen. De staat heeft niet alleen de lasten, maar ook de lusten. Daardoor is de bevolking veel meer bereid om de nadelen te accepteren.''

Een groot verschil met Groningen, aldus Sintubin. ,,Onder Groningen zit een van de grootste gasbellen van de wereld! Het zou de rijkste provincie van Nederland moeten zijn.'' Sintubin vindt het niet meer dan logisch dat de Groningers eens fatsoenlijk worden beloond. Het argument dat Den Haag daar toch nooit mee akkoord gaat, wuift hij weg. ,,Zoiets kan best. Hou een nationaal referendum. Wat vinden de Maastrichters er eigenlijk van? De Nederlanders hebben vijftig jaar van het Groningse gas genoten, wellicht zijn ze best bereid iets terug te geven.''

Onteigenen

De discussie over de aardbevingen gaat veel te weinig over veiligheid van de Groningers, vindt Sintubin. ,,Of je het nu graag hebt of niet, Groningen is een aardbevingsgebied. Er is altijd kans op The Big One. Dat kan binnen een uur zijn, maar ook over honderd jaar. We weten het simpelweg niet. En dus is er geen tijd om te wachten met het herstellen van de zwaarst getroffen huizen.''

Volgens Sintubin is het simpel: de woningen die het meeste risico lopen, moeten direct worden onteigend. ,,Die huizen met die scheuren die in de steigers staan, die storten waarschijnlijk in bij een aardbeving van 4 op de schaal van Richter. In Leuven zouden die ogenblikkelijk onbewoonbaar worden verklaard. Ik kan er niet bij dat dat hier niet gebeurt. Jullie zouden er alles aan moeten doen om ervoor te zorgen dat hier nooit een slachtoffer valt.''

De hoogleraar adviseert een nieuwbouwwijk in de stad Groningen te bouwen met huizen die voldoen aan een aantal seismische standaarden. ,,Duurzaam dus, en modern. Dat kan op heel korte termijn en met minimale aanpassingen. De bewoners van de meest precaire woningen kunnen daar tijdelijk terecht. Vervolgens voer je een debat over erfgoed. Je kijkt naar elk huis en elke schuur en beslist wat je wilt behouden en wat plat kan. Zo gaat het in Californië ook.''

Na dat erfgoeddebat worden de gebouwen gesloopt of verstevigd. ,,En dan heb ik het dus niet over plamuurwerk, maar over alles van binnenuit verstevigen. Dat zijn flinke operaties. Dat is bijvoorbeeld gebeurd met het stadhuis van San Francisco, dat prachtige pand met al die pilaren uit 1912. Je kunt je de kosten voorstellen hè? En als alles dan klaar is, kunnen de bewoners terugkeren in een verstevigd dan wel nieuw huis. Die nieuwbouwwijk die dan overblijft, kan mooi een plek voor jonge gezinnen worden.''

Tasten in het duister

Iedereen, dus ook de NAM en de overheid, zou volgens de Belg eens moeten toegeven dat we nog nauwelijks weten wat er in de ondergrond van Groningen gebeurt. ,,Ook wetenschappers weten nog veel niet'', vertelt Sintubin. ,,Aardbevingen die door mensen worden veroorzaakt zijn nieuw. We zijn het nu aan het ontdekken. Wetenschappelijk gezien is Groningen één groot experiment. We hebben het níet onder controle. De mensen horen dat niet graag, maar het is een gegeven.''

De aardbevingen zijn ook een kans, stelt de Belg. ,,We experimenteren steeds meer met de ondergrond. Aardwarmte, schaliegas. Wat gebeurt er op 3 kilometer diepte als we daar warm water vandaan halen of koud water in pompen? Krijg je dan altijd aardbevingen of is daar iets aan te doen? Het antwoord is: dat weten we niet, dat gaan we de komende tijd eens bekijken. En in dat onderzoek kan Groningen een belangrijke rol spelen.''

Op dit moment gebeurt dat nog veel te weinig, aldus Sintubin. De manier waarop de NAM onderzoek doet, is de hoogleraar een doorn in het oog. ,,Wat heeft de NAM al onderzocht? Ik weet dat niet want niet alles wordt gepubliceerd. De NAM schermt met een internationaal onderzoeksteam dat ermee bezig is. Ik heb daar vraagtekens bij. Als je gedegen onderzoek wil doen, dan heb je de beste wetenschappers nodig. Ik kan je precies vertellen wie er dan in dat onderzoeksteam zouden moeten zitten. Maar bij mijn weten zitten die personen er dus niet in.''

Vanuit ecologisch standpunt is het logisch binnen afzienbare tijd met de gaswinning te stoppen, vindt Sintubin. ,,Gas is een fossiele brandstof. Daar moeten we van af. Nederland is verslaafd aan aardgas. Dat merkte ik vandaag ook weer, ik ben heel Nederland doorgereden, maar buiten Flevoland heb ik geen windmolen gezien. Nederland moet afkicken. Maar nee, er wordt nu gefocust op de gasvelden bij de Waddeneilanden. Dat zou politiek gezien gewoon van de baan moeten. Dat is de toekomst niet meer.''

Sintubin verbaast zich over de NAM die nog altijd spreekt over gaswinning tot 2070. ,,Europa wil in 2050 zo'n 80 tot 95 procent minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. Rond die tijd moet Europa dus bijna vrij van fossiele brandstoffen zijn. En dan rept zo'n oliebedrijf van business as usual tot 2070. Dan verlies je de realiteit uit het oog.''

De grote klap

Groningen moet zich voorbereiden op de aardbevingen, stelt Sintubin. ,,Als hier een aardbeving van 6 op de schaal van Richter plaatsvindt, heb je hoe dan ook een probleem. Dan ligt van alles plat. Punt.''

Neem een voorbeeld aan bewoners van aardbevingsgebieden, adviseert Sintubin. Hij wijst op overlevingspakketten waarmee gezinnen zichzelf minstens 72 uur kunnen bedruipen. ,,En spreken jullie al wel een plek af waar je elkaar na een grote beving treft? Wat als de kinderen op school zitten en de ouders op het werk? Je hebt een plan nodig.''

Sintubin prijst de leerkrachten van sommige basisscholen die zelf het initiatief namen om samen met de kinderen aardbevingsoefeningen te doen. ,,Dat zijn de helden hier. Leraren die zelf nadenken en verantwoordelijkheid nemen. En dan ontstaat er zo hopelijk van onderuit vanzelf een inktvlekreactie.''

Een aardbeving met een kracht van 3 op de schaal van Richter is niet onoverkomelijk, aldus Sintubin. ,,In Californië en in Japan lachen ze daarom. Het zou mooi zijn als de Groningers zich langzamerhand weer veilig gaan voelen.''

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.