Van beethoven naar

Dromen van nieuw MartiniPlaza

Van beethoven naar

Jan Geert Vierkant (49), directeur van MartiniPlaza inGroningen, vraagt van de gemeente 6,6 miljoen euro voor achterstalligonderhoud. Hij droomt tegelijkertijd over een verhuizing en nieuwe zalen. Je moet maar durven.

Aimabel, charmant, een man met flair. Tot eind 2010 succesvol directeur van het Noord Nederlands Orkest (NNO). Knappe man-in-pak met duizend-en-een interesses. Het lijkt of alles hem aan komt waaien. ,,Ik ben me daar niet zo van bewust. Misschien beland je door je instelling of positivisme vanzelf aan de goede kant van de streep. Ik ben wel eens onzeker, maar tot nu toe gaat alles voorspoedig. Daar val ik op terug. Ik raak niet gauw van de leg. Waarom zou het deze keer niet lukken?''

De crisis treft MartiniPlaza hard. Vierkant, die er sinds 3,5 jaar de scepter zwaait, vernieuwde de Springerzaal en investeerde kapitalen in een state of the art keuken voor het gezamenlijke horecabedrijf van MartiniPlaza en de Euroborg. Hij zag plannen voor een Dansacademie, een trainingszaal en een hotel niet doorgaan. Het aantal concerten, beurzen en congressen daalt. Musicals die de kassa's deden rinkelen, zijn uit. De commerciële sector heeft het moeilijk omdat Frans Bauer en Jan Smit geen opvolgers hebben. De horecaomzet daalt navenant. Alleen met cabaret (onder anderen Najib Amhali) loopt de Theaterzaal nog makkelijk vol. De gemeenteraad twijfelt aan een investering in achterstallig onderhoud, hoewel een mogelijke verhuizing naar de achterzijde van het stationsgebied nog zeker tien jaar duurt.

Die plannen prikkelen Vierkant enorm. ,,Ik laat mijn creativiteit graag los op nieuwe mogelijkheden om daar geld te verdienen. Als bezoekers er maar gemakkelijk kunnen komen met de auto, want je kunt niet op treinen en P+R afgaan. De voorgenomen ombouw van het Julianaplein heeft onze zorg. Misschien kunnen ze die nog aanpassen als onze plannen wat verder zijn. Mensen moeten massaal dichtbij kunnen parkeren. En er moet geld voor zijn. Daarom staar ik me er niet te veel blind op, maar er is natuurlijk niets mooiers dan nadenken over nieuwbouw. Dat zou ik het leukste vinden. Blijven we op de huidige plek, dan zetten we onze tanden in het overwinnen van de crisis.''

Een voormalig orkestlid van het NNO vergeleek de verhuizing van Vierkant naar MartiniPlaza met de overstap van Beethoven naar Kabouter Plop. ,,Die vond dat te werelds, iets wat je niet hoort te doen. Ik zie dat niet zo. Ik wil nou eenmaal niet dertig jaar op dezelfde plek zitten. Bij een groter orkest heb je meer budget en ga je wat vaker op tournee, maar uiteindelijk doe je daar hetzelfde. Theater is voor mij een bekende wereld, sport vind ik geweldig en die beurzen en congressen zijn ook leuk om je in te verdiepen. Ik voel me hier thuis.''

Nieuw

Wezenlijke veranderingen verwacht Vierkant niet in een nieuw gebouw. ,,MartiniPlaza zit goed in elkaar. De Middenhal zou een slagje groter en praktischer kunnen. Met een arena en weg te schuiven tribunes voor een vlakke beursvloer. Je moet voor sportevenementen van 4300 naar 6000 bezoekers als je een EK wilt organiseren. Maar in de kern wijkt het niet af. We hebben zo'n zaal nodig voor dansfeesten en popconcerten en als centrale beursruimte. Er staan soms drie podia in. We doen er van alles mee.''

,,Onze congres- annex theaterzaal is met bijna 1600 stoelen groot genoeg, maar heeft meer balkons nodig. Dan zitten bezoekers dichter bij het podium. Dat maakt de zaal geschikt voor toneelproducties die nu niet in Groningen te zien zijn.

Het onderzoek naar een eventueel nieuw te bouwen accommodatie komt de samenwerking tussen MartiniPlaza en De Stadsschouwburg/De Oosterpoort hoe dan ook ten goede, zegt Vierkant. Mensen die zich bezighouden met cultuur-met-een-hoofdletter-C moeten er niet aan denken dat het de C wordt van het commerciële MartiniPlaza. Hij ziet die cultuurverschillen niet zo. ,,Ik heb met het NNO twaalf jaar in De Oosterpoort gewoond. Ik ben van de cultuur. Maar als De Oosterpoort uitverkochte voorstellingen naar MartiniPlaza verplaatst, is dat goed voor pop- en cultuurliefhebbers die er nu niet naartoe kunnen. En als Ilse DeLange hier meer geld oplevert, geef ik dat terug en kan de schouwburg een mooie dansvoorstelling uit Israël halen. Daar zit nu een barrière tussen omdat wij alleen binnen onze eigen gebouwen denken.''

Vierkant wil samenwerken op personeelsgebied, marketing, apparatuur en horeca. Bij de programmering gaat het wat hem betreft alleen om een beperkt aantal grote concerten, opera's en grote toneelproducties. ,,Geen enkel zinnig persoon bouwt nu een theater om daar commercieel geld mee te verdienen. Schouwburg en De Oosterpoort zijn fantastische podia. Daar hoeft niets aan te veranderen. Als voorstellingen daar beter passen dan bij ons is dat prima. Je moet over je eigen schaduw stappen. Wij willen niet eens veel theatervoorstellingen omdat onze zaal beschikbaar moet blijven voor congressen. Daar verdienen we het meest aan.''

Dat wil niet zeggen dat Vierkant vies is van theater. De interactieve voorstelling Baantjer , met telkens een andere afloop, scoorde goed.

Borsato

In november komen Bill Wyman en Mary Wilson en de Ashton Brothers keren ook weer terug. Marco Borsato komt weer naar de Middenhal en in januari zijn liefst 27 voorstellingen van WarHorse geboekt. 43.000 bezoekers kunnen een kaartje voor kopen voor bedragen van 22,50 tot 109 euro. Je moet maar durven. ,,Waanzinnig? Ja, ik ben ook Gronings nuchter: eerst even zien. Maar het is een imposante voorstelling. Die staat vanaf volgende week in Carré, komt in het Holland Festival en Joop van den Ende Producties laat al zijn marketing erop los.''

Aan lef heeft het Vierkant nooit ontbroken. Weinig pas afgestudeerden solliciteren meteen als hoofd marketing. Het leverde hem een baan op bij het Rotterdamse Philharmonisch Orkest. ,,Marketing was in 1989 nog tamelijk raar. Orkesten deden hun ding en zagen wel of er mensen kwamen, gechargeerd gezegd.''

Vierkant zat tijdens zijn studie Kunst en Kunstbeleid in het bestuur van de USVA en de KEI, organiseerde congressen en kamerconcerten. Hij kon hardlopen als de beste en speelde op hoog niveau (bijnaam: Joe Square) basketbal met Groene Uilen en Celeritas in Groningen en bij Delft toen hij in Rotterdam woonde. Alles op basis van intuïtie en gevoel. Het ging fout als een ander zich ermee bemoeide.

,,Als ik in een flow zat, moest ik niet te veel nadenken en luisteren, maar mijn gevoel volgen. Dan kwam het goed. ''

,,Bij het NNO begon ik op m'n 34ste met een tekort van 2 miljoen gulden. Toen zijn we een nieuw publiek en meer eigen inkomsten gaan zoeken. Dat was een soort puzzeltocht waarbij we creatief oplossingen verzonnen. Je moet ook geluk hebben, en een goed gevoel voor de mogelijkheden. Met heel veel mensen praten en luisteren. Mijn ervaring is dat mensen met ideeën wel op je afkomen. Dat sla ik allemaal op, want ik heb heus niet de illusie dat ik alles zelf kan verzinnen.''

Intuïtie en gevoel spelen bij Vierkant een belangrijke rol, maar hij vindt zichzelf wel een cijferman. ,,Alles moet worden onderbouwd. Dat heb ik geleerd bij de colleges bedrijfskunde.''

Politiek

Er komt veel meer politiek aan zijn huidige baan te pas dan Vierkant gewend was. Het orkest kreeg in zijn tijd 6,8 miljoen euro van het rijk. Daar moest hij twee keer per jaar voor naar Den Haag. Voor de 0,6 miljoen die de gemeente in MartiniPlaza steekt, heeft hij veel meer contact met wethouders, raadsleden en ambtenaren.

,,Nou ja, zonder lobby had het NNO nu misschien in Zwolle gezeten met Overijssel als werkgebied erbij, maar als ik roep dat we misschien zouden moeten stoppen met sport omdat dat eigenlijk niet uit kan, heb ik meteen een wethouder op de stoep die vindt dat we daar wel mee door moeten gaan. Ik vind dat wel boeiend, maar ik zie mezelf niet de politiek in gaan. Dat is mij niet direct genoeg. Daarom ben ik ook bij het VSB Fonds vertrokken. Daar had ik een tamelijk relaxte baan als fondsbeheerder. Kwamen allemaal enthousiaste mensen langs met leuke projecten. Daar werd ik jaloers op. Ik wilde ook zelf maken en doen.''

TEKST FRITS POELMAN

FOTO'S JAN BUWALDA EN JAN WILLEM VAN VLIET

menu