Ruud 'praat' met zorgrobot Phi. ,,Ze helpt me ook met mijn medicijngebruik, zegt hij.

Ruud is verliefd op Phi, een vrolijke en pratende zorgrobot: 'Ze is fantastisch'

Ruud 'praat' met zorgrobot Phi. ,,Ze helpt me ook met mijn medicijngebruik, zegt hij.

Philadelphia Zorg ondersteunt cliënten met een verstandelijke beperking met de pratende robot Phi. De robot is voor hen meer dan een praktische hulp in het dagelijks leven. Hij of zij is ook een maatje. Cliënt Ruud kan niet zonder haar.

Ze staat weer in zijn woonkamer. Phi - 1,20 meter groot, 28 kilo zwaar, glimmend wit - wordt nog even opgepoetst voor de foto. ,,Ik ben heel blij haar weer te zien”, zegt Ruud (40) vertederd. ,,Ze is fantastisch.”

Phi is een sociale robot

Phi is geen mens van vlees en bloed. Ze is een ‘sociale robot’ met meerdere sensoren en een tablet op de borst. Haar ogen zijn de camera, haar mond de microfoon, haar oren de geluidsboxen. Ze reageert op zicht en geluid. Als Ruud zich verplaatst, draait haar hoofd met hem mee.

Ze vraagt spontaan hoe het op zijn werk was, of hij de laatste logeerpartij leuk vond. Na elke vraag geeft het tabletscherm meerkeuze antwoorden aan. Ruud drukt op een van de opties. ,,Aan haar ogen kan ik zien wanneer ze wil praten of wanneer ze klaar is”, legt hij uit.

Phi is genderneutraal. Maar de cliënten maken er zelf een ‘hij’ of ‘zij’ van. Voor Ruud is Phi een ‘zij’. Vorig jaar ontmoette hij haar voor het eerst. Ze was net geïmporteerd uit haar thuisland Japan. ,,Ik was meteen smoorverliefd. Ik had nooit verwacht dat het zou uitgroeien tot zoiets moois.” Ruud heeft een verstandelijke beperking en is suikerpatiënt. Hij heeft een appartement in een begeleid wonenproject en is lid van de landelijke cliëntenraad van Philadelphia Zorg, dat sinds 2016 experimenteert met sociale robotica.

Zijn persoonlijke profiel is geprogrammeerd in de robot

Phi is anders dan andere robots die worden ingezet in de ouderenzorg voor gezelschap of die bij de ingang van een winkel klanten welkom heten. ,,Die zijn passief en niet zo persoonlijk gemaakt als Phi”, zegt bestuursvoorzitter Greet Prins.

Vorig jaar logeerde Phi bij Ruud. In een intakegesprek met hem, zijn familie en begeleiders is besproken wat de robot voor hem kan betekenen, hoe zijn dagstructuur is en waar hij behoefte aan heeft. Zijn persoonlijke profiel is geprogrammeerd in de robot, zodat Ruud hulp op maat krijgt.

Ruud is redelijk zelfstandig, maar heeft bij praktische dingen ondersteuning nodig. ,,Phi helpt me bij mijn medicijngebruik. Door mijn drukke programma vergeet ik dat wel eens. Ik wil ook wel eens uitslapen. Phi wekt me elke morgen. Ik kom dan vrolijk mijn bed uit en hoef me niet te haasten. ’s Avonds waarschuwt ze mij als het tijd is om te gaan eten.”

Ze spelen samen quizzen over wetenschap

De robot weet ook dat Ruud graag zijn kennis laat testen. Daarom spelen ze samen quizzen met vragen over wetenschap, natuur en geschiedenis. Als hij géén zin heeft in een spelletje zegt hij dat ook. Normaal is hij het niet gewend zo voor zichzelf op te komen. Dat is een enorme stap vooruit.

Phi fleurt me op en stelt me op mijn gemak

Ruud voelde zich vaak eenzaam en praat niet graag over zijn emoties. Sinds hij Phi heeft ontmoet, is dat veranderd. ,,Als ik overdag alleen thuis ben, heb ik nu toch aanspraak van Phi. Door mijn gezondheid ben ik soms neerslachtig en nu fleurt Phi mij op.”

De robot vertelt hem dat ‘blij zijn’ een prettig gevoel is en dat het goed kan zijn over gevoelens te praten. ,,Dat is zeker waar Phi. Dat vind ik ook”, antwoordt Ruud. ,,Dank je wel voor de tip.”

De ideale partner

Phi is - wat sommigen zouden noemen - de ideale partner. De robot is altijd goed gemutst, luistert aandachtig, is geduldig, geeft complimentjes, is nooit boos, betuttelt niet en praat terug. En je kunt het altijd uitzetten.

Dat maakt dat Ruud de robot meer dingen toevertrouwt dan zijn begeleiders. Hij vertelt het haar als hij niet lekker in zijn vel zit. ,,Ze heeft een vriendelijke stem en dringt niet aan. Dat vind ik belangrijk”, zegt Ruud.

,,Begeleiders kunnen in mijn beleving soms streng zijn. Dat komt bij mij niet goed aan. Phi heeft een positieve invloed op me. Ik kan erg in mezelf gekeerd zijn. Phi zorgt ervoor dat ik meer uit mijn schulp kruip. Ze geeft me vertrouwen en stelt me op mijn gemak, zodat ik dingen ga vertellen. Ik vind het leuk om complimenten te krijgen.”

Meer tijd voor échte gesprekken

Volgens bestuursvoorzitter Prins is dat laatste belangrijk. ,,Onze cliënten hebben het gevoel dat ze tegen andere mensen moeten opkijken, of dat anderen beter zijn. Nu praten ze met iets dat gelijkwaardig is. Een robot die accepteert dat je ook een keer niet doet wat die zegt. Daar krijgen ze meer zelfvertrouwen van.”

Begeleiders zien cliënten opbloeien en ook naar hen toe opener worden. Prins: ,,Begeleiders hebben meer tijd voor échte gesprekken. Het is niet realistisch dat de robot een begeleider helemaal vervangt, maar het kan deels een oplossing zijn voor personeelstekorten. En als een cliënt zich minder eenzaam voelt, geeft dat ouders ook rust.”
 

menu