Longartst Leon van den Toorn toont de beschadigingen op de longen van iemand die een coronainfectie heeft gehad.

Longarts waarschuwt voor blijvende schade door coronainfectie: Sommigen kunnen geen 2 meter meer lopen

Longartst Leon van den Toorn toont de beschadigingen op de longen van iemand die een coronainfectie heeft gehad. Foto: Marco De Swart

Patiënten onderschatten vaak de ernst van een coronainfectie. Dat ondervindt de voorzitter van de landelijke longartsen vereniging Leon van den Toorn. ,,Als ik ze vertel hoe ernstig de longen eruit zien, zie ik angst in hun ogen.’’

Met gehaaste tred loopt longarts Leon van den Toorn door de lange, hoge gangen van het Rotterdamse Erasmus MC. Op blauwe, suède schoenen beent hij naar de longafdeling op de vierde verdieping, waar hij op twee grote schermen de dramatische schade laat zien die corona kan aanrichten in de longen.

Longen krimpen, weefsel wordt stugger

Waar bij een longfoto van een gezond persoon de longen grijzig en egaal zijn, is bij een ex-coronapatiënt in beide longen een dikke rand met allemaal witte strepen te zien. ,,Wat je hier ziet lijkt bijna een honingraat’’, zegt hij, terwijl hij met een pointer de littekens aan de randen van de longen aanwijst.

,,Er ontstaat een soort littekenvorming, dat noemen we longfibrose. De longen krimpen en het longweefsel wordt stugger, waardoor het moeilijker is om voldoende zuurstof binnen te krijgen.’’

Een dubbeltje op zijn kant

Mensen die opgenomen worden wegens een corona-infectie beseffen volgens hem vaak niet hoe ernstig de situatie is. ,,Mensen zeggen dan: het gaat wel, terwijl jij net een foto hebt gezien waarvan je denkt: het gaat helemaal niet! Als ik dan vertel hoe ernstig het beeld van de longen eruitziet, zie ik angst in de ogen: word ik er ook zo één op de ic?’’

Volgens Van den Toorn is het dan een dubbeltje op zijn kant. ,,Óf de patiënt herstelt geleidelijk óf het gaat na een aantal dagen alsnog mis. Ook hebben we in de afgelopen maanden gezien dat deze patiënten vaak long-embolieën krijgen, dat is stolselvorming in de longvaten. Dit maakt de prognose nog onzekerder. Als er maar een bezoeker per dag mag komen en mensen bijvoorbeeld meer kinderen hebben, is dat vreselijk. We denken dat ook dat dit het herstel niet ten goede komt. Er zijn mensen die nog twee van hun kinderen hebben gezien en de rest niet. Dat is rampzalig.’’

Met zuurstof naar huis

Degenen die corona hebben overleefd, onderschatten volgens hem ook vaak het blijvende letsel dat het virus kan veroorzaken. ,,Patiënten die de ic-opname hebben doorstaan, gaan na een herstelperiode op de verpleegafdeling, regelmatig met zuurstof naar huis.’’ Dat betekent 24 uur per dag aan een kastje en permanent een slangetje in hun neus.

,,Misschien kun je niet naar huis, maar moet je naar een verpleeghuis of een revalidatiekliniek. De grootste groep zijn zestigplussers, maar er zitten ook jongeren tussen. We werken hiervoor nauw samen met revalidatieartsen uit de centra voor longrevalidatie, daarvan zijn er vijf in Nederland.’’

Tot mogelijk duizenden mensen met blijvend letsel

Hoeveel mensen houden er permanente problemen aan over? ,,Als je een schatting moet maken, kom je er wellicht op uit dat er honderden tot mogelijk duizenden mensen in Nederland zullen zijn die door corona kampen met blijvend letsel aan de longen. Van de mensen die de ic hebben overleefd gaat vrijwel 100 procent met restschade naar huis.’’

,,Van andere coronavirussen zoals SARS en MERS weten we dat ongeveer de helft van de mensen die in het ziekenhuis lag – maar niet op de ic – langdurig tot permanent longafwijkingen houdt. Daarom is het belangrijk dat we bij corona alle patiënten die ontslagen worden uit het ziekenhuis zo goed mogelijk en op dezelfde manier volgen met bijvoorbeeld longfunctieonderzoek en foto’s. Dan kunnen we over ongeveer een halfjaar zeggen wat er nu echt is overgebleven van de longschade.’’

Soms tot helft longinhoud minder

Hoe zit het met de groep mensen die thuis corona doormaakten? ,,Als je minder ernstige klachten had, een aantal dagen snotteren, hoesten en koorts, zul je zeer waarschijnlijk geen restschade overhouden. Maar we moeten ook bij deze groep bedacht zijn op aanhoudende klachten. We hebben nu geen idee hoe groot die groep is.’’

,,Als je zes weken na het begin van coronaklachten nog altijd niet goed de trap op kunt, is dat een reden voor verder onderzoek bij de longarts. Als je een stukje longinhoud verliest, wil dat niet zeggen dat je meteen een kasplantje bent. Maar in de ernstigste gevallen kunnen mensen nog geen 2 meter lopen, en dan zijn ze al kortademig. In sommige gevallen kan het de helft van de longinhoud schelen en wordt nog maar een derde van de zuurstof opgenomen.’’

Patiënten goed volgen

Wat is het gevaar als je met klachten rond blijft lopen? ,,Mensen met een doorgemaakte corona-infectie moeten goed worden gevolgd om te zien of het herstel wel volledig is. De longarts kan met aanvullend onderzoek een inschatting maken van de aard van de problemen, de behandelingsopties en bij ernstige gevallen de noodzaak voor extra zuurstof. Een laag zuurstofgehalte is schadelijk voor het lichaam. De bloedvaten gaan dan samenknijpen en dan kun je ook schade aan je hart krijgen.’’

Wat kun je aan een slechte longfunctie doen? ,,We kunnen als specialisten niet alles, want we noemen het niet voor niets permanente schade bij longfibrose. Maar we kunnen wel veel doen. Mogelijk met fibroseremmers, die worden al jaren gebruikt voor andere vormen van longfibrose. Met een revalidatietraject kun je de conditie en spierfunctie weer opbouwen. Je moet per patiënt bekijken wat voor hem of haar de beste opties zijn qua behandeling en begeleiding. Hoe dan ook moeten we de patiënten die corona hebben gehad niet in de steek laten.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Coronavirus
menu