‘Arrestatie van Abdeslam lokte nieuwe terreuraanslagen uit’

Terroristen sloegen keihard toe, onder de neus van iedereen die aanslagen trachtte te voorkomen. Er werd rekening mee gehouden dat het mis zou gaan. ‘De arrestatie van Abdeslam heeft dit teweeggebracht.’

De Belgische jihadexpert Pieter van Ostayen kan maar één conclusie trekken. De aanslagen van dinsdag, zo vlak bij zijn thuisbasis Mechelen, moeten onlosmakelijk verbonden zijn met de aanhouding van Salah Abdeslam. Vrijdag werd de terrorist gearresteerd vanwege zijn rol in de aanslagen in Parijs. ,,Waarschijnlijk lag er al een plan voor aanslagen. Het kan zijn dat het nu versneld is uitgevoerd, uit angst dat Abdeslam informatie zou geven.’’

In het nauw gedreven

Als Abdeslam zou gaan praten, krijgen veiligheidsdiensten en politie een schat aan informatie in de schoot geworpen; over de ingenieurs van de aanslagen in Parijs, de wapens die ze tot hun beschikking hebben, eventuele aansturing vanuit het kalifaat en, niet in de laatste plaats, het netwerk dat ook Abdeslam geholpen moet hebben zich maar liefst 126 dagen schuil te houden.

Er moeten mensen zijn geweest die zich in het nauw gedreven voelden. Maar wie? Van Ostayen: ,,Nu dit is gebeurd zonder dat we het doorhadden, blijkt in elk geval hoeveel we niet weten.’’

Het is nogal een uitspraak uit de mond van een man die Belgische jihadisten nauwgezet volgt en contact met hen onderhoudt. Zelfs veiligheidsdiensten willen graag op de hoogte blijven van de kennis die hij vergaart. Gisteren bracht Van Ostayen de informatie uit zijn nauwgezet bijgehouden statistieken naar buiten: vanuit Brussel vertrokken maar liefst 124 Belgen naar het kalifaat.

Niet op de radar

Radicalisme is overal, en zeker in Brussel, zegt ook Mark Singleton van het International Centre for Counter Terrorism. ,,We weten dat daar een netwerk is dat middelen heeft voor een aanslag zoals in Parijs. Maar hoe groot dat netwerk is, is onduidelijk.’’

Tegelijkertijd is wel duidelijk dat er in België veel is misgegaan bij het bestrijden van jihadisme. De achterstandswijken waar deze radicale stroming welig tiert, zoals Molenbeek, verschenen lang niet op de radar van de politiek. Dat gebeurde niet toen jongeren verenigd in Sharia4Belgium luidkeels van zich lieten horen en pleitten voor de invoering van de islamitische wetgeving. Het bleef in eerste instantie zelfs buiten beeld toen jongeren vertrokken om in Syrië te gaan vechten.

Singleton: ,,De Belgen liggen al langer onder vuur, omdat ze niet in de haarvaten van de samenleving zouden zitten.’’ De daders van de aanslagen in Parijs kwamen uit het Brusselse Molenbeek, net als Abdeslam. Nu wordt er gewerkt aan verbeteringen, maar mist de politie de ingangen in bijvoorbeeld Molenbeek om echt goed informatie te kunnen verzamelen. Het kost tijd om dat te veranderen, zegt Singleton. ,,Dat geldt ook voor de Fransen, waar na de aanslagen in Parijs fors wordt geïnvesteerd in leger en politie. Er gaat zeker een jaar overheen voordat je daar de effecten van ziet.’’

Waar een wil is, is een weg

Het is overigens niet zo dat de veiligheidsdiensten hebben gefaald, nu het vlak na de arrestatie van Abdeslam zo misging. ,,Een aanslag als deze is gemakkelijk te plannen buiten het zicht van veiligheidsdiensten. Je hoeft alleen af te spreken wie wanneer op welke plek moet zijn.’’ En dat gebeurt niet via een telefoongesprek, zoals bij Abdeslam, die pizza’s bestelde waardoor zijn schuilplaats werd ontdekt.

Wel wordt in het geniep informatie uitgewisseld via versleutelde chats, zoals via de app Telegram, waar gekozen kan worden voor een ‘geheime chat’. Verder zijn bommen eenvoudig te maken, zeker met behulp van kennis die is opgedaan in het kalifaat. En, benadrukt Singleton: ,,Zelfs in de meest vergevorderde politiestaat kunnen nog aanslagen voorkomen.’’ Want waar een wil is, is een weg.

menu