‘Kunst is het allerbelangrijkst’

Actie Tinkebell neemt voortouw in lobby om fiscaal voordeel

Normaal gesproken maakt Tinkebell kunst om de wereld te redden. Dat moet even wachten, eerst moeten de kunsten worden gered. ‘Wij, de kunstsector, hebben een bijzonder slechte lobby.’

Jan Pieter Ekker

In aanloop naar de komende verkiezingen was Tinkebell bezig een boek te schrijven, Wij van WC-eend getiteld, over het belang en de impact van kunst, bezien vanuit de kunsten. Aanleiding waren de draconische bezuinigingen van staatssecretaris Halbe Zijlstra in 2011 en hoe de kunstwereld daar destijds op reageerde. „Er is toen door de sector een reclamebureau ingehuurd, dat adviseerde om te gaan schreeuwen op een plein. Daarna is er nog een Mars der Beschaving georganiseerd. Dat was ons weerwoord; daarmee hebben we wat mij betreft laten zien dat we de bezuinigingen verdienden.”

„Er kwam geen weerwoord uit de sector en dat voelen we tien jaar later nog steeds. Dat irriteerde me in toenemende mate, en daarom was ik bezig met een boek. Ik dacht: laat ik dan maar eens opschrijven waarom het belangrijk is dat we bestaan. Niet alleen waarom het belangrijk is, maar waarom kunst het allerbelangrijkste is; dat alles begint bij kunst.”

En toen kwam de coronacrisis.

„Inderdaad. Ik was doordrongen van het feit dat wij als sector een bijzonder slechte lobby hebben, zelden eensgezind zijn en daardoor niet in staat zijn om te communiceren waarom het belangrijk is dat we bestaan. En ik zag een minister die uitspraken deed die niet de urgentie uitstraalden die ik zou wensen. Ik heb haar toen een mail gestuurd. En bedacht me toen dat iedereen die ertoe doet in de culturele sector, in de politiek en in de media, in mijn adresboek staat. Waarom zet ik die niet even bij elkaar in een appgroep, dacht ik vervolgens, zodat we kunnen overleggen en samen kunnen optrekken? We hebben nu eenmaal geen trekkers, dus we moeten het met woorden doen.”

Het kamerdebat over de 300 miljoen euro steun van minister Van Engelshoven volgde u vorige week live met uw appgroep.

„Er is normaal gesproken nauwelijks contact tussen de woordvoerders van alle politieke partijen en de makers zelf. Terwijl daar aan beide zijden wel behoefte aan is. Want het is win-win. Ik zat met iedereen te appen tijdens het debat. Ik heb ook nog een politicus toegevoegd tijdens het debat. Er zijn ook politici die liever buiten de groep om op de hoogte willen worden gehouden, nou, dan doe ik dat op die manier.”

Hoe slaagt u erin om namens iedereen met één mond te spreken? Iedereen heeft toch een ander belang?

„Iedereen zit in een net iets andere situatie, maar er is wel degelijk een gemeenschappelijk belang, namelijk dat er in ons wordt geïnvesteerd. Daar ligt onze focus dus op. Als je campagne voert, moet je één doel hebben. Dan kan iedereen zijn eigen verhaal vertellen én het gedeelde belang herhalen. In dit geval is dat het aanmoedigen van investeren in kunst en cultuur. Sectorbreed, dus niet alleen beeldende kunst, maar ook muziek, dans, theater, whatever. En voor veel mensen is het een grote aanmoediging als dat fiscaal aantrekkelijk is.”

Is het effectief?

„Er is heel goed naar ons geluisterd; de vraag om fiscaal voordeel werd breed gedragen. Daar hebben de media ook een belangrijke rol bij gespeeld. In bijna alle kranten en actualiteitenprogramma’s gaat het al weken over het belang van kunst en cultuur, en dat komt voor een belangrijk deel voort uit deze groep. En een bericht in de ene krant leidt weer tot aandacht in een actualiteitenrubriek, tot ingezonden brieven en onlinereacties; zo wordt een idee groter en groter en wordt het steeds breder gedragen.”

En nu?

„De minister overlegt nu met haar collega’s van Economische Zaken en Financiën om te kijken wat er mogelijk is. Morgen worden alle ingediende moties behandeld, dus het is zaak dat wij een beetje druk op de ketel houden. Om duidelijk te maken dat de hele sector dit wil, dat het breed wordt gedragen. Dat is bijzonder; ik kan me eigenlijk niet herinneren dat we het als sector ooit over iets eens zijn geweest.”

Hoe gaan die fiscale maatregelen effect sorteren?

„Daarvoor moeten we de mensen in het land een beetje opvoeden en ze aansporen om in kunst te investeren. Er zijn nu zoveel gratis optredens, in binnentuinen en online; betaal de makers voor wat ze doen. Dat is wel het minste wat je kunt doen als je van kunst en cultuur geniet. Afgelopen weekeinde hebben we de hashtag #kunstgekocht gelanceerd, om mensen aan te moedigen en als handleiding waar en hoe je kunst kunt kopen. Het zou mooi zijn als die viral gaat.”

Hebt u eigenlijk antwoord gekregen van de minister?

„Jazeker. Uit haar mail sprak empathie en medeleven, maar verder verwees ze me door naar de regelingen voor zzp’ers. Maar ik twijfel over de bijstand. Ik heb het nodig, want ik moet de huur betalen, maar ik voel een enorme afkeer. Ik wil helemaal geen geld krijgen, ik wil zelf mijn geld verdienen. Dat heb ik altijd gedaan. Daarom is het belangrijk dat mensen mijn werk kopen. En een belastingmaatregel kan daarbij helpen. Ik heb geprobeerd een aanvraag te doen bij het snelloket van het Amsterdams Fond voor de Kunst. Dat was geen prettige ervaring. Ik ben een dag of wat bezig geweest met mijn aanvraag, zat stipt om 9 uur ’s ochtends klaar om ’m in te dienen, en kreeg direct bericht dat er al te veel aanvragen waren en de mijne dus niet in behandeling kon worden genomen. Dat is niemands schuld, maar het laat wel zien hoe schrijnend de situatie is.”

Hebt u geen lijntjes in Amsterdam?

„Ja, maar de gemeenteraad zit ook met de handen in het haar. Ik weet dat wethouder Touria Meliani heel erg haar best doet, maar ook zij kan niet toveren. Daarom: als je mensen aanmoedigt om in kunst te investeren, zijn wij minder afhankelijk van support van de overheid. Dan kunnen wij zelf ons geld verdienen.”

→ Kunstenaar Tinkebell: ‘Iedereen die ertoe doet in de culturele sector, politiek en media staat in mijn adresboek. Waarom zet ik die niet even bij elkaar in een appgroep, dacht ik.’foto Bente Maria Hilkens

‘We moeten de mensen in het land een beetje opvoeden en ze aansporen om in kunst te investeren’

AMSTERDAM

menu