Exterieur The Ark La Biomista Zwartberg.

La biomista: als het Rensenpark, maar dan anders (want in Belgisch Limburg)

Exterieur The Ark La Biomista Zwartberg. Foto DVHN

Wat te doen met een voormalige dierentuin in een industrieel gebied waar ooit brandstof werd gewonnen? In Genk, in de Belgische provincie Limburg, hebben ze er een kunstenaar op losgelaten.

Voor Emmenaren zal het het een wonderlijke ervaring zijn. In de auto stappen, iets meer dan drie uur rijden en dan bij aankomst in een plaats met zo’n 60.000 inwoners een voormalige dierentuin aantreffen waar een nieuwe culturele bestemming aan is gegeven. In een gebied waar vroeger op grote schaal brandstof werd gewonnen. Geen turf weliswaar, maar kolen. Waarna het verval begon.

Deze zomer opende in Genk – want daar zijn we aanbeland – een twaalf hectares tellend kunstpark met de naam La biomista. Waar in Emmen twee jaar geleden iets vergelijkbaar gebeurde en in het Rensenpark tegenwoordig verschillende culturele ondernemers tot zover de schatkist van de gemeente diep is hun gang mogen gaan, is in Belgisch Limburg voor de straffe hand van één kunstenaar gekozen: Koen Vanmechelen.

loading

Als kunstenaar is Vanmechelen (1965) niet voor een gat te vangen. Hij is zeer productief, beoefent verschillende disciplines en haalt zijn inspiratie overal vandaan: heden, verleden en toekomst, Europa, Afrika en het heelal, dieren, planten en mensen. De esthetica van zijn installaties en beelden roept kunstenaars als Jeff Koons en Damien Hirst in herinnering. Verschil met deze materialisten is dat hij geïnteresseerd is in bioculturele diversiteit en identiteit.

Het park bij Genk, een plaats die net als Emmen na de Tweede Wereldoorlog een forse groeispurt heeft doorgemaakt, oogt zeer strak en aangeharkt. Kosten noch moeite zijn gespaard om het terrein een nieuw gezicht te geven. Daar zit overheidsbeleid achter: ‘La biomista is voor Genk een belangrijke schakel voor verdere ontwikkeling en moet de stad en de wereld injecteren met nieuwe ideeën en projecten.

Van het verleden is slechts een pand overgebleven, de gerestaureerde Villa Opundi. In de voormalige woning van de directeur van de mijn en zoo zijn nu beelden en installaties van Vanmechelen te zien.

loading

Nog opvallender is het tweede gebouw, The battery. De Zwitserse architect Mario Botta ontwierp voor La biomista een rechthoekige kolos waarvan alleen de begane grond voor het publiek toegankelijk is en waar eveneens beelden en installatie van Vanmechelen zijn te zien. De ruimten daarboven dienen als atelier voor de kunstenaar. In het midden van The battery is een kooi voor een levende adelaar gebouwd.

Over het terrein loopt een pad uit de tijd van de dierentuin. Het voert langs kleinere installaties die de opvattingen van Vanmechelen tot uiting brengen. Het leidt onder meer naar Cosmogolem , een bijna tien meter hoog uit marmer opgebouwd beeld dat van voren oogt als een Paaseilandenkop, er van achteren uitziet een folly, maar is bedoeld als symbool voor kinderenrechten. Verderop, buiten het park, bestaat de horizon uit gebouwen die herinneren aan de tijd dat onder de dierentuin steenkool werd gewonnen.


loading

Hoewel van de oorspronkelijke dierenverblijven vrijwel niets is overgebleven – de zoo sloot eind jaren negentig – leeft de dierentuin nog wel degelijk voort. Op aanwijzingen van Vanmechelen is een select aantal dieren teruggekeerd, waaronder lama’s, dromedarissen, emoes en vooral pluimvee, zoals struisvogels en kippen. Ze vervullen een sleutelrol in het oeuvre van Vanmechelen. Het ei is er voortdurend bij, als symbool voor oorsprong, kringloop en leven.

Wonderlijk gebouw is ook het Labovo, een paviljoen van beton, ontworpen door architectenbureau Van Belle en Medina. Het is bedoeld als laboratorium en als plek voor dierenverzorging, als overdekt amfitheater, als sanitair en als ‘polyvalente ruimte voor activiteiten en educatie’. Op moment van bezoek stond er een installatie: een boek onder glas waarin het DNA en diversiteit in Vanmechelens werk centraal staan. Tegenover het Labovo ligt Nomadland, een nog te ontwikkelen terrein voor volkstuintjes, picknickplekken en evenementen. Daarna leidt het pad terug naar The battery.

loading

Dat de nieuwe bestemming van de voormalige dierentuin in handen is gelegd van een kunstenaar heeft het concept en de uitstraling van La biomista beslist goed gedaan. Maar er kleeft ook een nadeel aan. De ideeën en kunst van Vanmechelen zijn overal, op het messiaanse af. Daarnaast heeft het horecaloze kunstpark ook iets elitairs. Liefhebbers van hedendaagse kunst zullen het wellicht prachtig vinden. Het grote publiek zal er een drempel voor over moeten en om te beginnen een entreebewijs kopen. Dat is in Emmen wel even anders.

www.labiomista.be

menu