Analyse: Experimenteerregio zonder lab

Dat volgens de Raad voor Cultuur zes van de acht cultuurinstellingen in het Noorden steun verdienen, lijkt mooi. Op langere termijn is het zorgelijk.

Als je met een scheepje de zee wilt oversteken en bij aankomst aan wal blijkt een kwart van de bemanning overboord geslagen, hoe blij mag je dan zijn?

Bij zes cultuurinstellingen in Friesland en Groningen ging deze week de vlag uit. Volgens de Raad voor Cultuur, het adviesorgaan van minister Jet Bussemaker, verdienen ze een plek in de basisinfrastructuur (BIS), de eredivisie van het nieuwe kunstenplan.

Naast de zes fortuinlijken – NNO, NNT, Het Houten Huis, Tryater, Oerol en Princessehof – zijn twee instellingen door de cultuurraad afgeserveerd: productiehuis Grand Futura in de stad Groningen en de rondreizende fotomanifestatie Noorderlicht. Laat nu juist deze twee bedoeld zijn om het Noorden iets te bieden wat te weinig wordt geboden.

Gevoelige tik

Met het negatieve advies over Noorderlicht, nota bene in de week dat in Museum Belvédère een nieuwe tentoonstelling opent, wordt een gevoelige tik uitgedeeld. Volgens de raad is de manier waarop in deze regio de documentaire, experimentele en kunstzinnige fotografie wordt gepresenteerd het rijksgeld niet waard. Daarmee wordt impliciet iets gezegd over het functioneren van de sector beeldende kunst in het Noorden.

Het zijn vooral de podiumkunsten die rijkssteun verdienen, blijkt uit de adviezen. Als het aan de cultuurraad ligt, krijgt het Noord Nederlands Orkest (NNO) de komende jaren het meeste geld, ruim 6 miljoen euro. Met reden: afgaand op de beoordeling is het NNO een van de best functionerende orkesten van Nederland, zowel artistiek als organisatorisch. En dat verhoudingsgewijs voor weinig geld. De raad constateert dat de lagere overheden in het Noorden best wat meer mogen over hebben voor hun succesvolle orkest.

Binnen de podiumkunsten is het evenwel het theater dat het meeste geld krijgt, met het Noord Nederlands Toneel (NNT) als koploper: 2.670.000 euro. Net als het NNO krijgt het NNT veel lof toegezwaaid. De raad roemt de ‘unieke positie van het toekomstig interdisciplinair gezelschap’, spreekt van ‘visueel sterke producties’ en ‘een grote maatschappelijke betrokkenheid’. Tegelijkertijd zijn er zorgen, vooral als het gaat om het begeleiden van jong talent.

Talentontwikkeling

Het woord talentontwikkeling keert terug in het negatieve advies over Grand Futura. Het nieuwe productiehuis is bedoeld als vrijplaats voor (muziek)theater en dans, maar heeft volgens de raad geen idee hoe het talent ontwikkeld moet worden. Dat is een pijnlijke constatering, Vooral ook omdat voor Grand Futura een belangrijke rol is weggelegd binnen We The North, het plan waarmee de vier grote steden, de drie provincies en de grote cultuurinstellingen gezamenlijk dingen naar een landelijke status als experimenteerregio.

Zoals het er nu voorligt, beschikt de beoogde experimenteerregio straks niet over een laboratorium voor experiment en vernieuwing. Terwijl buiten kijf staat dat Noord-Nederland ruimte voor experiment en vernieuwing hard nodig heeft. In een gebied waar jongeren wegtrekken of slechts tijdelijk willen wonen, waar 50-plussers de dienst uitmaken, waar krimp de toekomst is, zijn innovaties van groot belang.

Binnen de kunsten geldt dat niet alleen voor het NNT, waar talent volgens de Raad voor Cultuur de weg naar de grote zaal onvoldoende weet te vinden. Vernieuwing en experiment zijn ook op andere plekken en andere manieren noodzakelijk. Bij Noorderlicht bijvoorbeeld, dat volgens de raad ‘ontwikkelingen binnen de fotografie onvoldoende volgt en oppakt’. Maar ook bij festival Oerol, dat te maken heeft met vergrijzende bezoekers en op zoek moet naar jonger publiek.

You can't always get what you want

Volgens de Rolling Stones kun je niet altijd krijgen wat je wilt. In dat licht is honorering van zes van de acht aanvragen geen slechte score. Elders in Nederland pakken de adviezen van Raad van Cultuur zeker niet beter uit. Dat is wel eens anders geweest. Zo moeten in Overijssel en Gelderland het Orkest van het Oosten en het Het Gelders Orkest fuseren en verliezen Theater Utrecht en het Zuidelijk Toneel hun BIS-status.

Hoe begrijpelijk de opluchting bij de gearriveerde instellingen in het Noorden mag zijn, de belangen zijn te groot om genoegen te nemen met de uitkomst van afgelopen week. Natuurlijk weet het publiek de komende vier jaar ook zonder Grand Futura en Noorderlicht de weg naar de theaters, concertzalen en musea wel te vinden. Maar het gaat er nu ook om wat in het Noorden na 2020 mogelijk is en blijft.

Meer over de culturele experimenteerregio leest u in dit achtergrondartikel.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.